ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI
Από επαγγελματική συνήθεια, ο ονειροπαθής φαντάζεται συννεφάκια διαλόγου γεμάτα λέξεις να τριγυρίζουν γύρω από τη φωτογραφία της Nielle. Ένα κόμικ που τον μεταφέρει αλλού. Μπορεί να διαβάσει εκεί, σαν μέσα σε ένα φωτο-Damien, την περιγραφή του τρόπου που ενεργεί, δίχως ηχομιμητικές λέξεις, και, διαβάζοντας ορισμένα κεφάλαια, συλλαμβάνει πως η δολιότητα μπορεί να γεννηθεί από το εφέ…
Οι μέρες του συνοψίζονταν στο να σηκώνεται από το κρεβάτι του κι ύστερα να ξαπλώνει στον καναπέ, για να καταγράφει τις εντυπώσεις του στο ημερολόγιό του. Την απλότητα ο Damien την ξεψάχνιζε, την ανακάτευε, την ανέλυε ώσπου να την κάνει περίπλοκη. Με μεθοδικότητα μελετούσε και τον παραμικρό ήχο, αλλάζοντάς του το πλαίσιο.
— Παράξενο! Δεν καταλαβαίνω την έκφραση της στιγμής. Εντελώς ακατανόητη. Τι εκφράζει με τα βήματά της, μ’ αυτόν τον γρήγορο ρυθμό; — Damien! Είσαι ηλίθιος! — Είναι δυο γυναίκες εκεί πάνω.
Πρέπει να είναι η καινούργια γειτόνισσα της Nielle. Η υπενοικιάστρια του διαμερίσματος του Jonathan.
Όμορφη και απλή. Έχει την καλοσύνη να κουβεντιάζει λίγο μαζί μου, χωρίς να ενοχλείται από την παλιομοδίτικη χίπικη όψη μου, κόντρα στο ρεύμα. Συμπαθητική, σε αντίθεση με το αντικείμενο των πόθων μου…, μου μιλά χωρίς να εκδηλώνει καμιά αξιολογική κρίση. Μήπως προσπαθεί να δελεάσει έναν καινούργιο πελάτη; Έχει μια επιχείρηση κοντά στον πύργο της κρατικής τηλεόρασης. Ένα εστιατόριο. Το όνομά του είναι τόσο αλλόκοτο που δυσκολεύομαι να το συγκρατήσω. Ποτέ δεν ξέρω αν πρέπει να πω «Gula Lupus» ή «Lupus Gula». — Δεν έχει σημασία! — Αυτή η κοκκινομάλλα είναι εξαιρετικό κορίτσι και λατρεύει τις γάτες. Η δική της ακούει στο όνομα «Minouchka».
Πριν από λίγες μέρες, η γάτα της ήταν ξαπλωμένη ήσυχα στο κάτω μέρος της σκάλας. Γουργουρίζοντας από ένστικτο, το ζώο αφηνόταν στα χάδια χωρίς να κουνιέται. Τα χαϊδολογήματά μου ξεχείλιζαν ακόμη περισσότερο από ειλικρίνεια επειδή ήμουν πεπεισμένος πως ανήκε στη Nielle.
Χωρίς καμιά συστολή, με φωνή που έφτανε ως τα παράθυρα του τρίτου ορόφου, πέταξα: «Έχεις μάτια τόσο όμορφα όσο και της αφεντικίνας σου!» Σηκώνοντας λίγο περισσότερο το κεφάλι, διέκρινα εκείνη την άγνωστη γυναίκα, που από το ξαφνιασμένο και αμήχανο ύφος μου κατάλαβε πως τα κομπλιμέντα δεν απευθύνονταν σ’ εκείνη.
Ώσπου να κατέβει από την ταράτσα, όπου είχε πάει να τελειοποιήσει το μαύρισμά της, είχα καταλήξει πως εκείνη ήταν η πραγματική ιδιοκτήτρια του ζώου. Καθόλου αμήχανη από την παρεξήγησή μου, συστήθηκε με απλότητα.
— Γεια! Με λένε Rachelle. Εσύ πρέπει να είσαι ο Damien, έτσι; Ο Jonathan μού έχει μιλήσει για σένα. — Δεν είναι όμορφη η γατούλα μου; Της αρέσουν τόσο τα χάδια που τα συλλέγει. Ύστερα στράφηκε προς το ζώο. — Τι κάνεις έξω, γλυκιά μου Minouchka; Μμμ! … Έλα, πάμε μέσα. Γεια σου, Damien.
