ΚΕΦΑΛΑΙΟ XVI
Αυτή η εμμονή να εξυμνεί έναν αδύνατο έρωτα που τον στεφάνωνε σκοτεινά ξεθυμαίνει λίγο λίγο, καθώς οι αναμνήσεις επιστρέφουν σαν παλίρροια. Αυτό που εξακολουθεί να τον κρατά εκεί: υπερβολική δραματοποίηση.
Όσο ελευθεριακός κι αν είναι, αν είχε μπορέσει να επιλέξει να γίνει εμμονικός και να καταδιώκει αδιάκοπα το θύμα του όλα αυτά τα χρόνια, η έξαψη θα ήταν τουλάχιστον δικαιολογημένη. Μα όσο δαμιανικός κι αν είναι, τις επιθέσεις που εκείνη θα υφίστατο τις φαντάζεται ως σερενάτες, ως πεζογραφία ή ως αλεξανδρινούς στίχους.
Για περισσότερο από μια δεκαετία, η Nielle είχε εισχωρήσει στο μυαλό του σαν κακόβουλος φύλακας-άγγελος. Από απρονοησία, αυτή η φαντασματική παρουσία της μούσας του τον είχε συχνά παρεμποδίσει. Σαν καλάμι που λυγίζει στον άνεμο, σαν οβελίσκος που αψηφά τους αιώνες, είχε γλιστρήσει μέσα του ανεπαίσθητα και φυτοζωούσε ανάμεσα στις τρυφερότητες και στα λόγια αγάπης που χάριζε στις άλλες γυναίκες, σ’ εκείνες που τη διαδέχθηκαν χωρίς ποτέ να την αντικαταστήσουν. Ακόμη και τα πιο απρόσμενα αγγίγματα ή οι πιο εξωφρενικές ερωτικές κλίνες μόλις που ξεθώριαζαν, με φειδώ, κάποιες πόζες της μέσα στην ανάμνησή του. Καθώς η μνήμη και οι συνέπειές της αργούσαν να φανούν, η άγνοια αυτών των συνεπειών επικύρωνε τη δικαιολογία να συνεχίζει…
Ο ονειροπαθής θυμάται τη Mylène, την πρώην γυναίκα του, που τον είχε καλέσει μόλις έξι εβδομάδες μετά τη βιαστική και αναπόφευκτη μετακόμισή του. Σ’ εκείνη τη συνάντηση είχε επιμείνει να αναλάβει την επιμέλεια της Lysianne, που κατά καιρούς τον ζητούσε. Η Mylène, προφασιζόμενη πως έπρεπε να ζήσει κάτι άλλο, κάπου αλλού, πρόσθετε, σαν για να ενισχύσει το επιχείρημά της, πως καμιά πιθανή συνεννόηση ανάμεσα στη Lysianne και στον εραστή της Mylène δεν θα απάλυνε τη συχνά τεταμένη ατμόσφαιρα μεταξύ τους.
Στην πραγματικότητα, από φιλία, θυσίαζε τη μητρική της αγάπη με τη σταθερή πρόθεση να δει τον Damien να γεμίζει τον λάκκο που έσκαβε για τον εαυτό του· το αλάνθαστο ένστικτό της τής έλεγε πως δεν κατάφερνε να συνέλθει. Ταυτόχρονα αδέσμευτος και αλυσοδεμένος, χωρίς τη Nielle.
Έτρωγε και κοιμόταν λιγότερο απ’ ό,τι πριν από τη βιαστική φυγή του. Επιπλέον, δίσταζε να αρχίσει να γνωρίζει τη νέα του γειτονιά. Μη διαθέτοντας ούτε το θάρρος των πραγματικών μεταναστών ούτε την επιμονή τους να κερδίσουν μια θέση στον ήλιο, βυθιζόταν προς ένα επικίνδυνο σημείο χωρίς επιστροφή.
Τελικά, ο Damien επέστρεψε να ζήσει σ’ εκείνη την οδό Paix Glorieuse ως αρχηγός μιας μονογονεϊκής οικογένειας, γιατί, μέσα στο πλαίσιο των ειρηνικών σχέσεών τους, οι γονείς της Lysianne έκριναν πως ήταν προτιμότερο να μην ξεριζώσουν το παιδί. Ο άγγελος… και ο εραστής έφυγαν.
Χωρίς να το αντιληφθεί αμέσως, χωρίς να συνδέσει βασικά γεγονότα της ζωής του, αυτή η δεύτερη βιαστική μετακόμιση, η επιστροφή στη φωλιά με τη Lysianne, έγινε στις πέντε Απριλίου. — Είχε φύγει μακριά, υπερβολικά μακριά από τα βήματα της μούσας του, στις πέντε Φεβρουαρίου. Τυχαίο; … — Την προηγούμενη χρονιά, εκείνος ο αρμονικός χωρισμός, το τέλος του ζευγαριού Mylène και Damien… στις πέντε Ιουλίου. Σύμπτωση; … Ο σωματικός θάνατος της Marilyn Monroe, στις πέντε Αυγούστου. — Καμία σχέση!
Το ηθικό του ανέβαινε στη σκέψη πως θα ξανάρχιζε από το μηδέν σ’ εκείνο το Faubourg à la mélasse, που κολλούσε… στη μοίρα του. Ήταν διπλά ευτυχισμένος που ζούσε με τη Lysianne και που έδινε στον εαυτό του πιθανότητες να ξαναδεί έστω φευγαλέα τη Nielle.
