ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
Η μνημονική ραψωδία και η νευρική φλυαρία της εσωτερικής του φωνής αποκοιμήθηκαν. Η νύχτα γέρασε κατά δύο ώρες. Βαθιοί στοχασμοί… ευλογημένη σιωπή… να ο Μορφέας. Ο κοιμισμένος ταράζεται. Ακόμη κι αν η φυγή στο ασυνείδητο είναι δικαιολογημένη, παραμένει επώδυνη: ο Damien πρέπει να ξυπνήσει.
Σηκώνεται νωχελικά, με τα μάτια μισόκλειστα, ετοιμάζει έναν καφέ και, μισοκοιμισμένος, κοιτάζει τη μισόκλειστη ψυχή του. Η σιωπή είναι απόλυτη. Οι σκέψεις μεταβάλλονται σε ρήματα. Ανεβαίνουν και κατεβαίνουν στα βάθη του υποσυνείδητού του, με σαφή πρόθεση να αφήσουν εκεί το ίχνος τους. Σαν να μπορούσε να τον καθησυχάσει η δόνηση μιας λέξης στις φωνητικές του χορδές, πάνω στον σφιγμένο λαιμό του, προφέρει το ιερό όνομα.
— Nielle! Μήπως τρελαίνομαι; Δυσκολεύομαι να ξεχωρίσω το παρόν από το παρελθόν.
Τρεις μέρες κιόλας από τότε που το γλυκό σου άρωμα είχε εναποθέσει μέσα μου την ιδιοτελή γλυκύτητα του σπόρου του έρωτα· από τότε χανόμουν στις σιωπές μου, περιμένοντας την επιστροφή εκείνης της ρομαντικής παρουσίας.
Η πυρετώδης ένταση των τελευταίων διορθώσεων. Οι τελικές προετοιμασίες για τη γιορτή δεν αρκούσαν για να ξεθωριάσουν εκείνη τη μαγική εντύπωση που είχε αφήσει ένα σύντομο πέρασμα, ένας απλός χαιρετισμός. Παρόλο που ο τεράστιος όγκος δουλειάς που μου απέμενε μου έδινε εξαιρετικές δικαιολογίες για να λείπω από το σπίτι και να τριγυρίζω γύρω από το εργαστήριο… γύρω από εκείνη! Ήμουν σε μειονεκτική θέση! Για χίλιες κινήσεις, αμέτρητες οδηγίες, συχνά τηλεφωνήματα σε συνεργάτες ή προμηθευτές, δεν κέρδιζα παρά μία μόνο ματιά προς τον τρίτο όροφο ή προς τη σκάλα. — Δεν είχα καταφέρει να τη δω. Καμία τύχη! — Το να στήσεις μια τέτοια εκδήλωση απέχει πολύ από τη διασκέδαση. Να τη σχεδιάσεις, να την οργανώσεις, σημαίνει να χορτάσεις άγχος, ιδρώτα, ατελείωτες συζητήσεις. Χάνεις ενέργεια, χρήματα, μερικές φορές και φίλους. Ο κοσμάκης δεν δίνει δεκάρα, αρκεί να μπορεί να μεθύσει όταν έρθει η μέρα. Δεν πειράζει! Ας αρχίσει η γιορτή!
Ως τότε, η γιορτή σημείωνε μεγάλη επιτυχία. Όλα κυλούσαν θαυμάσια, χωρίς κανένα απρόοπτο. Σχεδόν όλοι οι κάτοικοι του δρόμου είχαν συνεννοηθεί να μεταμφιεστούν. Είχαμε δει τους πιο ετερόκλητους συνδυασμούς. Αυτές οι εφήμερες προσωπικότητες εκφράζονταν μέσα από αυτοσχέδιο μπουρλέσκο. Όπως εκείνος ο ψεύτικος καρδινάλιος που πρόσφερε μπίρα σ’ έναν φυλακισμένο, για να ανταμειφθεί ύστερα μ’ ένα επίσημο κλοτσίδι στον κώλο· ή εκείνη η νεράιδα που λύγιζε από τα γέλια με τις κολακείες ενός από τους πολλούς καουμπόηδες, ο οποίος συνοδευόταν από μια κάπως ζηλιάρα Ισπανίδα κόμισσα που ξεστόμιζε, χωρίς καμία ντροπή, βλαστήμιες με όλο το λατινικό της ταμπεραμέντο. Μερικοί μοιράζονταν τα ήδη λειψά κοστούμια τους, άλλοι δεν φορούσαν παρά μακιγιάζ, αλλά όλοι συμμετείχαν με όλη τους την καρδιά, με εκείνη τη γενναιοδωρία που χαρακτηρίζει όσους τα βγάζουν δύσκολα πέρα.
Στα μισά της βραδιάς, θα είχαμε μάλιστα κι έναν αθλητικό Zorro. Μα λίγο πριν αρχίσει να πηδά από στέγη σε στέγη για να δώσει παράσταση, πανικοβλήθηκε και αποσύρθηκε υπέρ ενός εφεδρικού Zorro, με την κοιλιά τόσο φουσκωμένη από την μπίρα ώστε το παντελόνι του, αδύνατο να κουμπώσει, άφηνε να φαίνεται η κορυφή των γλουτών ενός μεθύστακα. Ευτυχώς, η ζώνη του δεν λύθηκε.
Εγώ, για μία φορά, ένιωθα φυσικός, ακόμη και όμορφος, μέσα στο κοστούμι του αυλικού γελωτοποιού. Η κόκκινη και μπλε μεταμφίεσή μου μού έδινε την εντύπωση πως ανήκα σε όλους και σε κανέναν ταυτόχρονα. Ενώ παρακολουθούσα την εξέλιξη των δραστηριοτήτων, διασκέδαζα όπως ήθελα. Για όλους, η ελευθερία ήταν κυρίαρχη, γιατί η γιορτή είχε αντικαταστήσει την ξέπνοη καθημερινότητα.
Μισός χερουβείμ, μισός δαίμονας, γλιστρούσα ανάμεσα στο μισομεθυσμένο πλήθος. Ευφορικός, παιχνιδιάρης, με την ίριδα θολωμένη από την κάνναβη, αστειευόμουν με τους ηλικιωμένους που απολάμβαναν τα τελευταία τους λεπτά πριν πάνε για ύπνο. Επινοούσα καραγκιοζιλίκια για τα παιδιά, που γελούσαν μόνο και μόνο για να κάνουν τους γονείς τους να πιστέψουν πως δεν τους έπαιρνε ο ύπνος. Διασκέδαζα και ξεσήκωνα τους χορευτές, τους πότες, τους δραστήριους, τους παθητικούς. Η μουσική ήταν δαιμονισμένη. Η ορμή είχε φτάσει στο αποκορύφωμά της.