— Τα λέμε, Rachelska, εεε… Rachelle.
Η Nielle με τρελαίνει εντελώς! Με κάνει να χάνω τη γη κάτω από τα πόδια μου. Με έχει μετατρέψει σ’ έναν γκαφατζή που σκοντάφτει πάνω στα ίδια του τα λάθη, σαν να έπαιζα βαρελάκια με τις ίδιες μου τις βλακείες. Μπροστά της, και εξαιτίας της, διακρίνομαι για την αδεξιότητά μου. Οι καθημερινές μου γκάφες και οι παράξενες παρεξηγήσεις στις οποίες μπλέκομαι πηγάζουν από εκείνο το συναίσθημα που τρομάζει ακόμη και με την πιο σύντομη σκέψη στραμμένη προς τη μούσα μου.
Κάθε στιγμή τα φέρνω όλα πίσω σ’ εκείνη. Με κάθε ευκαιρία προσφέρω μόνος μου, δίχως εξωτερική βοήθεια, την απόδειξη της εξωφρενικής μου εμμονής. — Αυτή τη στιγμή, τρία άτομα βρίσκονται στο σπίτι της. Από καθαρό ονειρισμό, για ένα δευτερόλεπτο φαντάστηκα πως είχε γίνει εξάποδη!
Ποια ιλιγγιώδης γοητεία με ωθεί να παρακολουθώ την ιστορία της Nielle; … Είμαι ο μοναδικός αφηγητής και ο μοναδικός ακροατής ενός παραμυθιού στο οποίο εκείνη και μόνο είναι η ηρωίδα. Στο φανταστικό μου σύμπαν είναι σαν ζωντανό μνημείο· το πιο εξωτικό και φανταστικό που θα μπορούσε να υπάρξει. Είναι μια πηγή νεότητας που αθανατίζει ένα και μόνο όνειρο. Το δικό μου. Εκείνο της αγάπης μου γι’ αυτήν. Η παρουσία της στη ζωή μου μοιάζει με την εκπλήρωση ενός θαύματος που σβήνει κάθε ίχνος ανίατης αρρώστιας. Παράξενο κι αυτό! … Σαν μια γλυκιά πάθηση που με βοηθά να επιζώ, ακόμη και να «υπερπεθαίνω».
Ναι! Να «υπερπεθαίνω» χάρη στην εμπνεύστρια! Κάθε ποιητική στιγμή, ακόμη και η πιο σύντομη, είναι σαν μια ζωή. Όταν αναδύεται η επόμενη ιδέα, είναι ο θάνατος της προηγούμενης. Από κάθε λάμψη φωτός που γεννά η μούσα μου, ξεπηδά μια άλλη. Κάθε «μητρική φλόγα» αποχαιρετά ήδη κάθε σωματίδιο που γεννά, από τη στιγμή κιόλας της εμφάνισής του. Η ίδια η ιδέα του θανάτου είναι που επιτρέπει τη συνείδηση της ζωής. — Nielle, υπερπεθαίνω χάρη σε σένα!
Παράδοξο της ύπαρξής μου! Εσύ είσαι η πηγή τόσο των ψευδαισθήσεών μου όσο και της εξόντωσής τους· ελέγχεις τη ροή τους και τις ξέφρενες, απρόβλεπτες αναδύσεις τους.
Ανάθεμά με! Πού βρίσκομαι; Να που ταξιδεύω πάλι στον αιθέρα. Ευτυχώς που αυτά τα βήματα στην εσωτερική σκάλα με ξανάφεραν στην πραγματικότητα. — Σκατά! Η Nielle φεύγει μαζί τους! — Γρήγορα!
Η απόσταση είναι μικρή. Η πόρτα ήταν ήδη ανοιχτή· το καλοκαίρι σχεδόν ποτέ δεν την έκλεινε. Έτσι είχε την αίσθηση πως ανέπνεε καλύτερα. Ώσπου να προφέρει κανείς το ρήμα «ονειρεύομαι», είχε κιόλας φτάσει στο κατώφλι. Η Nielle, η Rachelle και ένας άντρας με κυματιστά, σχεδόν σγουρά μαλλιά είχαν ήδη αρχίσει να κατεβαίνουν την εξωτερική σκάλα.
— Γεια σου, Nielle! … Βγαίνετε να πάρετε λίγο αέρα; Αυτός ο κάπως άξεστος τρόπος να τους πλησιάσει ερχόταν σε έντονη αντίθεση με την κομψότητα του ντυσίματος και των τριών.
