ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
Το σκοτάδι είναι απόλυτο· πάνω του μπολιάζεται μια μουσική υπόκρουση. Μια συνηθισμένη τζαζ. Τα λεπτά κυλούν, συνοδευόμενα από τριακοστά δεύτερα που χάνονται η μία πίσω από την άλλη πάνω στα υπερβολικά εύθραυστα τύμπανά του.
Στον δροσερό βραδινό αέρα ξεσπά ένας βαθύς αναστεναγμός, που ήδη ρημάζει τα γαλήνια θεμέλια αυτής της ατμόσφαιρας ενδοσκόπησης. Μια αυτοανάλυση πολυαναμενόμενη, ζωτική και από καιρό καθυστερημένη. Μα να που η τζαζ «μπλουζάρει» και παύει να χουζουρεύει μέσα στην κοινοτοπία.
— Καταραμένο κάρμα!… Μοίρα, με πνίγεις! Πονάει η ψυχή μου. Η καρδιά μου είναι δόλωμα και τα δάκρυά μου εξατμίζονται μέσα στο καταραμένο χάρα μου.
Κι όμως, τα δάκρυά του συγκρατούνται, μπλοκαρισμένα από την αδιανόητη αφέλειά του, σπόρο ενός στημένου στοιχήματος. Πιθανό κέρδος: ένας απρόσιτος δεσμός.
— Η ζωώδης δύναμή μου σβήνει μέσα στα ξεχειλισμένα κύματα του χλευασμού των στερεμένων ονείρων μου. Ακόμη και άγρια, η δημιουργικότητά μου δεν είναι πηγάδι χωρίς πάτο. Σκατά! Γιατί είμαι ανίατα θνητός; Είναι άραγε αυτή η μόνη φαινομενική δικαιολογία για τα λάθη μου;… Η δειλή καταφυγή στην αυτοκτονία δεν θα άλλαζε απολύτως τίποτα!
Τόσα χρόνια να περιμένω το θαύμα μιας πιθανής συνάντησης, έστω και μιας τετριμμένης ανταλλαγής, τόσες αμέτρητες ώρες λιωμένες για πάντα μέσα σ’ αυτόν τον χιμαιρικό χωροχρόνο. — Η ανάμνηση. — Οι ανεξίτηλες μεταμέλειες που άφησαν, χαραγμένες στις ρυτίδες μου, με ακινητοποιούν. Πρέπει να διαγράψω από τη μνήμη μου εκείνες τις στιγμές του κόκκινου φεγγαριού, τα τυφλά και παιδικά πάθη, μια για πάντα!… Να σε ξεχάσω για πάντα, αγάπη της ζωής μου, ώστε να μπορέσω επιτέλους να εκτιμήσω τη δική μου. Γιατί βαρέθηκα να παραδίδω τον χρόνο στην πυρά. Τον δικό μου χρόνο!
Η ηχογράφηση ήταν παλιά. Ο δίσκος έφερε τα σημάδια του χρόνου… Τα σημάδια του χρόνου… Τα σημάδια… Δεν έχει σημασία η φθορά, ο ρυθμός της μελωδίας επιταχύνεται. Ο σαξοφωνίστας αυτοσχεδιάζει στις χαμηλές νότες. Το σκοτάδι των αναμνήσεων θα το έσχιζε το ένστικτο.
Ο Damien αυτοχαρακτηριζόταν ονειροπαθής. Μια λέξη δικής του επινόησης. Την είχε δημιουργήσει για να περιγράψει την υπαρξιακή του δυσφορία: μια σχεδόν νοσηρή ανικανότητα να δέχεται την πραγματικότητα χωρίς να τη μεταμορφώνει αμέσως σε όνειρο. Έχοντας έρθει στον κόσμο ονειρευόμενος, παρασυρμένος ανέκαθεν από μια φαντασία σε υπερπληθωρισμό, θεωρούσε το πραγματικό απλώς πρόσχημα για επινόηση.
(Έχοντας έρθει στον κόσμο ονειρευόμενος· βιώνοντας, καθώς εξελισσόταν, έναν «υπερπληθωρισμό» της ήδη εκ φύσεως πληθωρικής φαντασίας του· θεωρώντας την πραγματικότητα πρόσχημα για όνειρο: όλα αυτά τα στοιχεία τον οδήγησαν να δημιουργήσει αυτόν τον νεολογισμό.
Αυτό που αγνοούσε ήταν πως, όταν ο έρωτας ή η επιθυμία για συνουσία πυρπολεί δραματικά έναν τρελό των ονείρων, τα συμπτώματα του χαρακτήρα του δεκαπλασιάζονται. Μα όλα γίνονται ακατάληπτα και θολά, αν οι προσεγγίσεις του απορριφθούν. Η ονειροπάθεια γίνεται οξεία. Από εκείνη τη στιγμή, ένα φαύλο τρίγωνο σχηματίζεται μέσα στην ψυχή του: αφοσίωση στην απουσία, ένας ασκητισμός που του έχει επιβληθεί και η αναπόφευκτη πτώση στην εμμονή μιας αναχρονιστικής ύπαρξης.)
— Πού κρύβονται όσοι υποφέρουν από έναν ερωτικό πόνο σαν τον δικό μου; Στο σκοτάδι, όπως εγώ; Σέρνονται μέσα στη λάσπη για να βυθιστούν σ’ αυτήν σαν σε βάλτο; — Δεν φορά ολόκληρη η κοινωνία μάσκες του γελαστού Γιάννη;… Και όταν έρχεται το βράδυ, κουλουριασμένη στη μοναξιά για να περιποιηθεί τις πληγές της, ευαισθητοποιημένη από το στρες, δεν τρέμει άραγε βογκώντας: «Αχ! Αγάπη μου, πονάω!»
