ΚΕΦΑΛΑΙΟ I
Μοναδική του αποσκευή, μια παλιά βαλίτσα μόλις ξεσκονισμένη. Έπρεπε να φύγει γρήγορα. Αλλιώς όλα θα κατέρρεαν. Η ζωή θα σωριαζόταν πάνω του.
Έξω, μια καταρρακτώδης βροχή μαστίγωνε την πόλη. Έπεφτε με μια σχεδόν προσωπική βιαιότητα, σαν να είχε αποφασίσει να ραγίσει κι ο ουρανός. Οι σταγόνες κοπανούσαν το καπό της Ford, κυλούσαν στα τζάμια, παραμόρφωναν τις προσόψεις και κατάπιναν τα φώτα του δρόμου.
Ο Damien έκλαιγε μαζί με τη βροχή. Τα δάκρυά του ανακατεύονταν με το νερό που κυλούσε στο πρόσωπό του, και δεν ήξερε πια καλά αν άδειαζε ο ίδιος ή αν ξεχείλιζε ο κόσμος.
Με μια κίνηση ταυτόχρονα αμελή και νευρική, πέταξε τη βαλίτσα του στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου. Πόρτα που έκλεισε με πάταγο. Ζώνη ασφαλείας; Όχι. Δεν τον ένοιαζε. Μίζα. Αφηρημένος, με τα μάτια κατακόκκινα, θολωμένα από το νερό και τα δάκρυα, χωρίς καν να ρίξει μια ματιά στον καθρέφτη, έκανε απότομα όπισθεν.
Ένας υπόκωφος γδούπος.
Κάτι χτύπησε το πίσω μέρος του αυτοκινήτου. Ή ίσως το αυτοκίνητο χτύπησε κάτι. Μέσα στον ορυμαδό της βροχής, ο Damien δεν κατάφερε να διακρίνει σχεδόν τίποτε: μια σκιά, μια κίνηση, μια μορφή που φάνηκε να ξεγλιστρά αμέσως από το τρεμάμενο φως των προβολέων. Συνοφρυώθηκε, μόλις για ένα δευτερόλεπτο. Το μυαλό του, ήδη αλλού, αρνήθηκε να σταθεί σ’ αυτό.
Η βροχή χτυπούσε υπερβολικά δυνατά. Η όρασή του κατακερματιζόταν από τις σαρωτικές κινήσεις των υαλοκαθαριστήρων. Ολόκληρος ο κόσμος δεν ήταν πια παρά ένα βρόμικο τζάμι, μαύρο νερό, ένας λαβύρινθος από αντανακλάσεις. Πίστεψε πως είχε χτυπήσει μια σακούλα, έναν κάδο σκουπιδιών, κάποιο εμπόδιο παρατημένο στο σκοτάδι.
Δεν επέμεινε.
Έβαλε ταχύτητα προς τα εμπρός και όρμησε στον μουσκεμένο δρόμο. Αν είχε κοιτάξει πιο προσεκτικά, αν είχε απλώς μπει στον κόπο να κατεβεί, ίσως να είχε δει αυτό που η βροχή προσπαθούσε ήδη να σβήσει.
Θα μπορούσε να είχε πάρει το μετρό ή το λεωφορείο. Στην πραγματικότητα, δεν θα πήγαινε πολύ μακριά. Όμως δεν ήθελε να δει κανέναν.
— Κανέναν! Λέω κανέναν!
Αυτό που ονόμαζε ταξίδι θα άρχιζε στ’ αλήθεια μόνο τη στιγμή που θα πάρκαρε τη Ford του σ’ έναν συγκεκριμένο μικρό δρόμο. Έναν δρόμο τόσο μικρό που, αν δεν υπήρχαν οι προσόψεις των σπιτιών από τη μία πλευρά και το πάρκο που απλωνόταν κατά μήκος της άλλης, θα τον περνούσε κανείς για στενό.