Η πρώην σύζυγός του είχε δίκιο: εκείνο το μικρό τριάρι στο Plateau-Mont-Royal τον υπέσκαπτε, τυλίγοντάς τον και πνίγοντάς τον σαν φίδι, σαν μέγγενη. Εκείνο το μικροσκοπικό διαμέρισμα, εκείνο το υπερβολικά σκοτεινό ισόγειο, είχε μπροστά μόνο ένα μεσαίου μεγέθους παράθυρο, του οποίου το φως ραβδωνόταν από τα σκαλοπάτια που το έκρυβαν από τους περαστικούς. Πίσω υπήρχε πάλι ένα μόνο παράθυρο, όπου κυριαρχούσαν η σκιά και η σκουριασμένη λαμαρίνα ενός υπόστεγου.
Ο χρόνος απλωνόταν μακρύς μέσα σ’ εκείνο το κακοχωρισμένο και κακοτοποθετημένο κλουβί. Μόνο η γάτα του τον παρηγορούσε. Κι όμως, εξακολουθούσε να έχει την εντύπωση πως αντιλαμβανόταν τις μετακινήσεις της Nielle από πάνω του. Στη φαντασία του, αυτά τα αυτοσχέδια ομοιώματα ξανάβρισκαν όλη την αθωότητα και την αλήθεια των βημάτων της Δουλτσινέας του. Τροφοδοτούσε αυτή την επιθυμία με τόση επιμονή, ώστε το θράσος του ονειρισμού του τον έκανε να διακρίνει την πιθανότητα πως εκείνη τον είχε ακολουθήσει.
Κατά καιρούς, είδε τους πραγματικούς του γείτονες! Από εκείνη τη στιγμή, οι φωνές δεν τραγουδούσαν πια στ’ αυτιά του· φλυαρούσαν ή καβγάδιζαν. Δεν ήταν πια τα ίδια βήματα που συνομιλούσαν μαζί του· ούτε τα ίδια πόδια που χτυπούσαν τα ρίχτια της σκάλας σκοντάφτοντας χαζά πάνω τους· ούτε ο ίδιος τρόπος ούτε οι ίδιες ώρες για να πλένουν απλώς τα πιάτα. Ακόμη και οι οργασμοί δεν είχαν πια την ίδια λεπτότητα!
Δεν κατάφερνε πια να ξεχαστεί. Ούτε το σχέδιο ούτε το γράψιμο του έλεγαν πια τίποτε. Η μοναδική του ασχολία: να πειράζει ένα βιολί που ο πατέρας του είχε κατασκευάσει με τα δυνατά, τραχιά και επιδέξια χέρια του. Η συγκέντρωση που απαιτούσε το παίξιμό του ήταν δύσκολο να διατηρηθεί, όχι τόσο από έλλειψη ταλέντου όσο από την απουσία της εμπνεύστριάς του. «Τι αξία θα είχε η τέχνη χωρίς τις μούσες;» επαναλάμβανε στον εαυτό του.
Ο ονειρευτής δεν ξόρκιζε την αχαριστία του χρόνου παρά μόνο με δάκρυα και ψυχικά στιγμιότυπα, νοερές λήψεις της μούσας του που αναπηδούσαν καθώς ξέφευγαν ξανά, αυξάνοντας σε κάθε εμφάνιση τη θολότητά τους σαν να φθείρονταν από τη χρήση. Έσπευδε να διορθώσει τα κενά στα σκηνικά τους με φανταστικά ρετούς· μπάλωνε τις αναμνήσεις του πριν γίνουν κουρέλια. Συνολικά, λίγο περισσότερο από μια εβδομάδα — που έπαιρνε την αξία μηνών — είχε περάσει από τη μετακόμιση της πέμπτης Φεβρουαρίου, εκείνη την απρόβλεπτη αλλά, τότε, αναγκαία εγκατάλειψη.
Ο Damien δεν περίμενε τίποτε από τη Nielle, παρά μόνο όνειρα όλο και πιο αέρινα, γεννημένα εν αγνοία της από τις πληγές με τις οποίες τον είχε προικίσει μέσα στο παιχνίδι. Απαλλαγμένος από κάθε «μετάνοια», έχοντας απαλλάξει τη μούσα του από τον άθλιο εαυτό του, αναρωτιόταν: με ποια χρώματα θα ταξίδευαν οι δικές της αναμνήσεις, οι εντυπώσεις της, αν υποθέσουμε πως κρατούσε κάποιες;
Να μπορούσε να ξεχωρίζει από τους άλλους έρωτες της ζωής της Nielle, να διαφοροποιηθεί από εκείνους τους καλομαθημένους άντρες, εκείνα τα όντα που θα περνούσαν σαν παρέλαση ανάμεσα στα περιστασιακά κενά μνήμης της όταν θα ήταν γριά, εύθραυστη και όμορφη με μια αιωνιότητα να πλησιάζει. Να μπορούσε να ελαφρύνει το δικό του τέλος, πριν γίνει γέρος, γκρινιάρης και παραμορφωμένος από μια κολασμένη ζωή κατάθλιψης· να μετατρέψει την ανισότητά του απέναντι στους έρωτες της Nielle σε μια ελαφρώς ανησυχητική διαφορά που θα τον έγραφε, έστω στο τέλος του καταλόγου, σ’ ένα μικροσκοπικό χρυσό καρνέ χορού. Και, ύστερα από το τυραννικό τους τανγκό, να μπορούσαν επιτέλους να αγκαλιαστούν σε ένα ατελείωτο βαλς.