Ο αυτοσχεδιασμός είναι υπερβολικός. Στον ρυθμό των νοτών του τζαζίστα, ο ονειροπαθής κολλά πάνω τους λέξεις εκτός ρυθμού.
«Πού είσαι; Τι κάνεις;… Με σκέφτεσαι καμιά φορά;… Εσύ, εκείνη που αγαπώ… εσύ, που λατρεύω δουλοπρεπώς την απουσία σου, μόνο και μόνο επειδή αποδεικνύεται το ομοίωμα της ύπαρξής σου μέσα στη δική μου! — Δεν με ακούς να σου ψιθυρίζω τις επιθυμίες μου στα όνειρα;
(Εμπρός!… Εδώ μπλε δράκος. Καλώ τον ερωτικό μου καημό… Εμπρός!…
Μα απάντησε!… Τίποτα!… Σκατά!… Ο κώδικας άλλαξε με αυτά τα απωθητικά κύματα.
Εμπρός!… Εμπρός!… Εδώ η Σφίγγα των Σκοταδιών. Καλώ τον ερωτικό μου καημό… Εμπρός!…
Πες κάτι!… Να το!… Ακούω… ναι! Ακούω, μα ξαναθολώνει, σχεδόν ανεπαίσθητο· μηδέν! Αδύνατο ν’ ακουστεί!
Δεν ακούγεται; Πάλι εσύ, σκληρή σιωπή, που μου επιστρέφεις σαν μπούμερανγκ. Βαρέθηκα να σε ακούω, γλώσσα της απόγνωσης. Τι περιμένεις για να φύγεις;
Εμπρός!… Εδώ ένα μπλουζ μέσα στα σκοτάδια. Ένα κενό μάς χωρίζει… η φωνή σου, που μου λείπει. Πού είσαι, τρελή άγνωστη;… Εδώ εκείνος που δεν αντέχει άλλο!)»
Σημάδι της τόλμης ενός άρρωστου ονειροπόλου, παραχωρεί στον εαυτό του υπερβολικά λίγο χρόνο για να ξαναδεί τα πάντα, να τα ξανασκαλίσει όλα. Μία μόνο μέρα! Οι επόμενες είκοσι τέσσερις ώρες, που ορθώνονται μπροστά του σαν αόρατο εμπόδιο, θα είναι οι μόνοι μάρτυρες της εκτομής. Προτάσσοντας, ακόμη και in extremis, την επιτυχία της εξαγωγής αυτού του ιδιόμορφου έρωτα, δεν εξαλείφει ωστόσο την αμφιβολία μιας αποτυχίας. Στα μάτια του, το ενδεχόμενο ενός φιάσκου δεν θα προερχόταν από την ενδοσκόπηση, αλλά μάλλον από ένα μέλλον στα χέρια της πρόνοιας.
— Θα εκμηδενίσω τις κοινές μας αναμνήσεις ως το τελευταίο μόριο. Θα δολοφονήσω κάθε αγάπη που θα επιχειρήσει να ξαναγεννηθεί μέσα μου. Θα την κατασπαράξω σαν αφηνιασμένος πρωτόγονος. Δεν παίζεται η ζωή μου;… Στο στόχαστρο! — Πυρ!
Από το παλιό στερεοφωνικό ξεπηδούν τα τελευταία τρέμολο. Ο δίσκος δεν γυρίζει πια. — Η σιωπή ξαναπαίρνει τη θέση της, χαϊδεύοντας το σκοτάδι. Μόνο η ανάσα του ονειροπαθούς, αυτού του δαμιενικού βασανισμένου όντος, προσπαθεί να τους αποσπάσει το προνόμιο της έκφρασης.
Δάκρυα στην άκρη των ματιών του, έτοιμα να ξεσπάσουν, αναγγέλλουν μ’ ένα επιφώνημα το όνομα της δοκιμασίας.
— Nielle!
Επαφή! Ένα φως ανάβει.
Με τα μαλλιά ανακατεμένα από τις άκρες των νευρικών του δαχτύλων, τις παλάμες στο ζεστό του μέτωπο και το κεφάλι ανάμεσα στα πόδια, φορά μια μπλε πετσετέ ρόμπα. Στην πλάτη, το όνομά του κεντημένο με λευκά τού δίνει την όψη ηττημένου πυγμάχου. Από σαρκασμό, θα ήθελε να προσθέσει και μια λέξη που να σκορπά τρόμο, αλλά ο Damien είναι μάλλον κοντός και, γι’ αυτό, αποφεύγει τους καβγάδες. Κι όμως, συγκεντρώνεται σ’ έναν τελευταίο γύρο.
Η αρένα: ένα παλιό σπίτι με παράθυρα και παντζούρια. Το φως είναι γαλαζωπό. Η ατμόσφαιρα μπλε. Το σαλόνι λευκό. Ένα στενό δωμάτιο με χαμηλά ταβάνια, σαν κλουβί με κουρτίνες. Μόνο μια κιτρινισμένη αφίσα ανταγωνίζεται τα παιχνίδια των φώτων της πόλης που γλιστρούν από το παράθυρο: η Marilyn Monroe στο «Αναστατώστε με απόψε». Αντικείμενο απαραίτητο για την επιστροφή του προς τα πίσω.