— Ναι…, πηγαίνουμε… σε μια γευσιγνωσία στο εστιατόριο της Rachelle. — Ένα ειδικό μενού Μέσης Ανατολής. — Μάλιστα, είναι η ιδανική ευκαιρία να σου γνωρίσω τον Lou Jobim. Είναι μάγειρας στο «Gula Lupus» και…
— Κι εγώ που νόμιζα πως το εστιατόριο λεγόταν Lupus Gula! Το αστείο έπεσε στο κενό· ούτε ένα χαμόγελο, ούτε καν στην άκρη των χειλιών, δεν ήρθε να το ενθαρρύνει.
Αντιλαμβανόμενη την αμηχανία του Damien, η Nielle ολοκλήρωσε τελικά τη φράση της, που είχε διακοπεί από την αγένεια του θαυμαστή της.
— Ο Lou θα μετακομίσει εδώ την επόμενη εβδομάδα, στη θέση της Rachelle.
— Φεύγεις κιόλας! Δεν σου αρέσει η γειτονιά;
— Δεν είναι αυτό το θέμα, Damien. Επένδυσα τις οικονομίες μου στην αγορά ενός σπιτιού στην εξοχή. Προτιμώ τον καθαρό αέρα, αυτό είναι όλο. Αλλά μη φοβάσαι, ο Lou είναι καλός άνθρωπος. Χωρίς αμφιβολία, θα είναι καλός γείτονας.
— Θα δεις, Damien, θα τα πάμε πολύ καλά. — Αλλά συγχώρεσέ μας, πρέπει να φύγουμε. — Είμαι αρχιμάγειρας και πρέπει να επιβλέψω την παρουσίαση των πιάτων. Μου έχει μείνει μάλιστα ένα που πρέπει ακόμη να ετοιμάσω… Γεια! κατέληξε ευγενικά ο νεοφερμένος.
Τους κοίταζε και τους τρεις να απομακρύνονται, χαρούμενοι και ενθουσιασμένοι, και αναρωτιόταν μήπως ο μάγειρας, ο μελλοντικός του γείτονας, ετοιμαζόταν να τον σιγομαγειρέψει κι εκείνον.
***
Ο ονειροπαθής ιδρώνει. Όσο πιο άσχημα αλλά ζωτικά είναι τα γεγονότα, τόσο περισσότερο το μέτωπό του ζαρώνει από την ταραχή, εκτοξεύοντας μικροσκοπικούς καταρράκτες ιδρώτα. Η καταναγκαστική εργασία συνοδεύεται από πονοκεφάλους. Τα χειρότερα δεν έχουν έρθει ακόμη.
Είναι μεσημέρι. Η καμπάνα του Αγγέλου Κυρίου αντηχεί σαν πένθιμη κωδωνοκρουσία στ’ αυτιά του. Στα μισά του δρόμου ανάμεσα στη θεραπεία και την απώλειά του; Έξω όλα είναι ήσυχα· οι άνθρωποι που ζουν από κοινωνικά επιδόματα και οι άλλοι φτωχοί αναγκάζονται να καταβροχθίζουν ληγμένη μορταδέλα τύπου Μπολόνια. Η υπόλοιπη κοινωνία χορταίνει με τις δυστυχίες τους.
Λίγο πιο νευρικός, πιο φοβισμένος και ακόμη και σοκαρισμένος, μυρίζεται την αδικία να θρονιάζεται πάνω στις υποδουλωμένες αναμνήσεις του. Δεν χρειάζεται πια να διαβάζει το ημερολόγιο. Το άγγιγμα, ακόμη και το ελαφρύ χάιδεμά του, του ξαναφέρνει στη μνήμη την αφήγηση της αισθηματικής του εποποιίας. Ένα ρεύμα έχει εγκατασταθεί ανάμεσά τους. Αυτές οι σελίδες, αδιαμφισβήτητοι μάρτυρες των σημαδιακών ωρών του, συνεχίζουν, στην αρχή απαλά, τις δικές τους ιστορίες.
— Σου προσφέρω τη βοήθειά μου. Εσύ δεν έχεις παρά να υποφέρεις και να ξεχάσεις τη μούσα σου. Δύσπιστος;… Δεν με εμπιστεύεσαι, εμένα, το ημερολόγιό σου, τον αφοσιωμένο έμπιστό σου; Γιατί να είσαι τόσο ανεξάρτητος, τόσο απρόσιτος, ώστε να απορρίπτεις τη βοήθειά μου; Αυτή η στάση πάντα σου έκανε κακό, το ήξερες;
— Όχι, το αντίθετο! Ήταν απολύτως σωτήρια.