Πάντα βουτηγμένος στην απενταριά, με τις οικονομίες του σκορπισμένες για να επιτρέψει την απολύμανση της ψυχής της Nielle, που είχε λερωθεί από την παρουσία του ονειρευτή, δίσταζε: θα εξατμιζόταν το χρήμα του σε μισό μπουκάλι ουίσκι ή θα μοσχοβολούσε μέσα σε λουλούδια; Πόσο μπορούσε να ρισκάρει; Λίγο.
— Ηλίθιε! Λουλούδια, τίποτε πιο πρωτότυπο; Ένα σχέδιο; … Όχι, θα το έσκιζε όπως το άλλο. — Ένα ποίημα; Ένα γράμμα; … Θα με διαβάσει ποτέ; — Τι της πρόσφεραν οι άλλοι, πού να ξέρω εγώ; … Δεν ξέρω… — Σίγουρα κάτι πολύ καλύτερο, προφανώς! — Δεν βαριέσαι, τα λουλούδια θα χρησιμεύσουν ως ένας γλυκύτερος αποχαιρετισμός, είχε κρίνει, χωρίς να υπολογίσει την έννοια του χρόνου…
Το πρωινό της δεκάτης τετάρτης Φεβρουαρίου ανέλαβε ο ίδιος την παράδοσή τους: τέσσερα υπέροχα χρυσάνθεμα Fuji και, ως υπογραφή, ένα άνθος στρελίτσιας, ένα «πουλί του παραδείσου». Τριαντάφυλλα; … Όχι. Δεν τον ήξερε ως συμβατικό άνθρωπο. Η περιθωριακότητα τον ακολουθούσε κατά πόδας. Κι όμως, ήταν του Αγίου Βαλεντίνου.
Σ’ εκείνη την επίσκεψη δεν ήθελε να δει κανέναν, γιατί αυτό το δέμα, αυτό το σημαινόμενο που μετέφερε με σχεδόν ιερή προσοχή, τον τρόμαζε. Η καρδιά του χτυπούσε από φόβο. Εκείνη η γκρίζα σκάλα που είχε διασκεδάσει ξεχιονίζοντας για να διευκολύνει την κάθοδο ή την άνοδο της μούσας, εκείνη η πόρτα με το πικρό γαλάζιο στην κορυφή, εκείνες οι συνωμοσίες και οι κατηγορίες περί τρέλας που επέστρεφαν για να του επιτεθούν σαν δικέφαλοι Κέρβεροι: όλα αυτά τον πονούσαν. Οι ιδρωμένες παλάμες του τού φαίνονταν σκαμμένες ως το κόκαλο, τα πόδια του έτρεμαν.
Καταφέρνοντας όπως όπως να ελέγξει αυτά τα συμπτώματα ιλίγγου που εμπόδιζαν ακόμη και τις συνηθισμένες του κινήσεις, χωρίς να κάνει θόρυβο, τοποθέτησε τα κοτσάνια της ανθοδέσμης σ’ εκείνο το ξεκλείδωτο γραμματοκιβώτιο, που πήρε τη μορφή βάζου. Ύστερα, αφού χτύπησε το κουδούνι σύμφωνα με μια ακόμη μανία του, έφυγε τρομοκρατημένος.
Εκείνα τα λουλούδια που είχε προσφέρει έγιναν η πνευματική τροφή των ονειροπολήσεών του μέσα σ’ εκείνες τις ατέλειωτες και μουντές μέρες. Συγκράτησαν τις αυτοκτονικές του παρορμήσεις μέχρι την επιστροφή του στον παλιό του δρόμο. Την Paix Glorieuse…
***
Παραδόξως, αφού εγκαταστάθηκε ξανά στο παλιό του σπίτι μαζί με την κόρη του, μία από τις πρώτες του αποφάσεις ήταν να επισκεφθεί τον πατέρα Brouillette, που ήδη ανακαίνιζε τους χώρους που είχαν γίνει μάρτυρες των κρίσεών του.
Συζητούσαν εντελώς απλά για τις βελτιώσεις που γίνονταν σ’ εκείνο το μέρος, που καταδίωκε τον ονειρευτή και του προκαλούσε ανυπότακτα ρίγη.
— Πολλή δουλειά να κάνετε, κύριε Brouillette;
— Μπα! Δεν είναι κι άσχημα! Τελείωσα με τον σοβά, η μπογιά θα περαστεί γρήγορα. Όλα θα γίνουν άσπρα. Όχι χρώματα σαν αυτά που είχες βάλει εσύ. Όχι βέβαια! — Και το σχέδιό σου στον τοίχο, ξέχνα το! … Δεν υπάρχει πια! … Δυσκολεύτηκα πολύ να το καλύψω με άσπρο αστάρι. Δεν θυμάμαι τι είχες γράψει, ούτε ξέρω τι είδους μπογιά σε «ψιτ-ψιτ» είχες πάρει… Πέρναγε συνέχεια από μέσα. Αναγκάστηκα να βάλω τρεις στρώσεις αστάρι.
Και τώρα ξεχνάω το τρίψιμο! Για να φύγουν τα σημάδια από τα πινέλα, έτριψα σαν δαιμονισμένος! … (Ήξερε άραγε πως η τοιχογραφία είχε ευλογηθεί; Είχε κι εκείνος τόσο ελαττωματική μνήμη ώστε να ξεχάσει μια φράση από τρεις σύντομες λέξεις; «Je t’aime, Nielle !»)