Ο Damien είναι ξαπλωμένος σ’ ένα ντιβάνι, παρόμοιο με εκείνα που έχουν οι ψυχίατροι. Οικογενειακό κειμήλιο. Σύμπτωση! Οι δικοί του ήταν άνθρωποι της γης. Ο πατέρας του περισσότερο εργάτης παρά πατέρας· η μητέρα του κάτι περισσότερο από νοικοκυρά. Κι όμως, το έπιπλο είναι ντυμένο με ύφασμα εξαιρετικής ποιότητας. — Μα ο έρωτας δεν δίνει δεκάρα! Το θύμα αναρωτιέται!
«Με ποιο ξόρκι ερωτεύτηκα ακόμη και την απουσία σου; Ο ουρανός μού χάρισε την ευτυχία να σε δω πραγματικά για μία ώρα το πολύ μέσα στην επίπονη ύπαρξή μου: σύντομες στιγμές, μοιρασμένες με φειδώ σε αρκετούς μήνες. Θα τολμούσα να προσθέσω: ατελείωτους; Πώς κατάφερες να κλέψεις την ψυχή μου;… Πού;… Πότε;… Ερώτηση-παγίδα. Γιατί; Μια ερώτηση που, εξαιτίας των συνεπειών της, ξεπερνά την ικανότητά μου να την απαντήσω.
Σήμερα… ή αύριο, θα πρέπει να διαλέξω: να επιμείνω και να ψοφήσω μέσα στο όνειρο ή να ξαναγεννηθώ και να ζήσω. Δεν μπορώ να συνεχίσω να βρίσκομαι στο έλεος αυτής της ιλιγγιώδους πραγματικότητας που διοικεί τη ζωή μου. Σαν κερί που θα καιγόταν κι από τις δύο άκρες, προσφωνώντας δύο υποταγμένες σκιές, η ζωή μου καταναλώνεται υπερβολικά γρήγορα και χωρίς σύνεση.
Νιώθω ήδη την ταραχώδη πίκρα της δυσκολίας να διαλέξω ανάμεσα στην πρωτοτυπία του βιώματος και στο πιστό αντίγραφο ενός ονείρου. Είμαι ήδη διπλός… τη στιγμή της εμφάνισής σου στη ζωή μου, Nielle;
Θυμάμαι πως εκείνη την εποχή, στις στιγμές διαύγειας, ταυτιζόμουν με έναν γυμνό πίθηκο, μέλος μιας κοινωνίας σε παρακμή. Υπό την επήρεια των ναρκωτικών, αντίθετα, θεωρούσα τον εαυτό μου θεό που είχε γίνει, κατά λάθος, μέλος μιας κοινωνίας πιθήκων που άλλαζαν δέρμα μέσα στο περίφημο παγκόσμιο χωριό του McLuhan. Σιγά σιγά ξεριζωνόμουν από αυτή τη σφαίρα, όπου ο πυρετός του χρήματος, θωρακίζοντας ad vitam aeternam έναν προδιαγεγραμμένο μανιχαϊσμό, δεν εμπόδιζε τον Τρίτο Κόσμο να πεθαίνει από την πείνα. Ξεχνώντας τι ήταν το καλό, αποφεύγοντας το κακό, τα άλλα μέρη του πλανήτη, με φουσκωμένες στατιστικές, αγωνίζονταν να συγκρίνουν τις παρωπίδες τους.
Ωστόσο, θεωρούσα τον εαυτό μου προνομιούχο που ήμουν φτωχός, σχεδόν άφραγκος. Φτωχός, αλλά όχι άπορος. Η τύχη της πρόνοιας μού επέτρεπε ακόμη και να νοικιάζω δύο διαμερίσματα. Το πρώτο, όπου δεν ξεχώριζα πια ούτε την ευτυχία ούτε τη θλίψη· η οικογενειακή φωλιά. Εκεί συγκατοικούσα με τη Mylène, τη γυναίκα-άγγελό μου, που συνέχιζε ακούραστα να με ανέχεται με μια υπομονή της οποίας το μυστικό μόνο εκείνη γνωρίζει. Εκεί ζούσα επίσης με τη Lysianne, τη γλυκιά μας κόρη. Εκείνη, της οποίας η παρουσία παραμένει ο μοναδικός δεσμός που με κρατά ακόμη δεμένο με την αλήθεια.
Όσο για το δεύτερο διαμέρισμα, χρησίμευε και στους τρεις μας ως εργαστήριο. Δεν ήμασταν και τόσο δυστυχισμένοι εκεί. Η Mylène ανέλυε τα όνειρά της και αποκρυπτογραφούσε τις αυτόματες γραφές της. Η Lysianne έκανε ό,τι της άρεσε, χωρίς περιορισμούς. Σ’ εκείνο το μέρος, εγώ συλλογιζόμουν.»
Ο Damien μοιάζει να ποζάρει. Ακίνητος, βρίσκεται έτη φωτός μακριά… στο ίδιο μέρος. Η γαλήνη και η ειρήνη βασιλεύουν σαν βασιλιάς και βασίλισσα μέσα στο οικογενειακό εργαστήριο.
Η Lysianne, ένα πανέμορφο μικρό κορίτσι με καστανά μάτια και καστανοκόκκινα μαλλιά, σε μια απόχρωση στα όρια του κόκκινου, γοητευτική, πλησίαζε εμένα, τον πατέρα της, που διαλογιζόμουν μέσα στον ιερό και απαραβίαστο χώρο μου.
— Μπαμπά, μπορείς να μου δανείσεις τους μαρκαδόρους σου, σε παρακαλώ; Θέλω να σου κάνω μια ζωγραφιά.