— Έτσι νομίζεις; Είσαι στ’ αλήθεια βέβαιος; … Τον θυμάσαι καλά εκείνον τον μάγειρα, έτσι δεν είναι;
— Και βέβαια! Μαγείρευε ακόμη και τους ανθρώπους που συναναστρεφόταν.
— Εκείνες οι ευκαιρίες να μιλήσεις απευθείας στη Nielle. Εκείνα τα ανοίγματα που σου πρόσφερε σε ασημένιο δίσκο, τα έχεις κιόλας διαγράψει από τη μνήμη σου;
— Ανάφερέ μου έστω μία!
— Η Nielle ήθελε να πουλήσει το παλιό της σαράβαλο. Σε ενημέρωσε πως σκόπευε να ξεφορτωθεί εκείνον τον σωρό από παλιοσίδερα. Απλώς σου πρότεινε να αγοράσεις το αυτοκίνητο, εσύ που δεν είχες.
— Μόνο και μόνο για να προβληθεί ο ίδιος!
— Μήπως και το ότι σου είπε πως η Nielle ήταν άνεργη και έπαιρνε επίδομα ανεργίας το έκανε για να προβληθεί; — Αφού είχε καταλάβει πως εσύ ο ίδιος δημιουργούσες εκείνη την ταξική διαφορά που απεχθανόσουν, δεν σου έδειχνε άραγε ένα κοινό σημείο ανάμεσα σ’ εκείνη και σ’ εσένα, … παρόμοιες οικονομικές δυσκολίες;
— Ίσως, αλλά πώς να συμπονέσεις τη δυστυχία ενός άλλου ανθρώπου όταν το μήνυμα στάζει σάλιο κάτω από ένα μικρόψυχο χαμόγελο!
— Παρ’ όλα αυτά, δεν σου πρόσφερε την ευκαιρία να πλησιάσεις αυτή τη γυναίκα που εξακολουθεί να στοιχειώνει την ύπαρξή σου εδώ και πάνω από μια δεκαετία; — Κάθε φορά που σου παρουσίαζε μια τέτοια ευκαιρία, εσύ υπεκφεύγες. Άλλαζες θέμα, ελπίζοντας πως η όμορφή σου θα είχε την ευπρέπεια να έρθει να σου προσφερθεί χωρίς πρόσκληση. — Πρέπει βέβαια να πούμε πως η περιθωριακότητά σου σε κάνει να ζεις κόντρα στη φύση. Έτσι δεν είναι;
— Πάντα μου φαινόταν άνοστη η ιδέα πως το κυνήγι είναι αποκλειστικά αντρικό παιχνίδι και πως η γυναίκα περιορίζεται να υπονοεί απλώς κάτι με το βλέμμα της.
— Σε τέτοιο βαθμό ώστε να αναρωτιέσαι ποιος μηχανισμός σού επέτρεψε να κερδίσεις τη Mylène, εκείνη που ακόμη αποκαλείς άγγελο; — Δεν είσαι παρά ένας καταναλωτής έρωτα έτοιμου να φορεθεί, έτοιμου να σερβιριστεί. Αν υπήρχε τέτοιο πράγμα, θα αγόραζες τα συναισθήματά σου από τον πάγκο των κατεψυγμένων τροφίμων!
Ένα δάκρυ κυλά αργά στο μάγουλο του ονειροπαθούς κι ύστερα συντρίβεται πάνω στο ημερολόγιο. Σαν να μην είχε βρει ο βασανισμένος άλλον τρόπο για να σωπάσει τον έμπιστό του. Αυτές οι αποκαλύψεις, που μέχρι τώρα προσπαθούσε να κρύβει ακόμη και από τον ίδιο του τον εαυτό, αποδεικνύονται πιο ανυπόφορες από την αφήγηση της οδύσσειάς του προς την απαλλαγή από το βάσανό του. Ο ονειρευτής διαπιστώνει πως, παρά τις άλλες αποδείξεις που μέλλουν να έρθουν…, έφταιγε περισσότερο απ’ όσο είχε φανταστεί.
Με τις άκρες των τρεμάμενων δαχτύλων του αγγίζει ξανά την περγαμηνή. Αυτός ο οδικός χάρτης τον αναγκάζει να συνεχίσει την ανάλυσή του, σ’ έναν δρόμο που μοιάζει ήδη χαραγμένος. Το έγγραφό του, σαν παλιός φίλος, αρχίζει πάλι να τον μαλώνει ακόμη πιο έντονα.