Με τις αμέτρητες ρωγμές στο οδόστρωμα, τα ανισόπεδα πεζοδρόμια μπαλωμένα με αλλεπάλληλες στρώσεις ασφάλτου· με τα ηλεκτρικά καλώδια που στηρίζονται σε στύλους, βρόμικους σε αποχρώσεις του μπεζ και του γκρίζου, και χρησιμεύουν σαν λεωφόροι ταχείας κυκλοφορίας για τους σκίουρους που τολμούν να τα διασχίσουν· με τα ποικιλόχρωμα κτίσματα, χτισμένα πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο· με τη μοναδική του φτελιά, τόσο επιβλητική ώστε κάνει τις γειτονικές λεύκες να κιτρινίζουν πρόωρα. Όλα τα στοιχεία αυτού του τοπίου, όπως το αναπλάθει μέσα του, τον ταρακουνούν και θολώνουν τη συγκέντρωσή του. Αυτό το νοητικό σκηνικό τού κάνει βασανιστικό το να υπακούει στα φανάρια που φρενάρουν την ορμή του. Μια ορμή πέρα από τα δέκα τελευταία του χρόνια, πλημμυρισμένα από ταπεινώσεις. Εκεί!… Πρέπει να επιταχύνει και να διασχίσει αυτή τη δεκαετία, μόλις ξεθωριασμένη, ξεχνώντας προς τα πίσω. Εκεί! Προς τις χαμένες ηλικίες της ζωής του πρέπει να ορμήσει, για να ωριμάσει μέσα τους. Τουλάχιστον αυτό ελπίζει.
Εκείνα τα αλλοτινά χτες, εκείνα τα πρόσωπα του προσκηνίου, ένα παζλ χώρου και χρόνου που πρέπει να ξανασυνθέσει. Ένα κομμάτι της ιστορίας του που περνά σαν μια σειρά από τρέιλερ μιας ταινίας μεγάλου μήκους που πρόκειται να έρθει…
«Σύντομα στις οθόνες σας!… (μουσική)… Περισσότερο από μια ταινία! (μια ζωή) Ένα δράμα από λάθη που καλπάζουν. Δείτε προσεχώς την ανάξια ιστορία αγάπης του Damien και της J…» Ακόμη κι αυτό το όνομα, Juliette, φορτισμένο με πάθος, μένει σφηνωμένο στον λαιμό του. Κι όμως, δεν τη λένε Juliette. Ούτε εκείνος είναι ακριβώς Roméo.
— Γαμώτο! Μα είναι χελώνες στο τιμόνι! Αυτοί οι ηλίθιοι πρέπει να συνεννοήθηκαν για να βγουν βόλτα Τρίτη βράδυ. Κουνηθείτε, οδηγοί της Κυριακής, βλάκες χωμένοι σε καβούκια για ασφάλτινες ερημιές! ουρλιάζει, εκνευρισμένος από την ασυνήθιστα πυκνή κίνηση.
Κι όμως, αυτή η μερική συμφόρηση τού επιτρέπει να κάνει τον πρόλογό του. Να προαισθανθεί την απογείωση. Να θεωρήσει επίτηδες την προηγούμενη μέρα σαν εφαλτήριο για να βουτήξει στο παρελθόν του, πιο μακριά και πιο ουσιαστικά. Να μειώσει τον κίνδυνο, να αποφύγει το μοιραίο λάθος να ξεχάσει μια σημαντική λεπτομέρεια.
***
Την προηγούμενη μέρα είχε παρουσιαστεί στην τράπεζά του τόσο αγχωμένος και τόσο νευρικός, ώστε ο ταμίας τον πέρασε για ληστή στην πρώτη του ληστεία. Η εντύπωση ήταν τόσο πειστική, ώστε ο υπάλληλος επέτρεψε στον εαυτό του ακόμη και να αστειευτεί κατά τη συναλλαγή.
— Πρόκειται για ανάληψη, σωστά;…
… Με ή χωρίς υπογραφή;
— Συγγνώμη; Τι εννοείτε;
— Ω! Δεν έχει σημασία!… Μια τυπική διαδικασία.