Στην τσέπη μου, κάτι περισσότερο από κόλπα· στο κεφάλι μου, κάτι περισσότερο από τεχνάσματα: η ψευδαίσθηση του έρωτα σε έντυπη μορφή. Μικρές χάρτινες καρδιές, με έτοιμη κόλλα, αγορασμένες σε έκπτωση από μια ηλικιωμένη μαγαζάτορισσα της γειτονιάς, που μοίραζα με καλοσύνη και χιούμορ ή κολλούσα, ανάλογα με τα κέφια της φαντασίας μου, πάνω σε οτιδήποτε κινούνταν…
— Σαχ στον γελωτοποιό!
Πάγωσα. Η Nielle στεκόταν απέναντί μου. Θα ήθελα να μην ήμουν παρά μια ανάσα και να αναμειχθώ με τη δική της. Να αντιδράσω; Να κρυφτώ;… Μάταιο! Είχε ήδη σμιλέψει την ψυχή μου στο σχήμα της αυταπάρνησης. Κι όμως, η ζωή, η αληθινή, μας είχε αγκιστρώσει και τους δύο από την καρδιά και αψηφούσε κάθε λογική.
Γύρω μας, τα πάντα εξαφανίζονταν. Τα στολίδια, τα πανό, οι σημαίες με τα κρίνα πετούσαν μακριά. Το πλήθος, τα γέλια και η μουσική συγχωνεύονταν καθώς ξεθώριαζαν. («Γιατί δεν κουνιέστε πια, Υψηλοτάτη; Σας ενόχλησα;… Σας προσέβαλα;… Σας εκπλήσσει η πληθωρικότητα του υπηκόου σας;… Ή μήπως σας χτύπησε κεραυνοβόλος έρωτας;… Ίσως;… Όπως κι εμένα. Καμία αμφιβολία!!!
Ορίστε! Μεγαλειοτάτη, από τον γελωτοποιό σας, μια καρδιά σε κάθε βασιλικό σας μάγουλο, για να μπορέσω να κρεμαστώ στον λαιμό σας. Μέσα από εσάς, γοητευτική βασίλισσα, θα επανεφεύρω το πάθος. Ήδη πίνω από αυτό το συναίσθημα που σας παγώνει… το αγγίζω με τις άκρες των δαχτύλων μου…»)
— Nielle! Έρχεσαι;… Πάμε κάπου αλλού.
Δυσάρεστη ανατροπή! Οι φίλοι της, εκείνη η συνοδεία που την ακολουθούσε, την περικύκλωνε και την προστάτευε, δεν έβλεπαν με καλό μάτι την κατάσταση ύπνωσης στην οποία είχαμε βυθιστεί. Ζήλια;… Οι γκάφες τους σκέπαζαν εκείνο το θεϊκό φως που, για μια στιγμή, μας είχε ενώσει τον έναν με τον άλλο.
— Nielle!… Είσαι στον κόσμο σου ή τι;
Η μαγεία είχε σπάσει οριστικά. Η συνοδεία της την παρέσυρε. Τότε η γιορτή με ξανακάλεσε μέσω ενός τσιγάρου χασίς και οι παρέες μας μάς επευφημούσαν πιο πέρα, τον καθένα στη δική του πλευρά, στα ξεχωριστά βασίλειά μας. Η γιορτή τελείωνε. Την επομένη, ο λαός θα έπρεπε να επιστρέψει στη μιζέρια του και στις αναγκαστικές μικροκλοπές του.
« Jeu ! … Game ! … Spiel ! … »
Ξαφνικό παραλήρημα του ονειροπαθούς στη μητρική του γλώσσα, στη γλώσσα του πολιτισμικού εισβολέα και στα γερμανικά, επειδή φαντάζεται ανάμεσα στους μακρινούς προγόνους του άρχοντες και κυρίους ενός πολυτελούς κάστρου στις όχθες του Ρήνου.
— Πείτε μου, Herr Doktor! Ποια είναι τα συμπτώματα αυτής της ανίατης ασθένειας που λέγεται έρωτας;
— Ich glaube!… Entschuldigen Sie!… Αγαπητέ κύριε Damien!… Ο έρωτας;… Λοιπόν, πρόκειται για ένα παγκόσμιο σύνδρομο. Πρώτα απ’ όλα, ο ασθενής παραλύει από την κορυφή ως τα νύχια, ο σφυγμός του επιταχύνεται, η πραγματικότητα εξαφανίζεται. Μα πάνω απ’ όλα, ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: ο χρόνος σταματά σε μια συγκεκριμένη στιγμή!
— Ποια στιγμή;
— Όταν το βλέμμα του ενός ταξιδεύει ηδονικά μέσα στα μάτια του άλλου και αντιστρόφως!… Τότε τα υποσυνείδητα αυτών των θυμάτων επικοινωνούν εις βάρος της συνείδησης του καθενός, μέσα σ’ εκείνη την κυρίαρχη γλώσσα της ψυχής που είναι ο έρωτας. Τέλος, το μοιραίο και μη αναστρέψιμο πλήγμα… Εκδήλωση ηλιθιότητας.
— Ω!… Mein Herr Damien, τι πίστευε γι’ αυτό η σύζυγός σας;
— Ich weiß nicht!… I don’t know!… Δεν ξέρω!
Το σύμπαν του τον αγκαλιάζει χωρίς να τον στραγγαλίζει. Ο θάνατος, προς το παρόν, τον παρακολουθεί από μακριά. Τον διαισθάνεται. Ο κωδικός πρόσβασης: «Φυγή». Η μουσική μένει, οι λέξεις περνούν. Cat Stevens σε κασέτα, γιατί ο δίσκος έχει φθαρεί από την ίδια πρόθεση. Η τρέλα παίζεται κι αυτή πάνω σε μια μπαλάντα.
— Να επιμένω να καταστρέφομαι, να σκοτώνω τον εαυτό μου λίγο λίγο! Να σακατεύομαι με τις λέξεις! Να λέω ψέματα στον εαυτό μου. Να παίζω με τη ζωή από κούραση. Βαρέθηκα!… Βαρέθηκα! Ποντάρω όλες τις πιθανότητες να τα καταφέρω στο κενό της λήθης. Μια παράξενη νάρκη σφίγγει αδιάκοπα την καρδιά των απομονωμένων υπάρξεων: ο φόβος να καταλάβουν τον εαυτό τους χάνοντας τον δρόμο τους μέσα στη φροντίδα της εσωτερικής σιωπής.