— Ύστερα από ένα αίτημα διατυπωμένο τόσο κοφτά και ψυχρά, ακόμη αναρωτιέσαι γιατί η Nielle αρνήθηκε να συνεργαστεί στο κείμενο του κόμικ σου; … Την έκανες να νιώσει πως δεν την εμπιστευόσουν! Φοβόσουν τόσο πολύ μήπως σου κλέψει την παράσταση: εκείνη, όμορφη και έξυπνη· εσύ, άσχημος και ηλίθιος! — Κι όμως, σήμερα είναι φανερό πως το έργο σου είναι γλυκερό, πως προδίδει αυταρέσκεια και πως ο υπόγειος ναρκισσισμός είναι ο αληθινός άξονάς του. Και ποιο είναι το αποτέλεσμα; … Παραμένεις ένας άγνωστος, ένας καλλιτέχνης χωρίς κότσια.
Ήσουν τόσο παρανοϊκός, ώστε κάθε φορά που έπρεπε να βγεις από το σπίτι κουβαλούσες τα πρωτότυπά σου μέσα σ’ εκείνη την παλιά βαλίτσα που κρατάς ακόμη. Πιστεύεις στ’ αλήθεια πως η Nielle ήταν τόσο ανόητη ώστε να μην προσέξει πόσο παράλογη ήταν αυτή η μανία; Ο φόβος μήπως σου έκλεβαν τα πρωτότυπά σου ή μήπως έπεφτες θύμα λογοκλοπής σε οδήγησε να γκρεμίσεις μια δεύτερη ευκαιρία!
Η μοναδική φωτογραφία της Nielle ενώνεται με τις μομφές του ημερολογίου.
Η ευέλικτη φαντασία του είναι όπλο με δύο κόψεις. Χωρίς διάκριση, δεν διστάζει να το χρησιμοποιεί. Μέσω προβολής, τον βοηθά να ξανανακαλύψει ένα κομμάτι από τους «λήθαργους» της μνήμης του. Ο ονειροπαθής στήνει σινεμά μέσα στο κεφάλι του…
Απογοήτευση! Δεν πρόκειται για μυθοπλασία, αλλά για ντοκιμαντέρ. Μια σύντομη σεκάνς, όπως όλες εκείνες της ζωής του. Θα το ξαναδιαπιστώσει. Ο αφηγητής παραμένει ο ίδιος. Ψυχρό, σκονισμένο και σχεδόν ανθρώπινο, το ημερολόγιό του αφηγείται, σπρώχνοντας την περιγραφή ως τις τεχνικές λεπτομέρειες…
— Γενικό πλάνο: το σαλόνι· τίποτα δεν είχε αλλάξει. Ο ίδιος καναπές. Η ίδια λάμπα κρεμόταν από πάνω του. — Ήταν βράδυ, ούτε πολύ νωρίς ούτε πολύ αργά.
Πάλι —ή μάλλον ακόμη— ξαπλωμένος, αδρανής, τεμπέλιαζες. Προσπαθώντας να αγνοήσεις αν η Nielle βρισκόταν ή όχι στο διαμέρισμά της, άκουγες αφηρημένα μουσική.
Χτυπά το κουδούνι σου, σαν κάποιος να ζητούσε επίσημη συνάντηση. Αργά σηκώνεσαι και πας ν’ ανοίξεις χωρίς ιδιαίτερη διάθεση, γιατί δεν ήθελες να δεις κανέναν· είχες αρχίσει να συνηθίζεις τη μοναξιά. Χωρίς περισσότερη προσοχή απ’ όση χρειαζόταν, απασφαλίζεις το μάνταλο, τραβώντας απότομα εκείνο το σκοινί που σου επιτρέπει να ανοίγεις τεμπέλικα, χωρίς να χρειάζεται να κατεβαίνεις τη σκάλα. Με ευχαρίστηση διαπιστώνεις πως μόλις άνοιξες σε μια όμορφη άγνωστη.
Πλάνο από ψηλά: ένα κεχριμπαρένιο φως πολλαπλασιάζει την ένταση της κιτρινισμένης επιφάνειας των ήδη ώχρινων τοίχων της σκάλας. Διστακτική, η άγνωστη κρατούσε ωστόσο την πόρτα για να μην κλείσει πίσω της. Το βλέμμα σου, που σε πρόδιδε, έμοιαζε να την κάνει να νιώθει άβολα.