Φλύαρος, όπως απαιτούσε ο χαρακτήρας του, ο ιδιοκτήτης συνέχιζε, λεπτομέρεια πάνω στη λεπτομέρεια. Πιστός στη δική του προσωπικότητα, ο Damien προσποιούνταν πως άκουγε με προσοχή και ενδιαφέρον ενώ ονειρευόταν αλλού…, λίγο ψηλότερα…
Ακολουθούσε βήματα που γύριζαν κύκλους πάνω από το κεφάλι του. Η μούσα του τον μάγευε ξανά με εκείνα τα παραπονεμένα βήματα. Πέθαινε επιτόπου: του είχε λείψει αυτή η μουσική. Αποσβολωμένος, μέσα στη ζάλη, καταλάβαινε πως είχε ερωτευτεί εκείνους τους μαγευτικούς ρυθμούς ακόμη περισσότερο από την ψυχή από την οποία αντλούσαν τη σαγηνευτική τους υπέρβαση. Μα αυτά τα βήματα, σαν αγκάθια που τον έγδερναν, συνέχιζαν το πήγαινε-έλα τους, σαν να εξέφραζαν τη σπαρακτική ανυπομονησία μιας μάταιης αναμονής.
(— Βήματα της ζωής μου, εσείς, βασανιστικά βήματα! Παράδοξο του έρωτα, μου λείψατε! Η μελωδία σας γύμνωσε την ψυχή μου από κάθε άλλη ίνα εκτός από εκείνη της μούσας που δοξάζετε. Μα απομακρυνθείτε πριν καταρρεύσω σε μια προσευχή από δάκρυα. Φύγετε, πριν ξεράσω την καρδιά μου σαν μαρτυρία αγάπης!) παρότρυνε μέσα του, αλλόφρων, ήδη αιχμάλωτος μιας ρουφήχτρας ονειρισμού.
Με αξιολάτρευτη υπακοή, τα βήματα απομακρύνθηκαν, φοβισμένα και διστακτικά, χαράζοντας την πορεία τους προς την απαγορευμένη σκάλα. — (Άπερκατ στο μυαλό, κροσέ κατευθείαν στην καρδιά.) Φωτισμένα από αυτούς τους αποκαλυμμένους παλμούς, και χωρίς να πάψουν να απαγγέλλουν με αυτοπεποίθηση τις ιστορίες τους, ετοιμάζονταν να προδώσουν τις λαχτάρες τους. Σκαλοπάτι το σκαλοπάτι, η ποίησή τους εξέθετε τις ρίμες και τα υπονοούμενά της σε ένα λεπτό φραζάρισμα. — (Στοπ!) Διέκοψαν την πορεία των σχεδίων τους, ώσπου, μέσα σε μια αγέρωχη υπόκλιση, περιόρισαν σε μια επικουρική γλώσσα την απόλαυση της συνέχισης του διακριτικού μηνύματος.
Συγκινημένη, μια νέα ερμηνεύτρια μιλούσε μάταια: το καταβεβλημένο χέρι της μούσας έψαχνε, με ερεθισμένη περιέργεια, το κενό του γραμματοκιβωτίου, ελπίζοντας να βρει εκεί μια διάψευση. Απογοητευμένα και σε απόγνωση, τα νεραϊδένια δάχτυλα χτυπούσαν νευρικά αυτό που αποκαλούσαν ταχυδρομική κοσμηματοθήκη, μεταδίδοντας στη γλώσσα τους: «Τι; Τίποτε! Ούτε λουλούδια ούτε μηνύματα; Το κουτί είναι γεμάτο από μια θλίψη που δεν μπορώ να συλλάβω. Τώρα κι εγώ πληγώνομαι από το κενό. Τι έκανα; … Εγώ που, με την επιστροφή του, προσδοκούσα χαρά, τώρα κατηγορούμαι από την προμελετημένη αδιαφορία που του έδειχνα. — Αυτός ο μπάσταρδος! — Μου έκλεψε τον έρωτά μας!» Τίποτε άλλο! Ούτε βήματα! Ούτε λέξη! Σαν αστραπή, μια θανατηφόρα σιωπή μόλις είχε κεραυνοβολήσει τον Damien μέσα σ’ αυτή την απουσία πνεύματος που έμοιαζε με τελευταίο ταξίδι.
— Είσαι πολύ χλωμός, Damien! Είσαι καλά; ανησύχησε ο πρώην ιδιοκτήτης, ο οποίος, βλέποντας τον ονειρευτή να του απαντά καταφατικά, συνέχισε με ακόμη μεγαλύτερο ενθουσιασμό την απαρίθμηση των σχεδίων ανακαίνισης.
Κουνώντας μηχανικά το κεφάλι από καιρό σε καιρό για να δίνει την εντύπωση πως άκουγε, ο Damien επέστρεψε στις σκέψεις του. «Nielle, μου έδειχνες άραγε μ’ αυτές τις κινήσεις τη χαρά που ένιωσες παίρνοντας εκείνη την ανθοδέσμη, που τώρα πια σίγουρα έχει μαραθεί· ή προσπαθούσες να μου προκαλέσεις οίκτο; …»
Πριν λιποθυμήσει και κάποια απρόβλεπτη αντίδραση αλλοιώσει την εικόνα κανονικότητας που προσπαθούσε να προσφέρει στον ακούραστο τύπο, ο Damien αποχαιρέτησε τον άντρα, εκείνον τον απογοητευμένο γέρο κλόουν που, άλλωστε, είχε κάθε συμφέρον να διατηρεί καλή σχέση με τον καλλιτέχνη που εξακολουθούσε να δίνει υφή στη μουντάδα του δρόμου με την πρωτότυπη συμπεριφορά του.
— Χαίρομαι που μας πεθύμησες, είπε εκείνος.