— Φυσικά και μπορείς να τους χρησιμοποιήσεις, αλλά μην ξεχνάς να ξαναβάζεις τα καπάκια κάθε φορά που χρησιμοποιείς έναν… Τώρα που το σκέφτομαι! Τι θέλεις να μου ζωγραφίσεις;
— Α! Είναι έκπληξη.
— Σίγουρα θα είναι πολύ όμορφη· ξέρω πως έχεις ταλέντο.
Χαρούμενη που μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα όμορφα χρώματα και εξίσου ενθαρρυμένη από τις κολακείες μου, έτρεξε να εγκατασταθεί στο δωμάτιο που της είχε παραχωρηθεί για να παίζει.
Ενώ ο άγγελος συμβουλευόταν τα δυο-τρία βιβλία του Carl Jung που είχε για να προσανατολίσει πιο επιστημονικά την ανάλυση των ονείρων της, εγώ συνέχιζα τους συλλογισμούς μου.
Αντλώντας έμπνευση από αναγνώσματα για την αλχημεία, επινοούσα, σαν ακίνδυνος μαθητευόμενος μάγος, φιλοσοφικοαλχημικές ρήσεις και αμφίσημους τύπους γραμμένους κουτσά στραβά. Διασκέδαζα ακόμη και χρησιμοποιώντας τους σε δείπνα με φίλους, γλιστρώντας τους τόσο διακριτικά στις συζητήσεις ώστε οι ρήσεις μου να μην προκαλούν καμία αντίδραση. Τότε καυχιόμουν απαγγέλλοντας το αγαπημένο μου μότο: «Να φαντάζεσαι για να προβλέπεις, ώστε να πραγματοποιείς», δείχνοντας έτσι στους ακροατές μου ότι με περίμενε η διασημότητα. Κάτι που, παρεμπιπτόντως, δεν προκαλούσε κανένα σχόλιο. Δεν με ένοιαζε. Οι απόκρυφες λειτουργίες των προφητικών μου σκέψεων είχαν ως πρώτο σκοπό να εντοπίζουν το σημείο από όπου τις έγραφα: Cogito ergo sum. Έτσι γλίτωνα από το να τσιμπιέμαι για να ελέγχω αν εξακολουθούσα να υπάρχω.
Επεκτείνοντας τις σύντομες φράσεις μου, υπό τη στενή επιτήρηση του φαντάσματος του Ερμή του Τρισμέγιστου, μετέτρεπα αυτά τα υποψήφια γνωμικά σε κόμικς ως μέσο επεξήγησης.
— Κοίτα, μπαμπά, τελείωσα τη ζωγραφιά μου.
— Πού βρίσκομαι…;… Α! Lysianne, με τρόμαξες… τελείωσες;… Ω! Τι όμορφο, διάλεξες υπέροχα χρώματα. Λατρεύω την έκπληξή σου. Την έδειξες στη μαμά;
— Όχι, δεν θέλω να την ενοχλήσω, είναι απασχολημένη με το διάβασμα.
Με ένα συνένοχο χαμόγελο, προσκαλούσα τη Lysianne να με ακολουθήσει σιωπηλά για να βρούμε τη Mylène απορροφημένη από την κοπιαστική δουλειά της. Γλιστρώντας σαν γάτος προς τη γυναίκα μου, αφήνοντας τα δάχτυλά μου να κυλήσουν μέσα στα μαλλιά της αναγνώστριας, τη φιλούσα, ικανοποιημένος που την είχα αποσυντονίσει. Χωρίς να σηκώσει τα μάτια της, ακόμη καρφωμένα στα γραπτά του πνευματικού της οδηγού, του Carl Jung, αντιδρούσε αγκαλιάζοντάς με τρυφερά.
— Άκου, λαγουδάκι μου! Θέλω να σου δείξω την όμορφη δουλειά που έκανε η Lysianne για μένα.
Στρέφοντας το βλέμμα της προς την πολύχρωμη έκπληξη, ξεσπούσε σ’ ένα ειλικρινές γέλιο. Ύστερα χάιδευε το παιδί μας σχολιάζοντας.
— Μια καρικατούρα του ήρωα των κόμικς του μπαμπά. Lysianne, του έκανες πολύ όμορφο δώρο, γατούλα μου. — Μπράβο, μικρούλα μου!
Ο ονειροπαθής κοιτάζει αυτή τη γλυκιά εικόνα να απομακρύνεται με νοσταλγία. Μια ευτυχισμένη στιγμή, ανάμεσα σε τόσες άλλες, που μπολιάζει με μικρές δόσεις ευτυχίας μια μιζέρια μόλις ανακουφισμένη από την κοινωνική βοήθεια. Μα ο άξονας πάνω στον οποίο θα στηρίξει την έρευνά του έχει τοποθετηθεί. Ένας τόπος. Το εργαστήριο.