— Καλησπέρα σας, κύριε! Ξέρω πως είναι λίγο αργά…, αλλά… είμαι η Mia, η αδελφή της Nielle, της γειτόνισσάς σας — εκείνης που μένει στον τρίτο. Είχαμε ραντεβού. Μόνο που δεν μου απαντά! — Μπορώ να τηλεφωνήσω;…
Δεν μπορούσες να αρνηθείς. Από ευγένεια; Από ανθρωπισμό; Ούτε κατά διάνοια! Από επιθυμία, από τη χαρά να την παρατηρείς, τίποτε άλλο. Δεν ήταν γοητευτική; Δεν την έβλεπες σαν πρέσβειρα;
Αμερικανικό πλάνο. Λήψη από χαμηλά: η κάμερα είναι στραμμένη προς τον ονειρευτή, του οποίου το πρόσωπο παραμορφώνεται από ασαφείς, κινούμενες σκιές. Η λάμπα, κρεμασμένη από το φωτιστικό της οροφής με ένα μακρύ ηλεκτρικό καλώδιο, εξακολουθούσε να λικνίζεται.
— Βεβαίως, δεν έχω καμία αντίρρηση. Μπορείς να ανέβεις! …
Γενικό πλάνο του σαλονιού. Φωτισμός: ίδιος. Ήχος;… Κανένας. Η τηλεφωνική συσκευή, θαμπωμένη από ένα λεπτό στρώμα σκόνης, σαν να είχε χάσει την ισορροπία της από τις ανωμαλίες του τραπεζιού όπου βρισκόταν, δυσκόλευε τη Mia, που καλούσε τον αριθμό για τρίτη φορά.
— Σίγουρα δεν είναι σπίτι. Σας ευχαριστώ πάντως.
— Μπορείς να μου μιλάς στον ενικό.
Δεν θα άφηνες να πάει χαμένη μια τέτοια ευκαιρία. Προσπαθώντας όσο μπορούσες να τη γοητεύσεις, κατάφερνες επιδέξια να μάθεις πως σπούδαζε κινηματογράφο. Επιπλέον, σου εξηγούσε ότι ορισμένες λεπτομέρειες σχετικά με τη μελλοντική διαμονή της στο σπίτι της αδελφής της ήταν ο λόγος αυτής της αποτυχημένης, αν και προγραμματισμένης, επίσκεψης.
Για να ομορφύνεις κάπως την αναμονή… την προσκαλείς να περάσει στο άλλο δωμάτιο, που ήταν το στούντιό σου. Με την πολυλογία ξεναγού, της αφηγείσαι τις ιστορίες που συνδέονταν με κάθε στοιχείο της διακόσμησης. Το ταβάνι, σκεπασμένο με πολλά πολύχρωμα υφάσματα από μια γιορτή, δεν ήταν παρά ένας πρωτότυπος τρόπος να τα αποθηκεύεις. Στον τοίχο, κινηματογραφικές αφίσες, όλες διαφημίσεις ταινιών της Marilyn. Εκεί, χαμένο σε μια γωνιά, μια φωτοτράπεζα, το μοναδικό κατάλοιπο της επαγγελματικής σου περιόδου στον κινηματογράφο κινουμένων σχεδίων.
Πάνω στο σχεδιαστήριό σου, σαν κλείσιμο του ματιού, δύο σελίδες κόμικ υπό επεξεργασία. Το περίφημο κόμικ σου, το φιλόδοξο σχέδιό σου.
Για να κρατήσεις τον χρόνο λίγο ακόμη…, προσπαθούσες να τη σαγηνεύσεις παρουσιάζοντας αυτές τις εικόνες όπως ένας συλλέκτης ιαπωνικών χαρακτικών. Πετώντας από λεπτομέρεια σε λεπτομέρεια, της άνοιγες την όρεξη με τη συνηθισμένη πρόθεση να την εντυπωσιάσεις. Γιατί όλη αυτή η επίδειξη είχε έναν μόνο σκοπό: να πείσει τη Mia για τη γραφιστική ποιότητα του έργου. Ώστε, λυγίζοντας από θαυμασμό μπροστά σ’ αυτόν τον ελιγμό γοητείας, να ψιθυρίσει στην αδελφή της την ιδέα να συνεργαστεί στο κείμενο.