***
Η αυτοανάλυση εντείνεται. Ο καφές έχει κρυώσει, τίποτε δεν έχει καταναλωθεί, ούτε καν η βροχή που ετοιμάζεται να πέσει. Ο άνεμος προσπαθεί διακριτικά να γίνει αντιληπτός. Η μέρα άκουσε το κάλεσμα ενός αδύναμου νεοσσού.
— Nielle! Ο έρωτας της ζωής μου! Από τον τρίτο της όροφο —εκείνο το χρυσό κάστρο— βασίλευε σαν γλυκό βασανιστήριο πάνω στο δικό μου Château d’If. Μα τίποτε δεν με έβγαζε εντελώς από την τροχιά της εμμονής μου με τη Marilyn, γιατί ναρκωνόμουν ώσπου να μουμιοποιώ τη ζωή μου. Πεισματικά αλυσοδεμένος στις παραισθησιογόνες τοξίνες, συνέχιζα ατάραχος την απίστευτη αναζήτησή μου για την ουτοπία.
Ωστόσο, το μαγικό σοκ της γιορτής και εκείνο το άρωμα των μυρωμένων ημερών παρεμβάλλονταν στις σκέψεις μου. Στο εργαστήριο, σ’ εκείνο το δωμάτιο που μου χρησίμευε ως μυστικιστικό εργαστήριο και ως παρεκκλήσι αφιερωμένο στη σταρ του Hollywood, από το καλοκαίρι ως το φθινόπωρο άκουγα τη Nielle να ζει διακριτικά. Η σιωπή, ακουμπισμένη στους απόηχούς της και στις υπερβολικά συχνές απουσίες της, είχε γίνει το εκκολαπτήριο των μοναχικών μου ονειροπολήσεων.
Κάθε βήμα της μεταμφιεζόταν αναπόφευκτα σε λέξη. Από τα πήγαινε-έλα της ερμήνευα φράσεις… σαν εξομολόγηση. Κάθε μετακίνησή της ήταν αφορμή για μια παύση στη δουλειά μου, ένα «χιουμοριστικο-εσωτεριστικό» κόμικ. Ένας θόρυβος, κι άφηνα το ξεραμένο μελάνι να καταστρέψει ακόμη περισσότερο πινέλα και πένες· μια φωνή, και η έμπνευσή μου γινόταν χίλια κομμάτια, εγκαταλείποντας για ώρες αυτό το μεγάλο σχέδιο.
Όταν βρισκόταν αλλού… πάλευα με τα όνειρα που είχε σπείρει η παρουσία της. Νικητής, τρεφόμουν από τα κενά τους· ηττημένος, έπαυα να υπάρχω, περιπλανιόμουν σαν άστεγος της πραγματικότητας. Στις ουδέτερες στιγμές, κάπνιζα, προσπαθώντας να ξαναμπώ στη μάχη, γιατί η εικόνα της με πολιορκούσε από παντού.
— Τι σημαίνει εκείνος ο ξαφνικός γδούπος στο πάτωμα της κρεβατοκάμαράς της;… Από πού προέρχεται αυτός ο σαματάς;… Νόμιζα πως έλειπε!
Εγώ, ο αθεράπευτος ονειροπόλος, έτρεχα πάντοτε υπερφορτισμένος μέσα στους μαιάνδρους του μπαρόκ μυαλού μου. Με τον παραμικρό ήχο χανόμουν στους αναστεναγμούς που αναμασούσα, προβάλλοντας τις φανταστικές πράξεις και λέξεις ως το κέντρο του σύμπαντος. Στη φαντασία μου, τίποτε δεν είναι αδύνατο. Όσο περισσότερο απομακρύνομαι από κάθε απτότητα, τόσο περισσότερο το παράλογο δηλώνει την παρουσία του και τόσο επιταχύνεται η συχνότητά του, ώσπου να μου συντρίψει το κρανίο πάνω στον τοίχο του απόλυτου. Το μόνο που έχει σημασία: μια κεραυνοβόλα αληθοφάνεια… εκείνο το ζωντανό νερό που λέγεται Nielle.
— Τι είναι πάλι αυτός ο θόρυβος;… Τι κάνει μέσα στο σπίτι της;… Τη χτύπησε κάποιος ζηλιάρης εραστής;… Έπεσε προσπαθώντας να δρασκελίσει ένα από τα όνειρά μου;
Απέρριπτα αυτές τις υπερβολικά συνηθισμένες πιθανότητες. Έστηνα σενάρια με εύλογες υποθέσεις ώσπου να τις εξαντλήσω, όλη τη νύχτα! Χωρίς να κουράζομαι, χωρίς να εξαντλούμαι, έσκαβα στον αφηρημένο κόσμο μου, ξεθάβοντας ιστορίες από τις πιο αλλόκοτες ως τις πιο άτονες, από τις πιο απρόσωπες ως τις πιο οικείες.
Στη Mylène επικαλούμουν τη συνηθισμένη εξήγηση: βρισκόμουν υπό την αιγίδα της καθαρής έμπνευσης, αδύνατον να απομακρυνθώ ή να εγκαταλείψω εκείνη τη δημιουργική έξαρση. Αν έπρεπε να κοιμηθώ, θα κοιμόμουν στο εργαστήριο.
Το πρωί, το τηλέφωνο…
— Καλημέρα, Damien. Εδώ… Nielle! Η φωνή της ήταν θλιμμένη σαν την ψυχή μου που αναρωτιόταν, ανήσυχη.
— Διαρρήκτες μπήκαν στο σπίτι μου χθες τη νύχτα. Πρόσεξες τίποτε ασυνήθιστο;… Αυτά τα καθάρματα μου έκλεψαν οικογενειακά κοσμήματα. Δώρο της γιαγιάς μου. Είχαν μεγάλη συναισθηματική αξία για μένα. Είμαι… στενοχωρημένη. — Είδες τίποτε παράξενο;
Με τα χέρια σφιγμένα πάνω στο ακουστικό, κατηγορούσα άδικα τον εαυτό μου. Η αίσθηση ενοχής μου ξεχείλιζε ως την ανεντιμότητα, σπρώχνοντάς με να πιστέψω πως, χάρη σε κάποια πανταχού παρουσία, θα μπορούσα να είχα διαπράξει εγώ το έγκλημα. Κι όμως, ονειρευόμουν. Έπρεπε άραγε να της ομολογήσω πως, την ίδια ώρα, λουζόμουν μέσα στην αντανάκλασή της;… Μα τι μπορούσα να της απαντήσω;
— Nielle, εκείνος ο θόρυβος… διαρρήκτες;
— Άκουσες έναν θόρυβο… τίποτε άλλο;… Και δεν έκανες τίποτα;!