— Ναι, αυτό είναι, κύριε Brouillette, εσάς… Εσάς, κατέληξε ο ονειρευτής, που έκλεισε την πόρτα πίσω του, όχι χωρίς να ρίξει μια τελευταία ματιά προς το ταβάνι, αφήνοντας τη Nielle στις δικές της προσδοκίες, όποιες κι αν ήταν.
***
Ο ονειροπαθής κρίνει πως σχεδόν τα κατάφερε. Το φέρετρο της πιο σκληρής ανάμνησής του είναι για πάντα ακινητοποιημένο μέσα σ’ έναν λασπωμένο λάκκο. Λερωμένη γη που εξαγνίζει το ακάθαρτο. Αν και μερικά εξαντλητικά φαντάσματα, εκτός ελέγχου, επιμένουν ακόμη, το τέλος τους τού διαφεύγει. Μα πρέπει να επιστρέψει στα σκοτάδια του.
Θυμάται τις συχνές εξόδους του… ως το κατώφλι της πόρτας. Μόνο και μόνο για να διακρίνει ένα φως. Από το ένα σπίτι στο άλλο, από την πρώτη του κατοικία προς το εργαστήριο, εξακολουθούσε να ελπίζει σε μια λάμψη που θα ερχόταν από μία και μόνη κατεύθυνση. Αριστερά! Πάντα να κοιτάζει αριστερά. Εκεί όπου ζούσαν οι Brouillette, εκεί όπου είχε ονειρευτεί περισσότερο· εκεί όπου εξακολουθούσε να ζει, ή έτσι ευχόταν, η Nielle.
Έτρεφε την ελπίδα να δει φευγαλέα τη μούσα του σ’ εκείνη την είσοδο της αυλής, εκείνο το γκρίζο τούνελ του κτιρίου, απ’ όπου ήταν υποχρεωμένη να περνά για να επιστρέφει ή να φεύγει για τις δουλειές της και τις προσωπικές της δοκιμασίες.
Εκδικητική, η μοίρα δηλητηρίαζε τις σκέψεις του, γιατί ποτέ δεν την είδε να εμφανίζεται ούτε να έρχεται προς το μέρος του. Ποτέ! … Τίποτε! Ακόμη και σ’ εκείνους τους περιπάτους, όπου η χιμαιρική πιθανότητα να τη συναντήσει κατέληγε σε προσβολή. Δεν στόλιζε αυτές τις ύβρεις παρά μόνο παραληρώντας μέσα σε εξωφρενικές ιστορίες που βάφτιζε με αριθμούς. «Ουτοπία Nielle 2500!» Η παραδοξότητα αυτών των ονείρων βρισκόταν στην προοδευτική τους απομάκρυνση από κάθε φυσιολογική πιθανότητα να ζεστάνουν την καρδιά του.
Όχι, ποτέ τίποτε από τότε, σ’ αυτό που θα μπορούσε να ονομάσει δεύτερη ζωή του στην Paix Glorieuse.
Έχοντας εξαντλήσει το απόθεμα ονείρων του για τη μέρα, ενώ περιπλανιόταν στο προάστιο και κοντά στο σπίτι του, δίσταζε ανάμεσα στο να αρχίσει την «Ουτοπία Nielle 2 501» και στο να πάρει έναν υπνάκο για να ξαναγεμίσει με ασυνείδητες και αδημοσίευτες συνόψεις. Ένα κορδόνι του είχε λυθεί ξανά· το έδεσε μηχανικά χωρίς να διακόψει τις σκέψεις του. Τελικά, θεωρώντας ήδη άγονη αυτή τη βόλτα, γύρισε πίσω. — Απίστευτη κατάπληξη. — Εκστασιασμένος, άκουσε τη φωνή της μούσας του κάπου αλλού κι όχι στους μαιάνδρους της φαντασίας του, καθώς περνούσε μπροστά από την ιδιοκτησία των Brouillette.
Η ευκαιρία φαινόταν ιδανική για να αιφνιδιάσει την αδιάφορη μέσα στην αθωότητά της. Μα ο ενδοιασμός να την ξαφνιάσει ταλαντευόταν ανάμεσα στην αμηχανία και στον φόβο. Η μοίρα, πάντα το ίδιο πονηρή, αποφάσισε για λογαριασμό του. Χωρίς να υποψιαστεί την παρουσία του ονειρευτή, εκείνη γλίστρησε μέσα στο σπίτι της, ρίχνοντας μια τελευταία φράση, μια συμβουλή που αντηχούσε σαν ικεσία.
— Προπαντός, μην πείτε τίποτα στον Damien!
— Σου το ορκιζόμαστε, Nielle!
Η φωνή της μούσας του, αυτή η σύντομη ικεσία, την είχε προδώσει, και η υπόσχεση που ακολούθησε πρόδιδε τη σκηνή. Το να συμπεράνει το πλαίσιο της σκηνής γινόταν παιχνιδάκι για τον ονειρευτή.
(— «Η Nielle, καθισμένη σ’ ένα σκαλοπάτι, θα ήταν περικυκλωμένη από εκείνους τους εφήβους που γίνονταν άντρες καθώς περνούσαν μέσα από τις παγίδες της ζωής. Ήταν πράγματι οι ίδιοι ραγισμένοι εγκέφαλοι, με τον Bruce επικεφαλής: η ίδια ομάδα που μου επέτρεπε να καταναλώνω ψεύτικες απολαύσεις, ευτυχώς όλο και πιο σπάνια. Εκείνη η μικρή συμμορία παραβατών όπου, δυστυχώς για μένα…, η πίστη σε μια υπόσχεση είναι η πρώτη αρετή και η προδοσία ενός μυστικού απαιτεί την τελική επίπληξη!»)