Ακολουθώντας τη συνηθισμένη διαδικασία, μέσα στη συναρπαστική τελετουργία της τραπεζικής τεχνογνωσίας, το ευκίνητο χέρι του ταμία αποσυντόνιζε τον Damien, που δεν κατάφερνε να μετρήσει με την ίδια ταχύτητα.
— … Χίλια εκατόν ογδόντα, χίλια διακόσια!
… Ορίστε, κύριε!
— Είναι το ακριβές ποσό;
— Θέλετε να τα ξαναμετρήσω;
— Όχι!
Με ευγενική αδιακρισία, ο υπάλληλος απευθύνθηκε στον πελάτη του, που μοίραζε ισόποσα τις οικονομίες του στις τσέπες του.
— Φαντάζομαι πως θα κάνετε τρελά έξοδα μ’ αυτά τα χρήματα. Μια κρουαζιέρα στα κανάλια του Sorel, ίσως;
— Ακριβώς, ένα ταξίδι. — Ναι! — Η εκ νέου ανακάλυψη των εσχατιών του κόσμου μου.
— Δεν καταλαβαίνω.
— Δεν έχει σημασία… Μια τυπική διαδικασία!
Υπερβολικά απορροφημένος από τον ασυνήθιστο τρόπο με τον οποίο σκόπευε να ξεφορτωθεί τα χρήματά του, παραλίγο να τον παρασύρει ένα φορτηγό που ξεπερνούσε το επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας. Μόνο μερικά παιδιά που έπαιζαν στο πεζοδρόμιο πρόσεξαν το περιστατικό. Εκείνος τα έβλεπε να προετοιμάζονται για τις δοκιμασίες της ζωής. Κανένα σοκ, ούτε η παραμικρή ένταση, δεν τον είχε αποσπάσει από τις έγνοιες του.
Αναπαριστούσε την περιπλάνησή του στην παλιά του γειτονιά. Σ’ εκείνη τη γκρίζα ζώνη που είχε κάποτε υιοθετήσει, ρύθμιζε την πορεία του έτσι ώστε να εκμεταλλεύεται όσο περισσότερο μπορούσε τις ακτίνες ενός καυτού ήλιου. Έτσι οπλιζόταν με ένα απόθεμα φωτός της ημέρας που θα τον παρακινούσε στο κυνήγι της νύχτας. Σ’ αυτόν τον υπερκορεσμό από τις ευεργεσίες του άστρου αντιστοιχούσε μια στάση: η ακινητοποίησή του μπροστά σε μια πόρτα που του φαινόταν οικεία.
Ο δείκτης του, σαν βέλος, έφτανε στο κουδούνι που είχε βάλει στόχο. Επιμονή!… Πείσμα!
— Όχι! Μα το παρακάνετε! Τι θέλετε;! ούρλιαζε ένας άντρας γύρω στα τριάντα, που το εκνευριστικό κουδούνισμα τον είχε ξυπνήσει και που η αναίδεια του Damien είχε εξαγριώσει, καθώς εκείνος επισκεπτόταν τις αναμνήσεις του.
— Σας ζητώ συγγνώμη. Νομίζω πως σας ξύπνησα… Πρέπει να μιλήσω μαζί σας…
— Μα σας αναγνωρίζω! Δεν είστε ο παλιός ενοικιαστής; Θυμάμαι, μου είχατε δείξει τον χώρο σας, αυτό το διαμέρισμα. Έχετε ένα πρόσωπο που το θυμάται κανείς. Χωρίς να θέλω να σας προσβάλω. Αν και έχω εκπληκτική μνήμη! πέταξε ειρωνικά, με σατιρική έκφραση, ο άντρας που στεκόταν στην κορυφή της σκάλας.
— Καταπληκτικό!