Και από τις δύο πλευρές, οι λέξεις έβγαιναν κομμένες, αποσπασματικές, για να μην προσθέσουν κι άλλη σύγχυση.
— Ευχαριστώ… αντίο…!
Ένα κολοβό συμπέρασμα, που τελειοποιούσε ένα οδυνηρό κλικ.
Καμία αμφιβολία, έστρεψε τις υποψίες της προς εμένα. Αθώος! Φοβόμουν μήπως κατηγορηθώ… Αλίμονο, το ένστικτό μου μου έλεγε πως η μομφή θα κατέληγε πάνω μου. Αδυσώπητες τύψεις. Ωστόσο, καταλαβαίνω πως η κλοπή είναι βιασμός της ελευθερίας. Ο πόνος και η εξέγερση μπροστά σε μια παραβίαση νοθεύουν την κρίση και θερίζουν την αθωότητα. Η στιγμιαία παράνοια, μέσα στις συμπτωματικές της αμφιβολίες, δεν απαλλάσσει τότε παρά μόνο τον ίδιο τον εαυτό!
Ο στοχαστής σταματά· το ίδιο και ο άνεμος. Η βροχή, που μόλις είχε αρχίσει, παύει. Μόνο ο ήλιος που ξεπροβάλλει καταδιώκει τα σύννεφα σαν μανιακός.
— Η ζημιά από την περιπέτειά της έγινε η δική μου καταστροφή. Να αθωωθώ προστατεύοντάς την. Να την υπερπροστατεύσω για να ξανακερδίσω εκείνη την εμπιστοσύνη που είχα αποκτήσει με τόσο κόπο, έστω κι αν πριν από την κλοπή ήταν ελάχιστη… Αυτός ήταν ο μόνος τρόπος να καθαρίσω το όνομά μου.
Με τον παραμικρό θόρυβο από το σπίτι της, φρόντιζα να εξακριβώνω την παρουσία της. Με την παραμικρή σιωπή, μια βίαιη ανησυχία με καταλάμβανε ώσπου να μου σπάσει τα νεύρα. Η δουλειά με αηδίαζε. Δεν ήθελα πια παρά να ακούω. Όσο περισσότερο τέντωνα το αυτί, τόσο βαθύτερα ρίζωνε η Nielle μέσα σ’ αυτό που θεωρούσα ζωή μου. Ο αόρατος προστάτης που πίστευα πως ήμουν δεν παρακινούνταν παρά από την αποκατάσταση μιας φυσιολογικής επικοινωνίας.
Σε κάθε τηλεφώνημα, σε κάθε επίσκεψη, πάντοτε σύντομη, η επιβεβαίωση της παρουσίας της και ο ήχος της φωνής της μου πρόσφεραν την ανάπαυση του πολεμιστή, τον υπνάκο του κήρυκα. Όσο πλήθαιναν οι επαφές, τόσο περισσότερο δενόμουν μαζί της. Αφελώς, λίγο λίγο, άρχισα να απατώ, μέσα σε λάγνες σκέψεις, τη Mylène, τη σύζυγό μου, και την πνευματική μου ερωμένη… τη Marilyn.
Από εκείνη την παλιά βαλίτσα που κουβάλησε μαζί του ο ονειροπαθής, βγάζει ένα πακέτο Camel με φίλτρο. Ανάβοντας ένα τσιγάρο, εξετάζει τη διάσημη μονόκαμπουρη καμήλα της συσκευασίας, σε αποχρώσεις ώχρας και κίτρινου. Ύστερα σκέφτεται τις καμήλες που μπορεί να είχε συναντήσει ως τότε.
— Άκουγα, από τον τρίτο όροφο, συζητήσεις υψηλού πολιτιστικού επιπέδου ανάμεσα στη Nielle και τον Jonathan, γνωστό ως «ο καθηγητής», τον γείτονά της στο ίδιο πλατύσκαλο, έναν ψηλό χαζούλη, αν και όμορφο. Εκείνος ήταν ο μοδάτος· εκείνη, ένας αναστεναγμός έκστασης. Της μιλούσε για τις γνώσεις του στην κλασική μουσική και, μερικές φορές, σαν γητευτής φιδιών, της έπαιζε όμορφες μελωδίες στο εγκάρσιο φλάουτό του. Δυστυχώς, έπαιζε τόσο πολύ και τόσο καλά, ώστε φανταζόμουν τη Nielle ολόγυμνη να ξεπροβάλλει από ένα ψάθινο καλάθι και, λικνίζοντας λάγνα τους γοφούς της, να τον πλησιάζει για να τον αγκαλιάσει… σαν από μαγεία.
Ανάμεσα στην ακρόαση ενός έργου κάποιου ρομαντικού συνθέτη και σε μία από τις εκτελέσεις του με το πνευστό του όργανο… ξεπηδούσαν μερικές φορές από τον λαιμό του σαρκασμοί για μένα. Μήπως διαισθανόταν πως θα αγαπούσα τη Nielle, κι έτσι θεωρούσε χρήσιμο να με γελοιοποιεί;
Ένιωθα πληγωμένος από τα αστεία του και χτυπημένος από εκείνες τις φρικτές υπονοούμενες παύσεις…! Το γέλιο, η κωμωδία, η συνενοχή της με τον καθηγητή με αναστάτωναν, με σόκαραν· αλλά δεν αποτελούσαν εμπόδιο στην κρυφή μου σχέση, που κανείς δεν μπορούσε να υποψιαστεί εκείνη την εποχή.
Στην προσπάθειά του να διαφυλάξει τις αναμνήσεις του, κανένας περιβάλλων ήχος του παρόντος δεν τον αποσπά από εκείνους που ξεπηδούν από το παρελθόν του. Μέσα σ’ αυτό το σπίτι που δεν είναι πια το ίδιο, χωρίς έκπληξη, αναπνέει τον ίδιο αέρα που ανέπνεε όταν ήταν τριάντα χρονών.