Η διείσδυση αυτών των κυμάτων μέσα σε καθένα από τα τσάκρα του, αντί να φέρει σε αμηχανία το υποσυνείδητό του, επταπλασίασε μονομιάς την ικανότητά του για ονειρισμό. Δεν χρειαζόταν να πάει για ύπνο ώστε να ξαναγεμίσει· μόλις είχε τροφοδοτηθεί για μήνες. Εκατομμύρια «Ουτοπίες Nielle»;
Ανέκφραστοι, οι μύες του προσώπου του έμοιαζαν τσιμεντωμένοι από τη φωνητική εκδήλωση και το βάρος των λέξεων της μούσας. Κατάφερε να μπει στο σπίτι του μόνο χάρη σε αντανακλαστικά σφυρηλατημένα από τις παλιές του συνήθειες σ’ εκείνον τον δρόμο. Ευτυχώς, η Lysianne ήδη αποτοξινωνόταν από την πόλη στη διάρκεια των καλοκαιρινών της διακοπών, αποβάλλοντας στην εξοχή τους αέρηδες της μικρής αστής, πράγμα που τον απάλλασσε από τις ευθύνες του. Έτσι, η κόρη του δεν θα γινόταν μάρτυρας της αποχαύνωσής του.
Αυτό που είχε πει η Nielle αντηχούσε σαν ρικοσέ πάνω στα τύμπανά του όταν κάθισε στο πιάνο της Lysianne για να αδειάσει από μέσα του τα συναισθήματα που του είχε επιβάλει η τύχη. Στην αρχή άτονος, τελικά παραδόθηκε στην καταπραϋντική δύναμη της μουσικής, επαναλαμβάνοντας ακούραστα σχεδόν τις ίδιες νότες στο πληκτρολόγιο. — (Σολ, σολ, σολ, σολ δίεση, λα, σολ. Μισή παύση. Και ξανά, και «ξανά-ξανά»…). Αυτή η μουσική φράση μονοπωλούσε αμείλικτα τον ακουστικό χώρο. Σαν δύο παράλληλες γραμμές, οι μαύρες νότες και οι τραυλές ονοματοποιίες σιγοτραγουδιούνταν σε ύφος «déjà-entendu», ήδη ακουσμένου: «Μπα, Μπα, Μπι, Μπο, Μπι…»
Αυτό το πολύχρωμο τραύλισμα, γεννημένο από την τελευταία στιγμή κοινής ζωής με τη Mylène, αυτός ο ντανταϊσμός που χρησιμοποιούνταν μερικές φορές ως υστερόγραφο στις πολυάριθμες και άχρηστες επιστολές του, αυτό το παραποιημένο μήνυμα, τον επανέφερε στην πραγματικότητα. Αυτό το πράγμα τον ξυπνούσε σαν χαστούκι που θα του θύμιζε τις τιμωρίες της παιδικής ηλικίας.
Μέσα σ’ αυτόν τον αδιάκοπο κύκλο των ίδιων πλήκτρων, σε κάθε χτύπημα των σφυριών πάνω στις χορδές αντηχούσαν, παράφωνα, ενοχλητικά ερωτήματα.
— Ποιο είναι αυτό το μυστικό που εξασφαλίζεται με λόγο τιμής; … Ποια προσβολή ή ποιος φόβος το γέννησε; … Γιατί γεύτηκα μόνο την τελεία στο τέλος της αποκάλυψης; … Ξανά και ξανά, ερωτήματα ξεπηδούσαν ή πετάγονταν. Συνδεδεμένα με τα γεγονότα, είτε έφεραν την υπογραφή του παρελθόντος του Damien είτε αιμορραγούσαν στο παρόν του ονειροπαθή, τον πολιορκούσαν, είτε ήταν ξαπλωμένος στον καναπέ του με ανεμπόδιστη θέα στα κατάλοιπα των ξετυλιγμένων αναμνήσεών του είτε σωριασμένος στο πιάνο, αφήνοντας λεπτά δάκρυα να μαργαριταρώνουν πάνω στα ελεφαντόδοντα πλήκτρα.
***
Διασχίζοντας τις ώρες και τις μέρες, η χροιά της φωνής της μούσας του, αποτυπωμένη στην ακουστική του μνήμη, του χάριζε πλούσιες εκλάμψεις. Σαν μπίλιες που ένα παιδί θα έσερνε μέσα σε ένα πουγκί, διασκέδαζε αφήνοντάς τες να κυλούν η μία πάνω στην άλλη, εν αγνοία όλων, σαν σε μια εκτροπή από την πραγματικότητα.
Αντηχώντας ως το φθινόπωρο, εκείνες οι κρυφακουσμένες λέξεις — «Προπαντός, μην πείτε τίποτα στον Damien!» — είχαν μεταμορφωθεί, μέσα από το όνειρο και τα τεχνάσματά του, σε: «Προπαντός, μην πείτε στον Damien πως τον αγαπώ!» Πιστώσεις στοργής που, άλλωστε, δεν είχε ποτέ την ευτυχία να εξαργυρώσει. Ό,τι μπόρεσε να αποκομίσει από εκείνη την τελευταία εποχή περιορίστηκε σε μια συντριπτική και θλιβερή πληροφορία. Η μούσα του, με τη σειρά της, είχε φύγει άρον άρον· το ήξερε από αξιόπιστη πηγή. — Πώς μπορούσε να μην πιστέψει τη Mia, η οποία, αποκαλύπτοντάς του τη μετακόμιση της αδελφής της, τόνιζε πόσο πρόσφατη ήταν, άρα μεταγενέστερη από τα ψυχοδράματά του…; Αυτές οι δύο αποκαλύψεις είχαν τον αντίκτυπο άδειας διέλευσης, πράσινου φωτός προς ανεξερεύνητες λεωφόρους.