— Όχι και τόσο, γιατί, για να σας πω την αλήθεια, σας έχω δει μερικές φορές να τριγυρνάτε στον δρόμο. Κι ας με θεωρείτε λίγο απόμακρο. Θα μπορούσατε να μπείτε στο θέμα;
— … Θα ήθελα να σας ζητήσω κάτι. Μην ανησυχείτε! Δεν θα σας απασχολήσω πολύ, σας το υπόσχομαι.
— Καλά… ακολουθήστε με! είπε ο άντρας, που προσπαθούσε να δώσει σαφείς εξηγήσεις για τον τρόπο ζωής του. Μην κοιτάτε την ακαταστασία, ιδίως αφού ξέρετε πως με τραβήξατε από το κρεβάτι. Τίποτε δεν έχει αλλάξει εδώ· θα δείτε πως ο δεύτερος όροφος είναι τόσο μικρός όσο παλιά και πως ακούμε ακόμη τους γείτονες να ξεπλένουν το στόμα τους το πρωί και να κάνουν ο ένας τον άλλον να τελειώνει στο… τραλαλά.
Ακολουθώντας κατά πόδας τον ένοικο, στηριζόμενος στην κουπαστή που έσφιγγε, ο Damien μετρούσε και βάφτιζε τα σκαλοπάτια με δάκρυα. Κάθε ένα από εκείνα τα δάκρυα, καθώς έσκαγε και πιτσιλούσε το παλιό, φθαρμένο ξύλο, πάγωνε σε μια νοσταλγική σκέψη. — Οι ξεθωριασμένες αντανακλάσεις μιας γυναίκας. — Μέσα στο κεφάλι του, παραμορφωμένες εικόνες, άγριες κραυγές, μια οργή που δάγκωνε και σπαρακτικές φωνές ξεχύνονταν από το διαμέρισμα και του επιτίθεντο. Μεταφορικά θηρία τον έπνιγαν με τις παλιές τους απειλές. Ίλιγγος αβυσσαλέος! Ένας στεναγμός γαντζωνόταν σε κάθε εκπνοή του, σαν η ανάσα του να ξερνούσε δυστυχία.
— Τι έχετε, κύριε;… Δεν είστε καλά;… Δεν θα ξεράσετε, ελπίζω.
Καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια να ξεφύγει από την απειλή των φαντασμάτων του, αλλά και να φανεί αποφασιστικά πειστικός, συνήλθε. Τα μάτια του ζητιάνευαν τον οίκτο του άντρα.
— Βοηθήστε με! Νιώθω χαμένος. Η αυτοκτονία με κρατά από τον λαιμό… Νιώθω πως έχασα κάπου την ψυχή μου. Κρύφτηκε πίσω από το όνειρο ή την αγάπη… δεν ξέρω πια!… Και μπροστά μου ο θάνατος διασκεδάζει εξαντλώντας την επιθυμία μου να ζήσω!… Σας ικετεύω!… Βοηθήστε με!
— Μα γιατί εμένα; Είστε τρελός ή τι; αναφώνησε σαστισμένος ο άντρας που στεκόταν απέναντι στον Damien, που ξαναέβρισκε λίγο λίγο την ψυχραιμία του.
— Δεν απευθύνομαι σ’ εσάς τυχαία. Αυτό το διαμέρισμα όπου μένετε, το γνωρίζω, έχω ζήσει εδώ. Άλλωστε, το ξέρετε… Σταμάτησε για λίγα δευτερόλεπτα, αποπροσανατολισμένος από την αμφιβολία που ρίζωνε μέσα του. Τέλος πάντων, εννοώ… επέζησα εδώ. Αυτοί οι τοίχοι κρύβουν ένα μυστικό που μου ανήκει, σαν ξεχασμένος κωδικός πρόσβασης· είναι απαραίτητο να το ξαναβρώ βυθιζόμενος πάλι σ’ αυτούς τους καταραμένους για μένα τόπους. Σ’ αυτά ακριβώς τα δωμάτια όπου ζείτε… η ευτυχία με έχασε και με εξόρισε. Με το ζόρι καταφέρνω να σχεδιάσω το περίγραμμα της χαράς της ζωής. Μια γυναίκα με πούλησε στον θάνατο!… Δώστε μου το χέρι σας, κύριε!