Να φεύγει το πρωί, να επιστρέφει μόνο το βράδυ και ύστερα να ξαναγυρίζει στις τρελές της νύχτες… την είχε δει να ζει. Ακόμη και σήμερα, σχεδόν την ακούει να αναπνέει.
— Εκείνη την εποχή, φρόντιζα τόσο προσεκτικά να τεντώνω το αυτί, ώστε οι θόρυβοι από τα πιάτα που χτυπούσαν μεταξύ τους ή μια απλή μουσική υπόκρουση στο σπίτι της Nielle είχαν γίνει αναπόσπαστα κομμάτια της καθημερινότητάς μου.
Σαν επιδόρπιο, ξεχωριστά από τους άλλους θορύβους, χόρταινα με τα τριξίματα του τρεμάμενου κρεβατιού της όμορφης, χλιαρού μάρτυρα εκείνων των ποθητών οργασμών. Παρά την επιθυμία που μου ξέσκιζε γλυκά τα σωθικά, απολάμβανα να ακούω εκείνες τις στιγμές τρυφερότητας και ηχητικής έξαρσης.
Η ακοή μου αναπτυσσόταν, εκπαιδευόταν να συλλαμβάνει τα πάντα. Από τις ριπές του φθινοπώρου ως το χιόνι που στροβιλιζόταν στον χειμώνα της, μέχρι την ανάσα κάποιας άνοιξης που, ήλπιζα, θα μου επέτρεπε να φτάσω στους χτύπους της καρδιάς της Nielle. Ύστατο προνόμιο!
***
Ο ήλιος κέρδισε πράγματι την παρτίδα. Η νύχτα, που εγκατέλειψε τον τόπο, χειροκροτεί αδύναμα από μακριά αυτή τη νέα νίκη του Ήλιου. Το φως της ημέρας καλεί τις αναμνήσεις να πάρουν υλική μορφή. Νέες αποκαλύψεις μυστικών…
— Οι μέρες, έχοντας σφυρίξει τους μήνες που τις είχαν ακολουθήσει, έφεραν ξανά το καλοκαίρι. Ένας ολόκληρος χρόνος ήδη από τότε που η Nielle είχε εγκατασταθεί στον τρίτο όροφο και κλόνιζε τα εύθραυστα θεμέλιά μου. Εγώ, τόσο λίγο ρεαλιστής, ζιγκζάγκαρα όλο και περισσότερο μέσα σε αδιάκοπες φαντασμαγορίες. Εκείνο το ζωντανό όνειρο, που παλλόταν πάνω από τους ασήμαντους αντικατοπτρισμούς μου… Τι χαρά!
Το πρώτο ζεστό βράδυ της χρονιάς. Το τελευταίο του Μαΐου. Καθισμένος στο τραπέζι εργασίας μου, σκιτσάριζα νωχελικά νέες ιδέες για την επόμενη γιορτή της γειτονιάς. Αποσπασμένος από τους ιδρωμένους πόρους των χεριών μου, που γαντζώνονταν στο χαρτί σαν βεντούζες, ένιωθα αποσυντονισμένος από την επιθυμία μου να ξαναζήσω τα συναισθηματικά γεγονότα της προηγούμενης χρονιάς.
Εκείνη την εποχή, με τη θερμοκρασία δυο βήματα πριν από την αποπνικτική κάψα, συλλογιζόμουν με τα παντζούρια ανοιχτά. Έτσι, στο αστικό ρεπερτόριο των καλοκαιρινών θορύβων προστίθενταν τα αδιάκοπα γαργαλήματα που δεχόταν η συγκέντρωσή μου. Τίποτε δεν επηρέαζε την καρδιά μου, που έκλεινε γύρω από τις απουσίες της Nielle. Έπιανα τον εαυτό μου να την αγαπά περισσότερο· και για κάθε έναν από εκείνους τους αποχωρισμούς… ευχόμουν να κρατά όσο το δυνατόν λιγότερο.
— Ένα αυτοκίνητο μόλις σταμάτησε στον δρόμο… Πόρτα που κλείνει με πάταγο… Το όχημα ξαναφεύγει… Είναι αυτή που επιστρέφει;
Δεν έλεγχα αν επρόκειτο για τη Nielle· προτιμούσα να περιπλανιέμαι σε διάφορα σενάρια και να ξεδιπλώνω μια παλέτα διαφορετικών εκβάσεων.
— Βήματα στη σκάλα. Ναι, τα δικά της!… Αναστατωτικές αποκαλύψεις. Τα βήματά της είναι θλιμμένες λέξεις… Να! Δεν καταλαβαίνω!… Αντίθετα με τις συνήθειές της, αντί να κατευθυνθεί προς την κουζίνα, περνά κατευθείαν από τη σκάλα στην κρεβατοκάμαρά της. Τα βήματά της μόλις ψιθυρίζουν, τόσο θλιμμένη φαίνεται… Ρίχνεται πάνω στο κρεβάτι της, που την υποδέχεται με ανοιχτά, παρηγορητικά σεντόνια.
Όχι! Δεν ονειρευόμουν, η Nielle ήταν στενοχωρημένη. Έκλαιγε. Φανταζόμουν τον εαυτό μου πολύ κοντά της, προσπαθώντας να την παρηγορήσω.
— Πονάω κι εγώ, γιατί παίρνω πάνω μου τον πόνο σου. Αυτά τα χλωμά λεπτά με βασανίζουν και κάθε δάκρυ σου γίνεται μια σταγόνα οξύ πάνω στα μάγουλά μου, καυτά από την αγωνία. Είμαι κοντά σου… μην ανησυχείς. Άκουσέ με να υποφέρω μέσα στην ψυχή σου.
Σιωπή. — Δεν έκλαιγε πια· η τρικυμία είχε επιτέλους τελειώσει, σαν να την είχαν καθησυχάσει τα χαϊδευτικά μου κύματα. Τόσο το καλύτερο! — Κοιμόταν. Ευτυχώς! — Την αγαπώ! Και ας είναι!