Ο απογοητευμένος άντρας που είχε γίνει ο Damien άντεχε όλο και λιγότερο τον εκούσιο ασκητισμό του και τον αυνανισμό του αφιερωμένο στο φάντασμα της Nielle, της οποίας η αντιλαμβανόμενη αχαριστία τού προκαλούσε αναγούλα. Άντρας, αφού άγιος δεν ήταν, με τη λίμπιντο ενός ονειρευτή που έχανε την αυτοσυγκράτησή του, άφησε τον εαυτό του να παρασυρθεί από τη χυδαιότητα του φυσιολογικού.
Γνώρισε εκείνους τους νοθευμένους έρωτες των υπερβολικά σύντομων νυχτών, εκείνα τα γλυκά και ευλαβικά χάδια, εκείνες τις γυναίκες με λόγια αγάπης που είχαν ημερομηνία λήξης. Από αποστροφή γι’ αυτές τις απιστίες προς τη μούσα του και συντετριμμένος από την απογοήτευση, κατέληξε να παγιδεύσει ο ίδιος τον εαυτό του σε μια σχέση που ήδη προέβλεπε πως θα γινόταν εξοργιστική. Βάθυνε εκείνον τον δεσμό, με σώμα και ψυχή χαμένα…
Ψηλότερη απ’ αυτόν, πιο κοντή από τη Nielle. Σπουδές εγκαταλειμμένες από την εφηβεία. Πρώην μέλος μιας ύποπτης συμμορίας μοτοσικλετιστών και χορεύτρια για πέντε ή είκοσι δολάρια, ανάλογα με τη μουσική… Μια δύσκολη και πικρή ζωή, σημαδεμένη από αποπροσανατολιστικές και σκληρές δοκιμασίες, η σκληρότητα της οποίας κρυβόταν πίσω από τη δύναμη του χαρακτήρα της. Στην επιφάνεια, με λίγα λόγια: «Sex and drugs, and rock’n’roll… and bad money!» Αυτή ήταν η Bichoune.
Τίποτε δεν τους είχε πραγματικά ελκύσει τον έναν προς τον άλλο· τίποτε δεν τους κρατούσε μαζί. Μόνο που, σεξουαλικά, ταίριαζαν θαυμάσια. Ακολουθούσαν χωρίς αντίρρηση την εξής συνταγή: δύο με τρεις φορές τη μέρα, κάθε μέρα. Ανανεώσιμη, αν χρειαζόταν.
Ποια ήταν τα αληθινά αισθήματα της Bichoune για τον Damien; … Δεν τον ένοιαζε καθόλου. Τα δικά του γι’ αυτήν βρίσκονταν λίγο χαμηλότερα από τον αφαλό του.
Έμενε κοντά, σ’ έναν δρόμο κάθετο στην Paix Glorieuse. Και για να πάει σπίτι της, ο Damien έπρεπε να αποφασίσει να περάσει μπροστά από εκείνο το μπλοκχάουζ των θολών πινάκων όπου είχε μαραζώσει. Εκείνο το σπίτι όπου η Mia συμβόλιζε πια την ανάμνηση μιας παρουσίας που είχε χαθεί: της Nielle, της οποίας η παραμονή είχε συντομευτεί. Θλιβερά, η αμφιθυμία, εκείνη η στενή φίλη της αμφιβολίας, στρέβλωνε τα συναισθήματά του κάθε φορά που περνούσε μπροστά από το κτίριο.
Επιβραδύνοντας ή επιταχύνοντας ανάλογα με την ευαισθησία της ημέρας, με ένα χαμόγελο κολλημένο στο πρόσωπο και χρωματισμένο από απογοητευμένη απόλαυση, ήλπιζε αφενός να δείξει αδιαφορία προς τη Nielle μέσω της αδελφής της και, αφετέρου, ένιωθε μια απωθημένη ενόχληση επειδή εξακολουθούσε να τρέφει μια παράλογη ευχή: να δεχτεί κάποια πρόσκληση που θα μπορούσε να του έρθει από ένα από τα παράθυρα του τρίτου ορόφου.
Αδιάντροπη υποκρισία. Μιμούνταν την ευτυχία με την πρόθεση να προκαλέσει τη ζήλια της Nielle μέσω των κουτσομπολιών. Προσποιούνταν ακόμη και πως αγαπούσε ειλικρινά την πληθωρική γυναίκα. — Οι στιγμές ειλικρίνειας λιγόστευαν, εκτός από εκείνες με τη Lysianne. — Όταν δεν έβρισκε τις λέξεις για να εξηγήσει την υπερβολικά δυναμική σχέση του με την υπερκινητική γυναίκα, όταν οι συγκρίσεις επιβάλλονταν από μόνες τους, δεν παρέλειπε ποτέ να κλείσει τη συζήτηση επαναλαμβάνοντας στην κόρη του πως αγαπούσε ακόμη και πάντα εκείνη την παλιά γειτόνισσα με τα γαλάζια μάτια. Εκείνη τη Nielle που τον είχε απορρίψει με μια ανάποδη κίνηση της ψυχής της…!