Ο ένοικος δεν κουνιόταν. Όλο και πιο ατάραχος, προσπαθούσε να συγκρατήσει τον οίκτο που μεγάλωνε μέσα του και ύστερα να τον εξοντώσει με ψυχρότητα.
— Δώστε μου το χέρι σας! επαναλάμβανε ακατάληπτα. Ο Damien δεν μιλούσε πια· έκλαιγε τις λέξεις. Καταρρέοντας στα γόνατα, άρπαξε τα πόδια του οικοδεσπότη για να δείξει πως θα συντριβόταν, θα ισοπεδωνόταν αν εισέπραττε μια άρνηση.
— Ελάτε, σηκωθείτε!… Κάντε μια προσπάθεια! Συνέλθετε. Είστε πιο δυνατός και όχι τόσο παιδί όσο δείχνετε… λοιπόν! επαναλάμβανε ο άντρας, που έβλεπε τον εαυτό του αναγκασμένο να τείνει το χέρι σ’ εκείνο το άβουλο και αποπροσανατολισμένο πλάσμα που έκλαιγε με λυγμούς στα πόδια του.
Κρίνοντας πως οι εκδηλώσεις είχαν κρατήσει αρκετά, ετοιμαζόταν να τους βάλει τέλος πετώντας έξω τον ανεπιθύμητο, όταν ένιωσε τον επισκέπτη να αφήνει ένα κομμάτι χαρτί στην παλάμη του. Μηχανικά, του έριξε μια ματιά.
— Τι είναι αυτό…; Ένα χαρτονόμισμα των εκατό δολαρίων! Για ποιον αδιανόητο λόγο μου δίνετε αυτά τα χρήματα, εσείς που μοιάζετε… φτωχός, εξαθλιωμένος;
Ο Damien κατάφερε με δυσκολία να νικήσει τη σιωπή. Με τεράστια προσπάθεια εξήγησε, με χειρονομίες, λέξεις και δάκρυα, πως έπρεπε να ξαναζήσει κάποια γεγονότα. Να τη θυμηθεί. Μια γυναίκα, μια καμπή, ένας μεγάλος έρωτας. Όμως αυτή η απομόνωση μέσα στο παρελθόν του, αυτή η επιστροφή προς τα πίσω, έπρεπε να πραγματοποιηθεί στη μοναξιά.
— Είμαι ακόμη και διατεθειμένος να σας πληρώνω διακόσια δολάρια την ημέρα για να υπενοικιάσω το διαμέρισμα. Όλα τοις μετρητοίς, από τώρα, τόλμησε να πει.
— … Και… για πόσες μέρες;
— Όχι πάνω από τέσσερις, ίσως πέντε. Ούτως ή άλλως, αυτή η δοκιμή που θα μπορούσε να με βοηθήσει να ξαναβρώ τον εαυτό μου είναι ζωτικής σημασίας. Σε τι θα μου χρησίμευαν οι οικονομίες μου έξι πόδια κάτω από τη γη; — Δεν έχει σημασία!… Ορίστε χίλια δολάρια κι αν μου αρκέσουν τρεις μέρες, κρατήστε τα ρέστα, όπως λένε! Ο ονειροπόλος παρίστανε τον εύπορο αστό. Φοβόταν πως, αν παραδεχόταν τη φτώχεια του, θα έκανε τον άντρα απέναντί του δύσπιστο. Επιπλέον, το ποσό δεν ήταν παρά δόλωμα. Υπολόγιζε πως ένα εικοσιτετράωρο θα του αρκούσε για να ξεπλύνει από πάνω του τους πόνους του.