— Είχα μια ιδιαίτερη αδυναμία σ’ αυτό το καταφύγιο. Άλλωστε, περνούσα εκεί το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου μου καταστρώνοντας σχέδια που μπορούσαν να ικανοποιήσουν τη δημιουργικότητά μου. Για να απασχολούμαι, γιατί είχα αποκοπεί από τον κόσμο της εργασίας. Είχα γίνει τεμπέλης και χωρίς κίνητρο, παρά τις προφανείς ευθύνες μου. Είχα άραγε αηδιάσει με την παραγωγικότητα;… — Με φίλους από το πανεπιστήμιο ζούσα μια συναρπαστική περιπέτεια στον κόσμο του κινηματογράφου κινουμένων σχεδίων. Όλα είχαν αρχίσει καλά, όλα είχαν τελειώσει άσχημα… Στο μεταξύ, είχα μάθει να παίρνω ναρκωτικά. Μα σ’ αυτό το διαμέρισμα που δεν είναι πια δικό μου, σ’ αυτόν τον χώρο που υπήρξε το εργαστήριό μου, τι άλλο έκανα;… Τι, λοιπόν;…
Κοιμόμουν καμιά φορά εκεί· συχνά κατέφευγα εκεί για να λατρεύω κρυφά ένα φανταστικό χαρέμι πιο συναρπαστικό από μια εγκυκλοπαίδεια χωρίς εικόνες… Τι άλλο;
Να το!… Ναι! Οι αναμνήσεις αρχίζουν να ζεσταίνουν τη μνήμη μου σαν τις υπόγειες κινήσεις μιας ανόδου λάβας.
Nielle!… Nielle, όμορφη και ενδιαφέρουσα, τίποτε περισσότερο. Μόλις είχε μετακομίσει στον τρίτο όροφο, σ’ ένα διαμέρισμα ακριβώς πάνω από το στούντιο. Ανάμεσα στα κουτιά της, που δεν άδειαζαν αρκετά γρήγορα, έβγαινε να πάρει αέρα, να εντοπίσει τυχόν ανωμαλίες, να πληροφορηθεί για τη νέα της γειτονιά. Εγώ εκμεταλλευόμουν μια στιγμή μοναξιάς για να αφήνω το βλέμμα μου να περιπλανιέται στον ρυθμό των βλεφαρισμών μου, εξετάζοντας γωνιές ήδη εξερευνημένες μιας εσωτερικής αυλής χωρίς μυστικά. Ακουμπισμένοι ο καθένας στο κιγκλίδωμα του μπαλκονιού του, κοιτούσαμε τα πάντα και τίποτα ταυτόχρονα. Εκείνη από περιέργεια, για να ανακαλύψει. Εγώ από συνήθεια.
Η πρώτη επικοινωνία, η πρώτη γλώσσα που χρησιμοποιήσαμε, ήταν εκείνη των επικαλυπτόμενων σκιών μας. Μόνο όσο χρειαζόταν για να ευλογηθούν και οι δύο από την πανσέληνο. Η τρελή, άυλη σιλουέτα της, αντιλαμβανόμενη τη δική μου που την παρατηρούσε, αποτραβιόταν αποσβολωμένη. Ποιος ξέρει αν, μέσα στη σιωπή, οι σκοτεινές μας πλευρές δεν είχαν μόλις κάνει κρυφά έρωτα;
Μια στιγμή παύσης. Το μεταλλικό νερό μεταμορφώνει σε πρίσμα το ποτήρι που το εμποδίζει να φύγει. Στάση για να ξεδιψάσει. Σύντομη.
«Παντρεμένος και σωματικά πιστός, αποπνέοντας ωστόσο την αστάθεια των τεχνητών παραδείσων, διαπίστωνα χάρη στην παρουσία της τη δυνατότητα να υλοποιήσω σκονισμένες φαντασιώσεις, ενώ η λίμπιντό μου έσπευδε να τις αποκαταστήσει χαρούμενα. Ωστόσο, η ικανότητά μου να σαγηνεύω, ακρωτηριασμένη από τα ναρκωτικά, και η φαντασία μου, σε βιορυθμική κάμψη, δεν μου επέτρεπαν παρά ένα ελάχιστο πρόσχημα για να πλησιάσω τη νεοφερμένη. Ένα πολιτισμικό σημείο αναφοράς.
Ήταν ακόμη καλοκαίρι. Ο δρόμος ήταν έρημος. Ήταν αργά. Ο θόρυβος των αυτοκινήτων που κυκλοφορούσαν στη λεωφόρο, διογκωμένος σε θροΐσματα φτερών, έπνιγε εκείνον των τζιτζικιών· μόνο αυτά συζητούσαν μεταξύ τους για τις τελευταίες οικολογικές τους συνεισφορές. Στο βάθος, περπατώντας στο μονοπάτι που έκοβε το πάρκο όπου καθόμουν, η Nielle επέστρεφε από κάπου που δεν ήξερα. Ίσως από τη δουλειά; Από διασκέδαση; Δεν είχε σημασία, είχα μια διακριτική ευκαιρία να συστηθώ.
Χωρίς να φαίνεται να νιώθει τον παραμικρό φόβο, έκανα τις πορείες μας να συγκλίνουν. Κάτω από τον φανοστάτη που βρισκόταν στη μέση της απόστασης ανάμεσα στο σπίτι μου και το εργαστήριο, της έπιασα κουβέντα. Μια λεπτή νευρικότητα στη φωνή, λίγος δισταγμός στη γλώσσα του σώματός μου, με ανάγκαζαν να ξεστομίζω τα λόγια μου με ρυθμό τηλεγραφήματος.
— Γεια! Με λένε Damien. Είμαι γείτονας. Μένω εκεί, ακριβώς δίπλα. Μα έχω κι ένα στούντιο. Εκεί όπου μένεις εσύ. Στον δεύτερο όροφο, ακριβώς κάτω από το σπίτι σου… Πώς σε λένε;
— Nielle.
Το πρόφερε σαν να συμπύκνωνε όλες τις παύσεις που είχα παραλείψει να βάλω σ’ αυτό που έμοιαζε με ανάγνωση τηλεγραφήματος. Καθώς αυτό το πρώτο τετ α τετ έπαιρνε γελοία τροπή και ήθελα να της αφήσω καλύτερη εντύπωση, συντόμευσα τη συζήτηση προσπαθώντας να γίνω πιο ποιητικός.