Τα δάκρυα της Nielle οξειδώνονταν καθώς οι μέρες ξετυλίγονταν μία μία μέσα στις ονειροπολήσεις μου. Όσο ο χρόνος κυλούσε, τόσο περισσότερο με έτρωγε η αγωνία. Δεν είχε βγει από το σπίτι της όλη την εβδομάδα που ακολούθησε εκείνο το βράδυ των παρατεταμένων λυγμών. Καθώς δεν άφηνε να ακούγονται παρά σκόρπιοι και αδύναμοι θόρυβοι, οι μακρές σιωπές της με ανησυχούσαν. Δεν μπορούσα πια να ησυχάσω. Για την ψυχική μου ισορροπία, έπρεπε να προσπαθήσω να βεβαιωθώ πως η Nielle ήταν καλά. «Είναι άραγε καλά;» Εκείνη η απογοήτευση που την είχε επηρεάσει, εκείνος ο πόνος του οποίου ακόμη αγνοώ την αιτία, έμοιαζαν να έχουν ανατρέψει τις συνήθειές της. Χωρίς δισταγμό, πήγα να χτυπήσω το κουδούνι της όμορφής μου και περίμενα…
— Μακάρι να μη σκέφτεται την αυτοκτονία! Δεν μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου να αγαπά δύο νεκρές! Η τρέλα μου έχει όρια. Πώς να αφιερώσω την τέχνη μου σε δύο χαμένες, τη Marilyn και τη Nielle!
Σ’ αυτή τη σκέψη, η πόρτα άνοιξε σαν απάντηση. Η Nielle στεκόταν στην κορυφή εκείνης της στενής εσωτερικής σκάλας. Μέσα σ’ εκείνο το πέρασμα, που έδινε την εντύπωση ενός σπιτιού που έτρεμε, τα φθαρμένα σκαλοπάτια και το αδύναμο φως προκαλούσαν αμηχανία και φόβο.
— Καλημέρα, Damien!
— Καλημέρα, Nielle!… Μπορώ να ανέβω για ένα λεπτάκι…
Όσο πλησίαζα, τόσο περισσότερο έτρεμα κάτω από το δέρμα μου. Η μακριά της ρόμπα ύπνου, με πλατιές οριζόντιες ρίγες σε αποχρώσεις που εναλλάσσονταν ανάμεσα στο ναυτικό μπλε και το λευκό, πείραζε τη λίμπιντό μου. Αυτό το νυχτερινό ένδυμα αγκάλιαζε τόσο καλά το σώμα της, ώστε μπορούσα να μαντέψω τον όγκο του στήθους, των γοφών και των γλουτών της. Προσπαθώντας να κρατώ το βλέμμα μου ψηλά, από φόβο μήπως ανησυχήσω τη γυναίκα απέναντί μου, της μίλησα…
— Ανησυχούσα, Nielle. Δεν άκουγα τον παραμικρό θόρυβο από το σπίτι σου… ή σχεδόν κανέναν… Είναι όλα καλά;
— Ναι! Μην ανησυχείς για μένα. Έχω απλώς γρίπη και μένω στο κρεβάτι.
— Ωραία!… Τότε, περαστικά!… Αν χρειαστείς κάποιον να σε φροντίσει, πες μου!…
Καθησυχασμένος από το γέλιο της Nielle, που σφράγισε τη σύντομη ανταλλαγή, επέστρεψα σπίτι προσπαθώντας να μιμηθώ εκείνο το πολύτιμο χαμόγελο, με τη σαφή πρόθεση να ηρεμήσω τα όνειρά μου.
***
Από το ντιβάνι του, φυλάκιο της μνήμης του, ο Damien εξετάζει τα ράφια της βιβλιοθήκης. Στη σκηνοθεσία του, πριν αρχίσει τις ανασκαφές μέσα στην ομίχλη του, είχε τοποθετήσει εκεί δύο αντικείμενα, αχώριστα το ένα από το άλλο.
Σηκώνεται σχεδόν μηχανικά —πάντοτε η ίδια επαναλαμβανόμενη κίνηση, μια τελετουργία, μια μαύρη λειτουργία αναμνήσεων και θλιβερών συνηθειών— και πιάνει πρώτα μια φωτογραφία φθαρμένη από το πικραμένο του βλέμμα. Αναμφισβήτητη μαγεία.
Παίρνει επίσης το ημερολόγιο των αιθερικών του ταξιδιών, με τις σελίδες τσαλακωμένες, λεκιασμένες από καφέ και δάκρυα. Με μαύρο, σκληρό εξώφυλλο, μερικά φύλλα λείπουν, άλλα είναι σκισμένα όσο και η ψυχή του. Είναι επίσης ημιτελές, γιατί ο συγγραφέας του είχε παραδοθεί σε περιπλανώμενες ουτοπίες. Μα το κρατά!… Οι χειρονομίες, οι κινήσεις του είναι τρυφερές και συγκρατημένες. Την ονειρεύεται.
— Στον μονόπλευρο έρωτα… γιατί; Ποιος είναι ο λόγος αυτής της θλίψης, αυτού του εκφυλισμού των συναισθημάτων μου; Θα μου δείξει άραγε το ημερολόγιό μου έστω και την πηγή μιας εξήγησης;… Τον δρόμο προς την απελευθέρωση;
Κρατά την αναπνοή του ως το απόλυτο κενό και διατάζει τους πνεύμονές του να εκπνεύσουν μέχρι το μηδέν…· ύστερα αναπνέει ξανά. Σαν πρόθεση να ζήσει προς τα πίσω, η σκοτεινή επιθυμία να δει τον εαυτό του να γεννιέται ενώ πεθαίνει.
Λογικά, περιφρονώντας την τύχη και τον παραλογισμό της, κλείνεται μέσα στη χρονολογία και ανοίγει το ημερολόγιό του στο σημείο που αντιστοιχεί στις αναμνήσεις του.
«Σήμερα, πέντε Ιουλίου. Κυριακή. Ημέρα χωρισμού…
Πέντε το πρωί. Δούλεψα όλη τη νύχτα. Μόλις ολοκληρώνω την ανακαίνιση των πατωμάτων του οικογενειακού διαμερίσματος. Εκμεταλλευόμενος τις καλοκαιρινές διακοπές της Lysianne, που διασκέδαζε στην εξοχή, έκανα αυτές τις μεγάλες εργασίες. Τέλος πάντων!… Τελευταίο χέρι βαφής, τελευταίο βερνίκι, τελευταίο κύμα ναυτίας.
Εξαντλημένος, αφήνοντας πινέλα, ρολά και δοχεία να χαλάνε, έφυγα για να βρω τη Mylène στο εργαστήριο, όπου είχαμε εγκαταστήσει προσωρινά το κρεβάτι μας. Έχοντας ξεφαντώσει όλη τη νύχτα με τον εραστή της, που ο έρωτας είχε διαλέξει μέσα από ένα ζευγάρι φίλων μας, ο άγγελος είναι χαλαρός, μα το μυαλό της ταξιδεύει αλλού.