— Καλά! Συμφωνώ. Σας υπενοικιάζω το διαμέρισμά μου. Δεν πρόκειται να κάνετε καμιά τρέλα, ελπίζω; Εννοώ να… αυτοκτονήσετε… Όμως πρέπει να σας ομολογήσω πως είπα ένα ψέμα παραλείποντας κάτι. Μπορείτε να κάνετε όσο θόρυβο θέλετε· αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κανείς στο κτίριο. Τα άλλα τέσσερα διαμερίσματα είναι άδεια. Σχεδόν όλοι έφυγαν από την πόλη για τις καλοκαιρινές διακοπές. Και οι Brouillette μαζί. Τους θυμάστε… τους ιδιοκτήτες; Μόνο εγώ δεν είχα αρκετές οικονομίες για να φύγω από δω. Μπορούμε να πούμε πως σας στέλνει ο ουρανός! — Ω! Τώρα που το σκέφτομαι, δεν είναι πως δεν σας εμπιστεύομαι… Αλλά θα προτιμούσα να πάρω μαζί μου τα αντικείμενα αξίας μου: την έγχρωμη τηλεόρασή μου, τον υπολογιστή μου και μερικά μικρά πράγματα που μου είναι απαραίτητα.
— Μπορείτε να τα πάρετε όλα, αν αυτό σας ευχαριστεί. Εξάλλου… Έτσι εξηγούσε στον ιδιοτελή καλό Σαμαρείτη πως ο ίδιος θα έφερνε ορισμένα πράγματα, ορισμένα αντικείμενα, όλα φορτισμένα με συνδηλώσεις χαμένων αναμνήσεων, μα δυστυχώς υπερβολικά ζωντανών.
Αυτή η σύμπτωση, αυτό το απρόσμενο στη ζωή του εκμισθωτή, αυτή η μεγάλη επιθυμία στη ζωή του παράξενου υπενοικιαστή δεν γέννησαν καμία φιλία. Ο πρώτος, έτσι κι αλλιώς, έκανε διακοπές και ο δεύτερος θα έπρεπε να δουλέψει πάνω στον εαυτό του. Τις επόμενες ώρες, και οι δύο καταπιάστηκαν με την προσωρινή αναδιοργάνωση του χώρου, μεταφέροντας πράγματα του ενός στον χώρο του άλλου. Χωρίς πολλές κουβέντες…
***
Επιτέλους, η Ford μπαίνει στην οδό της Ένδοξης Ειρήνης. Ένας αλλόκοτος χαρακτηρισμός που είχε πλάσει, σε μια άλλη εποχή, η αχαλίνωτη φαντασία του.
Αφού παρκάρει το αυτοκίνητό του, αφήνεται αργά να βυθιστεί στον χρόνο και, μετρώντας τις κινήσεις του, αρχίζει να κολυμπά αντίθετα στο ρεύμα προς τις ξεραμένες του ακτές. Σαν τεχνουργήματα φυλακισμένα στην άμμο, οι αναμνήσεις των βημάτων του θα του χρησιμεύσουν ως οδηγός.
Όλα μαραίνονται και γίνονται πιο εύθραυστα. Το χέρι του σφίγγει τη λαβή της βαλίτσας, τον μοναδικό του σύνδεσμο με την πραγματικότητα. Όσο προχωρεί προς εκείνη την πόρτα που του είχαν ανοίξει την προηγούμενη μέρα, τόσο το παρόν ξεθωριάζει ώσπου παύει να υπάρχει. — Το μέλλον; Προς το παρόν, άγνωστη τιμή. Η γνώση είναι δεμένη με το παρελθόν.
Χωρίς τον παραμικρό δισταγμό, αρπάζει το κλειδί… το χώνει στην κλειδαριά, λεκιασμένη από σκουριά. Το ίδιο κλειδί που είχε κάποτε, χωρίς να έχει φθαρεί περισσότερο. Αυτό το κλειδί, που οδηγούσε προς την ελπίδα ή προς το τέλος του, θα άνοιγε ξανά πληγές.