***
Όπως πάνω στη βρόμικη και σχεδόν άδεια παλέτα ενός ζωγράφου, από την πανδαισία των ζωηρών φθινοπωρινών χρωμάτων δεν απέμενε παρά η μονοτονία των βαρετών γκρι. Ανασταίνοντας τη ζωηράδα των πρώτων χρωμάτων μ’ ένα πανηγυριώτικο τίναγμα, ξεχώριζαν το Halloween και τα μικρά του φαντάσματα. Ζόμπι με μάτια που έλαμπαν από ενέργεια, ακίνδυνες μάγισσες με ακαταμάχητα χαμόγελα, πειρατές με σπαθιά από χαρτόνι και αφελή, καρικατουρίστικα αντίγραφα των ηρώων της μόδας: όλη αυτή η σειρά από φαντάσματα κάθε λογής πρόβαλλε σακούλες ήδη υπερβολικά γεμάτες, λαχταρώντας να τις δει να ξεχειλίζουν. Σαν να επρόκειτο, σε κάθε τέτοια περίσταση, αυτοί οι νεαροί ζητιάνοι να περάσουν τις εξετάσεις ενός μαθήματος εμβάπτισης στον παιδικό καπιταλισμό.
Εκείνη τη μέρα υπήρχε ένας φιλικός διαγωνισμός ανάμεσα στη Bichoune και στον ονειρευτή. Ο καθένας, από το σπίτι του, θα μετρούσε τον αριθμό αυτών των ενθουσιασμένων παιδιών που ζητούσαν γλυκά ή κέρματα για τη UNICEF. Ο χαμένος ή η χαμένη θα κοιμόταν στο σπίτι του άλλου. — Εναλλάξ με τη Lysianne, που προτιμούσε να δίνει παρά να παίρνει, ο Damien αντάλλασσε τυλιχτές καραμέλες από ταφί με πειράγματα ή παιδικά τραγουδάκια· χωρίς όμως να επιμένει με τα παιδιά που τρομοκρατούνταν υπερβολικά από αυτόν τον άντρα της ηλικίας τους…
Από όλους αυτούς τους περιστασιακούς ζητιάνους, ο πιο εκπληκτικός ήταν, χωρίς αμφιβολία, η μοίρα μεταμφιεσμένη σε κακοτυχία.
— Μπου! Ου! … Είναι Halloween! Θες να μου δώσεις καραμέλες; είπε μια μικρή νεράιδα Carabosse γύρω στα δέκα, κρατώντας με τεντωμένο χέρι μια πλαστική κολοκύθα.
— Συγγνώμη! Μου έχουν μείνει μόνο καραμέλες μέντας, απάντησε ο Damien, αμήχανος που βρέθηκε κάπως απροετοίμαστος.
— Καραμέλες μέντας; Άσ’ το! Εγώ μαζεύω μόνο αληθινές καραμέλες. Άλλωστε, είναι η τρίτη φορά που γυρίζω σπίτι για να αδειάσω την κολοκύθα μου… Πες μου, στ’ αλήθεια σ’ αρέσει τόσο πολύ η μέντα; ρώτησε, συνεχίζοντας τον δρόμο της για να ολοκληρώσει την πολύτιμη ζητιανιά της, χωρίς να περιμένει απάντηση. Δεν είχε κάνει παρά δύο βήματα όταν γύρισε το κεφάλι προς τον ονειρευτή που την παρακολουθούσε να χοροπηδά. — Πες μου, κύριε… εσύ βγαίνεις με την ξαδέλφη μου τη Bichoune… εσύ είσαι το αγόρι της;
— Ναι, εγώ είμαι. — Και για την ερώτησή σου… Ναι, λατρεύω τη μέντα! («L’amante» — «η ερωμένη» — διασκέδασε να σκέφτεται, παίζοντας με το γαλλικό άκουσμα.)
— Τόσο το καλύτερο αν την αγαπάς πολύ, γεια! φώναξε εκείνη, βιαστική να κερδίσει πίσω εκείνα τα λίγα άκαρπα δευτερόλεπτα.
Δεν ανταπέδωσε τον χαιρετισμό του παιδιού. Δεν μπορούσε. Γιατί απέναντι από το σπίτι του, ένα αληθινό φάντασμα μόλις είχε περάσει το πεζοδρόμιο…
Χωρίς μάσκα ή μακιγιάζ, χωρίς στολή νεράιδας: η μούσα του. Η Nielle περπατούσε με σκυμμένο το κεφάλι, θλιμμένη σαν παιδί που ψάχνει μια χαμένη καραμέλα. Ταυτόχρονα μπερδεμένη και βυθισμένη στον εαυτό της, έμοιαζε κι εκείνη να συλλογίζεται. Ίσως ένα κομμάτι φράσης που είχε ακούσει από απλή σύμπτωση. Μια συνηθισμένη αλλά καταραμένη σύμπτωση.
Άφωνος από κατάπληξη, την κοιτούσε χαζά να απομακρύνεται, κατευθυνόμενη προς εκείνο το γκρίζο τούνελ του σπιτιού των Brouillette, σαν άτυχο κοριτσάκι που γκρίνιαζε στη μοίρα επειδή της χαλούσε μία από τις σπάνιες επισκέψεις της.
Ο ονειροπαθής εξοργίζεται κι αυτός. «Καταραμένη! Καταραμένη! Καταραμένη! … Τρεις φορές καταραμένη!» φωνάζει, χτυπώντας βίαια τον καναπέ του με τις δυο σφιγμένες γροθιές ώσπου τα νύχια του μπήγονται στις παλάμες. Ξέρει πως θα αναδυθεί μια ανάμνηση παρόμοια μ’ αυτή: θαυμαστή μέσα στην αναζωογονητική αφθονία των ονείρων του, αλλά εξαιρετικά σπάνια και, στην πραγματικότητα, επιζήμια για τα αισθήματα και των δύο υπάρξεων, εξαιτίας της ασυνέπειας του ονειρευτή.