Κοντινό πλάνο στη Mia. Η ελπίδα σου μεγάλωνε μπροστά στο ενδιαφέρον της νεοφερμένης. Γυρίζοντας προσεκτικά την τελευταία ολοκληρωμένη σελίδα, σχολίαζε ήρεμα.
— Υπέροχη δουλειά. Τόσες λεπτομέρειες… Θα προτείνω στη Nielle να συνεργαστεί στο κείμενο. Αυτό θέλεις, έτσι δεν είναι; … — Και τώρα…, θα σε αφήσω. Ευχαριστώ για τη φιλοξενία.
Μεσαίο γενικό πλάνο: ο Damien απέναντι στον φακό. Η Mia σε κόντρα φως. Το εξασκημένο σου αυτί αντιλαμβάνεται ένα τρίξιμο από πάνω. Αυτό το στοιχείο γίνεται το ιδανικό μέσο πειθούς για να παρατείνεις για λίγες ακόμη στιγμές τη γνωριμία της με την παράξενη προσωπικότητά σου, με τη Mia να πληρώνει το τίμημα.
— Η αδελφή σου είναι σπίτι!
— Πώς το ξέρεις;
— Με τσιμπάει το μικρό μου δαχτυλάκι! — Η πίσω πόρτα μου οδηγεί κατευθείαν στη δική της, αν θέλεις να ξαναδοκιμάσεις.
— Γιατί όχι!
Κινητή κάμερα: εξωτερική σκηνή. Όρθιος, σαν να ισορροπείς στο κατώφλι της πόρτας, με τα χέρια σταυρωμένα για να προστατευτείς από το κρύο, παρατηρείς τη Mia.
Χτύπησε το κουδούνι μία φορά, δύο φορές. Καμία απάντηση. Χτύπησε την πόρτα μία, δύο, τρεις φορές. Τίποτε. Το «3297 A» δεν απαντά.
Πετώντας κάθε συστολή στην άκρη, της έδινες μια σκούπα κι έπειτα την καλούσες να ξαναμπεί μέσα. Εσύ άρπαζες το πτυσσόμενο κοντάρι μιας παλιάς σφουγγαρίστρας.
Χωρίς να πεις λέξη, χαμογέλασες στη Mia δείχνοντας ταυτόχρονα το ταβάνι. Με γυναικεία οξυδέρκεια, κατάλαβε αμέσως. Διασκεδάζοντας με την ιδέα, σε ακολούθησε εκεί όπου τα χτυπήματα θα αντηχούσαν περισσότερο. Ύστερα τα χτυπήματα έπεφταν βροχή μαζί με τα γέλια. Ήταν ίσως η μοναδική στιγμή που, μέσα σε μια κάποια μορφή συντροφικότητας, είχατε πραγματικά έρθει κοντά.
Αυτά τα χτυπήματα, λίγο σαν στο θέατρο, ανήγγελλαν στην πραγματικότητα μια μακρά και τελευταία πράξη. Όπως στους ηθοποιούς αυτοσχεδιασμού που παίζουν στα τυφλά προς ένα απρόβλεπτο φινάλε, η ένταση της έκφρασης του ενός υπαγόρευε το παίξιμο του άλλου. Με τα τύμπανα να βροντούν, η τελική ατάκα σχηματιζόταν.
— Σουσάμι, άνοιξε!
Η πόρτα του τρίτου ορόφου άνοιξε μια χαραμάδα. Η Nielle, που κρυβόταν στο σπίτι της, υπέκυψε στην επιμονή των «κρουστών».
Αλλαγή πλάνου και ατμόσφαιρας. (Κατά την κρίση της διαίσθησης.) Σκηνικό: η εσωτερική σκάλα που οδηγεί στον τρίτο όροφο. Είχες συνοδεύσει τη συνένοχό σου για να εξηγήσεις στη Nielle πως εσύ ήσουν η αιτία του θορύβου. Η πρόθεση ήταν καλή, αλλά αποδείχθηκε μάταιη.
Η όμορφή σου ήταν έξαλλη με τη μικρότερη αδελφή της. Ευγενικά, η Mia σου πρότεινε να φύγεις. Φοβόταν άραγε τις αντιδράσεις της Nielle; Τις επιπλήξεις που σας περίμεναν; Κατά βάθος, δεν σε ένοιαζε καθόλου. Αυτή η αγαρμποσύνη στην οποία είχατε παραδοθεί σου επέτρεπε να εξανθρωπίσεις την ιδανική γυναίκα που έβλεπες στη Nielle, ανακαλύπτοντας πάνω της εκείνη την πολύχρωμη όψη που λέγεται θυμός.