Τι σημασία έχει;… Καμία!… Ίσως εισπνέω το βάλσαμο της απιστίας της γυναίκας μου, όμως η Nielle αναδύεται σαν εκπνοή από τη συνείδησή μου. — Χωρίς να το ξέρουμε, εμείς, το τελειωμένο ζευγάρι που είχαμε γίνει, κοιμηθήκαμε μαζί για μια τελευταία ανταλλαγή ονείρου. Ένα τελευταίο ξύπνημα που δεν ήταν δυσάρεστο. Ευτυχώς!
Πριν από την ομολογία της, την αποκάλυψή της και τη δική μου αποκήρυξη, μια τελευταία διασκέδαση, ένας απλός περισπασμός για επίλογο. — Ένα παιχνίδι! — Σαν παιδικό τραγουδάκι ενός παιδιού που μαθαίνει τις πρώτες του λέξεις. Αστεία αλαμπουρνέζικα. — «Ba, ba, bi, bo, bi! Εγώ! Εγώ!» Που, σε καθαρή γλώσσα, σήμαινε… «Βάλε ένα φιλί στο στόμα μου και γράψε μου την ίδια συνταγή!»… Και πίσω στον αποστολέα, και πάλι πίσω στον αρχικό αποστολέα, ώσπου τα χείλη να εξαντληθούν αισθητά. Μια μαγική και ασυνείδητη διασκέδαση, σαν την επιθυμία να προσφερθείς σε κάποιον άλλο από το πρόσωπο που φιλάς.
Διπλή κατάσταση! Υποκριτική πραγματικότητα! Είμαι ένας διαβολεμένος άντρας. Faust και Méphistophélès. Το θύμα και ο δήμιος. Φωτιά της κόλασης σε μια γωνιά του παραδείσου. Ύστερα από αυτή την ημέρα ανατροπών, θεωρώ τον εαυτό μου σκληρό, επειδή μου έλειψαν η ειλικρίνεια, η αφοσίωση και η αυθεντικότητα.
— Έκανες έρωτα με τον François, έτσι δεν είναι;
— Ναι! Και λοιπόν…!
— Αγαπιέστε;…
— Ναι! Τον αγαπώ και με αγαπά κι εκείνος! Μπορεί να σε εκπλήσσει, Damien… αλλά είναι κάτι περισσότερο από μια απλή σωματική έλξη. Έχουμε πολλά κοινά. Όταν συζητώ μαζί του, νιώθω ευτυχισμένη. Εσύ δεν επικοινωνείς, κι έπειτα… δεν είσαι πια ο ίδιος.
— Τι θα έλεγες να ζήσεις μαζί του;… Εγώ θα έπαιρνα το εργαστήριο κι εκείνος θα εγκαθίστατο στο σπίτι μας.
Είναι άραγε ο καρπός του αναγκαστικού μιμητισμού τόσων χρόνων κοινής ζωής; Η έκπληξη χαράχτηκε στα πρόσωπά μας με τον ίδιο τρόπο, την ίδια στιγμή. Θα είχα άραγε λόγο να μετανιώσω γι’ αυτή την απόφαση; Πιθανόν, γιατί ήδη συνειδητοποιώ πως η νοσηρή παρορμητικότητά μου χάραξε ένα νέο σταυροδρόμι. Ζωές χωρίζουν· άλλες ενώνονται. Το πιο αλλόκοτο είναι αυτός ο νέος δρόμος στον οποίο μπαίνω και η ελπίδα πως θα με ενώσει με τη Nielle.»
Για άλλη μια φορά, η αλήθεια σοκάρει, επιπλήττει. Πληγώνει, στοιχειώνει και συμβουλεύει. Προς το παρόν, η επανάγνωση του ημερολογίου αποδεικνύεται χρήσιμη. Η μέρα, από την άλλη, δεν έπαψε να μεγαλώνει, επιτρέποντας στη ζωή να αποκαλύψει εκείνα τα νυχτερινά πάθη που κάποιες φορές είναι φονικά.
Το ντους τον δροσίζει, η ροή είναι στο μέγιστο. Ο ονειροπαθής ντύνεται χωρίς να αλλάζει τη σειρά των τικ του, παρά το ημερολόγιο που τον αποσπά και τον τραβά σαν μαγνήτης.
— Την ίδια εκείνη μέρα…! Τι τέλειος γκαφατζής!… Και εκείνο το καταραμένο ναρκωτικό, οι ζημιές που μου προκάλεσε, τα μαρτύρια που, υπό την επήρειά του, έκανα τους άλλους να υποστούν. Να μην το σκέφτομαι άλλο!… Πώς θα έπρεπε να είχα αντιδράσει;
Να αλλάξω στάση!;… Κι αν η Ιστορία υποβαλλόταν σε διόρθωση; Ο Napoléon Bonaparte χωρίς το κρυμμένο δεξί του χέρι!… Το αριστερό; — Ο Van Gogh νεκρός στην αγκαλιά μιας πόρνης, με τα δυο του αυτιά στη θέση τους… στις τσέπες του; — Η Marilyn… Ευρασιάτισσα;…
Ο Damien ξαναπαίρνει το μαύρο τετράδιο με το σκληρό εξώφυλλο και βλαστημά προσπαθώντας να διαβάσει τα ίδια του τα γραπτά.
— Μα πόσο άσχημα έγραφα! Τρομερά!… σαν μύγα ακρωτηριασμένη από τα πόδια και τα γονίδιά της. Κουράγιο! Αποκρυπτογράφησέ το! Είναι τα δικά σου σκατά.
«Κυριακή, πέντε Ιουλίου… Ξανά!…
Στα μέσα του απογεύματος. Όλη η γειτονιά γνωρίζει ήδη για τον χωρισμό. Οι γείτονες αντιδρούν χειρότερα από εμάς. Δεν πειράζει! Αυτή η ημέρα του Κυρίου προμηνυόταν υπερβολικά ήρεμη γι’ αυτούς. Αφού πέρασαν την προηγούμενη μέρα ψάχνοντας ένα ενδιαφέρον θέμα κουτσομπολιού που δεν είχε ακόμη παρουσιαστεί, η διάλυση της ένωσής μας θα τους χόρταινε. Επιφανειακό τραύμα που αναμφίβολα θα ξαναειπωθεί με χίλιους τρόπους!