— Είναι του Cat Stevens, εκείνου του καθαιρεμένου ιερέα της εκκλησίας του ροκ — «…it’s a wild world…» —, η μουσική που ακούω συχνά τα βράδια που είσαι μόνη; Αυτόν ακούς πράγματι από τα ανοιχτά σου παράθυρα;
— Πράγματι! Αντίο, πέταξε ως βιαστικό αλλά προκλητικό κλείσιμο, γυρίζοντάς μου την πλάτη σαν να πίστευε πραγματικά πως μου έδειχνε το λιγότερο όμορφο μέρος της…
Αποσβολωμένος από αυτή τη σνομπ υπεκφυγή, αλλά στωικός, εξέτεινα νοερά τους συλλογισμούς μου, με τα χείλη σφραγισμένα από την έκπληξη, πάνω στις πρώτες μου ερωτήσεις και στη δεύτερη φυγή της: «Όμορφή μου, αντιλαμβάνομαι τη μελαγχολία που σε τυλίγει όταν ακούς αυτά τα τραγούδια. Είναι άραγε ριζωμένες εκεί επώδυνες αναμνήσεις;… Ποιος δεν έχει;… Η ζωή είναι σκληρή και η καταφυγή στη συνουσία δεν θα άλλαζε απολύτως τίποτα. Έτσι δεν είναι, Spiritus Sancti;» Ξαφνικά! Δεν ήμουν πια εγώ! Ήμουν κάποιος άλλος. — Η απόρριψη είχε δελεάσει ένα απεχθές ον που κατοικούσε μέσα μου.
Σαν δεύτερη ψυχή κάτω από το δέρμα μου, αυτό το διπλό είχε διαπράξει το έγκλημά του κλέβοντας τα συναισθήματά μου και επιβάλλοντάς μου τα δικά του. Ικανό να ξεπηδήσει ανά πάσα στιγμή, ακόμη και με το παραμικρό σημάδι ευτυχίας, θα υποτροπίαζε, μεταμορφώνοντας σε βασανισμένη συνείδηση ό,τι κι αν αγκίστρωνε.»
Gershwin χαμηλά, «Rhapsody in Blue». Πιο καθαρές και πιο αληθινές, οι αναμνήσεις του μοιάζουν σμιλεμένες μέσα στον χρόνο. Γέλια και κλάματα πνιχτά· πάντα η ίδια μέθοδος μαγειρέματος των συναισθημάτων. Ο ονειροπαθής ξαναβλέπει απλώς τον εαυτό του να ονειρεύεται τη Nielle.
— Από τα παράθυρα του εργαστηρίου τη χάζευα, καθώς περπατούσε με ένα τόσο ερεθιστικό βάδισμα που προκαλούσε σφυρίγματα θαυμασμού. Κρυβόταν, καμουφλαριζόταν πίσω από υπερβολικά μεγάλα γυαλιά, με την απελπισμένη πρόθεση να ασχημύνει τον εαυτό της. Μάταιος κόπος! Προφανώς, αυτή η αδέξια κοκεταρία εξηγούνταν από τον φόβο της για τη νέα της γειτονιά. Δεν αγνοούσε την επίδραση που θα είχε η προκλητική ομορφιά της σ’ έναν ανδρικό πληθυσμό γεννημένο μέσα στην επιθετικότητα ή στην ασχήμια. Εμπιστευόμενη απόλυτα αυτό το τέχνασμα αμφίβολης επινοητικότητας, άφηνε τον εαυτό της να παρατηρείται παρά τον φόβο της.
Ψηλή γυναίκα με συγκινητικές αναλογίες. Μαλλιά βαμμένα ξανθά, με μια ελαφριά τρέλα στις μπούκλες. Μακιγιάζ ανάλαφρο σαν δαντελένια μάσκα· ταίριαζε τα χρώματα των ρούχων της με το αγγελικό μπλε των λυρικών της ματιών… πάντοτε κρυμμένων πίσω από εκείνους τους απαίσιους σκελετούς των γυαλιών.
Τα πήγαινε-έλα της με αναστάτωναν, επειδή έμοιαζε με την εμμονή που τροφοδοτούσε ουτοπικές φιλοδοξίες. Η Nielle περιβαλλόταν από το ίδιο χάρισμα με τη Marilyn Monroe. — Ένα λεπτό σεξ-απίλ. Μια δελεαστική αφέλεια. — Χωρίς αυτό να είναι δυσάρεστο, οι σπασμωδικές αδιακρισίες στις οποίες με ωθούσε αραίωναν αυτό το χολιγουντιανό ελιξίριο. Ανθεκτικό κατάλοιπο εκείνων των ηδονικών προγεύσεων που γεννήθηκαν στην προεφηβεία μου. Η Marilyn, πνευματική γεννήτρα, είχε γεννήσει μέσα μου μια ανεξάντλητη παστέλ φαντασίωση. Καθώς τα ναρκωτικά μεταμόρφωναν τους αντικατοπτρισμούς σε θαύματα, διαισθανόμουν σχεδόν την επικείμενη ανάστασή της. Στην πραγματικότητα, κάτω από αυτή τη στείρα ελπίδα επέμενε η πρόθεση να κρατηθώ στη ζωή όσο το δυνατόν περισσότερο.