Μα η καρδιά του δράματος βρίσκεται κυρίως στο ότι η Mylène κι εγώ ξεχάσαμε να προβλέψουμε τις συνέπειες ενός χωρισμού για τη Lysianne, που αυτή τη στιγμή είναι ευτυχισμένη και ανέμελη. Ωστόσο, αφού τα ζάρια ρίχτηκαν, θα αφήσω τον εαυτό μου να παρασυρθεί από τη συνέχεια των γεγονότων.
Τώρα βρίσκομαι μόνος στο στούντιο. Μετέφερα στο εργαστήριο ό,τι μπόρεσα, ακόμη και τις κατακερματισμένες αναμνήσεις του νεκρού μου γάμου. Όλο αυτό το πήγαινε-έλα, κάτω από τα επιφυλακτικά βλέμματα και τις πιο ύπουλες ερωτήσεις του καθενός. Ύστερα, στα μέσα της βραδιάς, όταν τελείωσε όλη η αναστάτωση και βεβαιώθηκα πως τουλάχιστον είχα εγκατασταθεί στοιχειωδώς, άρχισα να σκέφτομαι, διαπιστώνοντας την κούρασή μου και τη μάλλον ταλαιπωρημένη εμφάνισή μου. Τα πόδια μου ήταν βρόμικα, τα σανδάλια λερωμένα από μια εύκολα αναγνωρίσιμη αστική ρύπανση· το τζιν ξεβαμμένο, φθαρμένο ως την κλωστή· ένα κοινό T-shirt, ένα μπλε φανελάκι, με την απόχρωσή του διαφοροποιημένη από τον ιδρώτα των κόπων της ημέρας. Ήμουν ράκος!
Ύστερα η σκέψη μου πήρε άλλη κατεύθυνση. Κοιτάζοντας σαν πεινασμένος λύκος το ταβάνι που με χώριζε από τη Nielle, τη φανταζόμουν να μου προσφέρει, από οίκτο, μια νύχτα σ’ εκείνη την κρεβατοκάμαρα που ποθούσα τόσο πολύ.
Αφού κατανάλωσα την παράνομη ουσία —εκείνο το ψεύτικο θάρρος σε κάψουλα—, χωρίς όμως να μπω στον κόπο να καθαριστώ, πήγα να χτυπήσω το κουδούνι της. Μου ανοίγει. Είμαι τελείως φτιαγμένος, είμαι βρόμικος και βρωμάω.
— Μπορώ να ανέβω;
Η απάντησή της δεν έχει ακόμη φτάσει στ’ αυτιά μου κι εγώ έχω ήδη βλέμμα λάγνο και τα πόδια κολλημένα στο πλατύσκαλο του τρίτου ορόφου. Χωρίς δισταγμό, της ζητώ έναν καφέ. Και να που ήδη μου τον σερβίρει.
Ελέγχοντας αν η ατμόσφαιρα παραμένει ευνοϊκή για την πραγματοποίηση των διεστραμμένων μου σκοπών, την ενημερώνω για το ασυνήθιστο γεγονός, εκείνον τον ξαφνικό χωρισμό. Δίνοντας στον εαυτό μου τον καλό ρόλο μέσα σ’ αυτή την κατάσταση που κανονικά θα έπρεπε να είναι οδυνηρή, της ανακοινώνω ως μπόνους την αρχή της δαμιενικής ένωσης της Mylène με τον εραστή της, τον François.
— Τους δίνω την ευλογία μου· όχι, δεν με πειράζει…!
Είναι ολοφάνερο πως τα λόγια μου ακούγονται ψεύτικα, μα το γλοιώδες ψέμα μοιάζει να μου ταιριάζει. Ωστόσο, η συνείδησή μου μού παραχωρεί αυτό: η ομορφιά της είναι τόσο μεγάλη, ώστε μπροστά της τα θανάσιμα αμαρτήματα αγωνίζονται να γίνουν καλύτερα. Όσο περισσότερο την κοιτάζω, τόσο περισσότερο την επιθυμώ. Αυτή η ολοκαίνουργια ελευθερία να τολμήσω να πάω πιο πέρα από την απλή ακρόαση των μετακινήσεών της με ωθεί να εξυψώνω την εξαπάτηση και τη λαγνεία.
— Nielle… εγώ… δεν ξέρω πώς να σου το ζητήσω…;… Να!… Η συνέπεια του αποχωρισμού από τη γυναίκα μου που με φοβίζει περισσότερο… είναι να βρεθώ μόνος σ’ ένα κρεβάτι… εεε!… Καταλαβαίνεις, φοβάμαι το σοκ!…
— Και λοιπόν;…
Αντιλαμβανόμενος την αμφιβολία της, γίνομαι πιο γλυκερός και ακόμη πιο απατηλός.
— …θα ήθελα να κοιμηθώ μαζί σου, απλώς να ξαπλώσω… Μη φοβάσαι!… Δεν θέλω να κάνουμε έρωτα! (;)… Μόνο… το σώμα σου σε ανάπαυση… σαν παρηγοριά!
— Όχι! Δεν τίθεται θέμα! Αυτή η ξεκάθαρη απάντηση συνοδευόταν από την προσφορά ενός δεύτερου φλιτζανιού καφέ. Μια εκπληκτική καλοσύνη, σχεδόν παράταιρη.
— Όχι!… εεε!… Είμαι κουρασμένος… πρέπει να φύγω. Ευχαριστώ για τον καφέ, Nielle.
Ντροπιασμένος και αφοπλισμένος, αναγνωρίζοντας χωρίς να της το ομολογήσω την αξία αυτού του μαθήματος, επαναλάμβανα στον εαυτό μου καθώς κατέβαινα τη σκάλα, σε κάθε σκαλοπάτι, πως εκεί πατούσε το πόδι του ο βασιλιάς των ηλιθίων!»
Στην ανάμνηση εκείνης της διπλωματικής διόρθωσης, παρ’ όλα αυτά, ένα ειλικρινές γέλιο. Η πρώτη μουσική της ημέρας. Δίχρωμα δέντρα. Φως και σκιές διεκδικούν μια φανταστική, μεταβαλλόμενη επικράτεια ανάλογα με τη διαδρομή του ήλιου. Η πόλη μόλις ξυπνά. Είναι ακόμη νωρίς.
Ξαπλωμένος ξανά στο ντιβάνι, καταφεύγει στην τρέλα του όπως σ’ ένα σεντούκι θησαυρών που ξεχειλίζει από παλιές εικόνες ταξινομημένες με υπερβολική τάξη.