Όταν κατέφευγα στη δουλειά μέσα στο εργαστήριο, θαύμαζα τις δημιουργικές μου ορμές. Αλαζόνας, τις απολάμβανα ως το μεδούλι. Στο δεξί μου χέρι —το κατακτητικό— ένα πινέλο. Στο άλλο —εκείνο που λιποτακτούσε— ένα τσιγάρο χασίς. Μια γραμμή μελανιού ακολουθούμενη από μια γραμμή ρητίνης. Από τη στιγμή της ιδιοφυΐας ως την αξιοθρήνητη επίδοση, κάθε χειρονομία ήταν ένα αλληλούια στην ψευδαίσθηση, μια τελετουργία λατρείας προς την ξανθιά ηθοποιό που κοιμάται ακόμη, βυθισμένη στην άγνοια της πιθανής ανταγωνίστριας που είχε γίνει η Nielle.
Φοβόμουν την αναπόφευκτη κατάρρευση του εσωτερικού μου κόσμου. Τη στιγμή που η ψυχή μου, δεμένη με ένα φανταστικό σύμφωνο, θα πέθαινε από το οριστικό ρίζωμα της νέας μου γειτόνισσας. Από την άφιξή της και μετά, ως αντίδραση, επαναλάμβανα στον εαυτό μου αυτό το ψέμα που όλο μεγάλωνε: «Ποτέ δεν θα εκθρονίσεις τη Marilyn.» Ακόμη και η Mylène, που σχεδόν δεν με αγαπούσε πια, είχε αποτύχει στις εικονοκλαστικές της προσπάθειες. Η Nielle, πώς θα μπορούσε; Η απαγόρευση που ενσάρκωνε, ολοένα πιο δελεαστική από μέρα σε μέρα, έπαιρνε έναν αμετάκλητο χαρακτήρα. Μήπως, σαν ευφυώς αδέξιος αρουραίος, είχα παγιδευτεί στην ίδια μου την παγίδα;
Από αφοσίωση στη Marilyn, για να της εξασφαλίσω τον θρόνο της, ενίσχυα τα ελαττώματά μου, εξέθετα τις χειρότερες πλευρές μου. Θορυβώδης και υπερβολικά ενεργητικός, αμελής, περιθωριακός, με φευγαλέα συνείδηση. Χωρίς να υπολογίζονται μερικές παρανοϊκές εξάρσεις εναντίον υποθετικών μαθητών του Karl Marx. — Αστεία ιστορία μ’ αυτούς τους πολιτικούς! Εναντίον τους, ενώνοντας την αναίδεια με την κακεντρέχεια, απλώς επειδή διαδήλωναν στο πάρκο ακριβώς απέναντι από το σπίτι της, μοίραζα αναρχικά φυλλάδια. Φορούσα μια λευκή μπλούζα εργαστηρίου γεμάτη χοντροσχεδιασμένα ερωτηματικά και στο κεφάλι ένα κράνος ασφαλείας οικοδομής, στολισμένο με πλαστικά λουλούδια. Στο δικό τους έδαφος τούς μοίραζα λευκά χαρτιά που κατακεραύνωναν την προπαγάνδα των κόκκινων «λαχανόφυλλων» τους.
Οι πιο ευέξαπτοι αγωνιστές, αμφιβάλλοντας για την ωφέλεια και το νόημα της παρουσίας μου, έσπευδαν να μου επιβάλουν μια κατηχητική ανάκριση.
— Τι στο διάολο κάνεις εδώ, σαμποτέρ; Τι είναι αυτό, μικροαστέ καπιταλιστή;
— Αυτό;… Το πολιτικό μου πρόγραμμα του R.D.T., του κόμματος Rien Du Tout («Απολύτως Τίποτα»)!
Πάνω στα χαρτιά μου, λευκά από κάθε ιδεολογία, γραφόταν τότε ο θυμός της μικρής κομμουνιστικής ομάδας. Όλο αυτό το θέατρο για να βεβαιωθώ ότι θα έπεφτα στην όποια εκτίμηση θα μπορούσε να μου έχει εκείνη που τολμούσα να ελπίζω πως ήταν μάρτυρας της σκηνής, κι έτσι να προλάβω κάθε ενδεχόμενο.
Αγαπούσα! Αγαπώ ακόμη! Αλίμονο! Ένα δέρμα λυσσασμένου θηρίου μού χρησίμευε σαν ελευθέρας. — Διπλή ταυτότητα! — Αδύνατο για τη Nielle να μαντέψει τον πραγματικό μου εαυτό. Στο αποκορύφωμα του παραλόγου, προέβλεπα την τυχαία και ολοκληρωτική εξέγερση των προσόντων μου. Την αλλόκοτη και απροσδόκητη μεταμόρφωση ενός τυχαίου ανθρώπου. Με αυτή την ασυνείδητη ελπίδα να κερδίζει έδαφος μέσα μου, πώς μπορούσα να πείσω τον εαυτό μου ότι ελέγχω τα συναισθήματα; Ελέγχεται ο έρωτας με τον μοχλό της θέλησης;
Ο Damien, ο ονειροπαθής, στριφογυρίζει και παλεύει πάνω στο ντιβάνι του σαν να προσπαθεί να ξεριζώσει από μέσα του μια μόλυνση. Εξορκίζει τον εαυτό του! Ικετεύει τον εαυτό του να ξεχάσει μία από τις πολυτιμότερες αναμνήσεις του, μόλις ολοκληρωθεί η ανάκλησή της.
— Κοινωνικά δραστήριος για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, εκμεταλλευόμουν τη συμμετοχή μου στην οργάνωση της εθνικής γιορτής στη γειτονιά μας για να ορίσω εκεί τον ρόλο μου ως καλλιτέχνη. Μα ακόμη περισσότερο, για να ξαναβρώ τον εαυτό μου ως έναν χαμένο άνθρωπο.
Συγκεντρωμένος στην κατασκευή μιας μασκότ που είχα προτείνει στην τοπική επιτροπή, μόνος στη μέση της αυλής, με την πλάτη στραμμένη στο παλιό σπίτι από κόκκινα τούβλα που στέγαζε το στούντιό μου, δούλευα για να ενισχύσω τη δομή εκείνου που θα γινόταν ένας βάτραχος καβάλα σ’ ένα κριάρι.
Σύμφωνα με τον συνηθισμένο τρόπο δουλειάς μου, τα πάντα ήταν πεταμένα γύρω μου. Σφυρί και πριόνι, στραβά καρφιά και κουτιά με βίδες, κομμάτια ξύλου και πριονίδι. (Από το χάος γεννιέται το φως.) Εμπνευσμένος από τον ήλιο της πρώτης μέρας του καλοκαιριού, ξεπέταγα γρήγορα αυτές τις ενισχύσεις. Ενώ πάλευα να ορίσω τις μορφές με σύρματα, οι βλεννογόνοι μου δέχτηκαν ξαφνικά το τρυφερό χάδι από τα ύπουλα κύματα ενός αρώματος που με καλούσε να γυρίσω.
Ντυμένη με ένα όμορφο καλοκαιρινό φόρεμα με λουλουδάτα σχέδια, κατεβαίνοντας κομψά την εξωτερική σκάλα που οδηγούσε κατευθείαν στην αυλή, η Nielle μού πέταξε, όλο χαμόγελο, ένα φιλικό «Γεια!». Χάρη στο χάος μέσα στο οποίο πάλευα, της ήταν πια προφανές ότι μπορούσε να εξηγήσει τις παράξενες συμπεριφορές μου από το απλό γεγονός πως δεν ήμουν τίποτε άλλο παρά καλλιτέχνης. Ανοργάνωτος και εκκεντρικός.
Κατάπληκτος από αυτό που έμελλε να γίνει μία από τις πιο ευχάριστες αγκαλιές της μνήμης μου, παρέμενα αιχμάλωτος της ουσίας εκείνης της γλυκιάς στιγμής, ενός αρώματος που με είχε αφοπλίσει για λίγο. Μερικά δευτερόλεπτα έσβησαν πριν μπορέσω να της ανταποδώσω τον χαιρετισμό.
Εκατό! Χίλιες φορές, στη διάρκεια της ημέρας, ξανάπαιζα τη σκηνή σαν βίντεο. Εκείνο το λεπτό ευρωπαϊκό άρωμα, εκείνη η εγκάρδια φωνή, εκείνη η ατμόσφαιρα, παρόμοια μ’ εκείνη μιας από τις αγαπημένες μου ταινίες με τη Marilyn: «Επτά χρόνια φαγούρα». (Η ιστορία ενός πιστού συζύγου, κατακλυσμένου από τις φαντασιώσεις του, που ονειρεύεται τη γειτόνισσα του επάνω ορόφου.)
Μέσα από τις ακούραστες επαναλήψεις της σκηνής, διαπίστωνα την αδυναμία μου απέναντι στην ακαταμάχητη γοητεία που περιέβαλλε το άρωμα. Η παρατήρηση μού επέτρεπε επίσης να καταλάβω πως, αν η Nielle είχε ανακαλύψει τον καλλιτέχνη, εγώ διέκρινα τώρα μέσα της μια ζωντανή μούσα.
Η «Rhapsody in Blue» έχει βρει την ταχύτητα πλεύσης της. Οι αναμνήσεις παρουσιάζονται στο μυαλό σε κλασικό ύφος. Η ροή τους έχει γεύση τζαζ. Crescendo, έμπνευση του Εβραίου Νεοϋορκέζου συνθέτη.
Το μπουκάλι του μεταλλικού νερού δείχνει τον κώλο του. Στιγμή παύσης, στιγμή ακρόασης. Το σαλόνι δεν έχει πια μυστικά· καμία από τις εσοχές του δεν ξεφεύγει από το αδιάκριτο βλέμμα του απόκληρου που αναζητά αναγκαία βάσανα. Ο Damien σχολιάζει δυνατά τις εντυπώσεις του.
— Να υποφέρω! Να γαμήσω τον πόνο! Όταν το κακό καταλαγιάζει, μαζεύω παλιές πληγές που σέρνονται εδώ κι εκεί. Μαζοχιστής ονειροπαθής! Πρέπει να ακρωτηριάσω την καρδιά μου, αν σήμερα σπέρνω τα ακριβή όνειρα του αύριο μέσα από αναμνήσεις που εμφανίζονται σε staccato;
Έζησα τόσα χρόνια μακριά από αυτό το γαμημένο σπίτι, βασανίζοντας τον εαυτό μου, λατρεύοντας τις εικόνες που μου είχαν απομείνει από σένα, εκείνες που ακόμη πλέουν κάτω από τον φλοιό μου, στον ρυθμό των ονειροπολήσεών μου. Όταν έχω τέτοιες ονειροπολήσεις!… Όταν είσαι εκεί!… Ή εκεί!…
Χειροκροτήματα! Εξαιρετική ερμηνεία του πιανίστα και της ορχήστρας. Ζωντανή ηχογράφηση. Τέλος των επαίνων. Φως κοιμισμένο. Όλα αιωρούνται. Τα πάντα, ακόμη και το φάντασμα της «ενθύμησης» των προηγούμενων στιγμών, υπόβαθρο για νέους φαντασμαγορικούς σπασμούς.