***
Ο ήλιος δεν βρίσκεται πια στο ζενίθ. Η αναζήτηση δεν έχει φτάσει στο απόγειό της. Ο ονειροπαθής έχει πια μπουχτίσει. Η επιθυμία να ξεράσει πάνω στο παρελθόν του τον πνίγει. Ζηλεύει τους απλούς ανθρώπους, φθονεί τις φυσιολογικές τους ελπίδες.
Αυτή η διαπίστωση τον κάνει επιθετικό και φουντώνει την οργή που το ημερολόγιό του τροφοδοτούσε με ηθικά διδάγματα σκορπισμένα ανάμεσα στις γραμμές. Παρορμητικός, ο Damien εκσφενδονίζει τον έμπιστο-βιογράφο πάνω σ’ έναν τοίχο αυτού του σπιτιού που αρχίζει να τον πνίγει για τα καλά. Το να δέχεται κήρυγμα από κάτι ατελές τού είχε γίνει ανυπόφορο. Αυτή η ξαφνική αποστροφή τού επιτρέπει να καταλάβει πως ξαναζεί εκείνα τα στοιχεία του παρελθόντος με ενέργεια του παρόντος.
Για να εξασφαλίσει την ολοκλήρωση του συναισθηματικού του ταξιδιού σαν να υπέγραφε ασφαλιστήριο συμβόλαιο, πιάνει χαρτί, πένα και μελαγχολία και γράφει ένα ποίημα που απαγορεύει στον εαυτό του να κρίνει ή να αναλύσει. Αφήνει την ακολουθία των λέξεων να στηριχτεί στην αδιάκοπη κίνηση του χεριού.
(Να ταξιδέψω μ’ αυτό το προσαραγμένο καράβι;
Να ρισκάρω το τομάρι μου, τα όνειρα και τις αμαρτίες μου;
Γρήγορα! Να το κάνω να πλεύσει ξανά, ν’ ανοιχτεί στη θάλασσα.
Για να ξαναζήσω εκείνους τους πικρούς τυφώνες.
Ν’ ανεβάσω στα κατάρτια φόβους, δάκρυα, δυσφορίες και ναυτίες
Να κλυδωνίζομαι στον δρόμο που τόσο φοβάμαι…
Με φουρτούνα στην ψυχή και μια ζωή-γαλέρα
Για να πνίξω εκεί τον έρωτα, φωτιά της κόλασής μου.
Να πλεύσω προς αυτόν τον θησαυρό των φθαρμένων καιρών.
Από ένστικτο να τον βρω, κι ύστερα να τον μεταφέρω…
Σε παρθένες γαίες, λευκές από φως.
Να χαράξω πάνω τους με μελάνι χίλια κι ένα σύνορα.
Να ξανανακαλύπτω νύχτες και μέρες αυτούς τους τόπους,
Αυτές τις θλιμμένες χώρες που αφήνονται στο βλέμμα.
Εκείνες, που η άνοιξή τους δεν είναι παρά μαύρος χειμώνας,
Θα παρηγορήσουν τη χθεσινή μου ύπαρξη.
Να γίνω ένα με αυτούς τους τόπους, εικόνες του παρελθόντος.
Να πιω τον ωκεανό — εκείνη που με ξέχασε,
Χάρη σ’ αυτό το καράβι με την ασταθή διάθεση
Που είναι η σκοτεινή μνήμη μου, ολότελα αναποδογυρισμένη.)
Ικανοποιημένος που έπεισε τον εαυτό του να μην τα παρατήσει, κλείνει τα μάτια. Σαν μέσα σε όνειρο, ξαναβλέπει τον εαυτό του στην περίοδο που ακολούθησε τη συνάντηση με τη Mia, ανυπόμονο. Όπως το ημερολόγιο ή η φωτογραφία, βλέπει τον εαυτό του σαν τρίτο πρόσωπο, σαν να θυμόταν κάποιον άλλον.
— «Σε ακούω, Nielle! Ναι, είσαι εκεί! Και η αδελφή σου επίσης.
Ο Damien δίσταζε να παρουσιαστεί στο σπίτι της μούσας του, καθώς η μέρα ήταν ακόμη πολύ νέα για μια τέτοια κοινωνική σύμβαση. Η αναίδεια του τηλεφώνου, αυτού του κατασκόπου της οικειότητας, θα του παραχωρούσε μια ανεκτή πρόσβαση. Ένα κουδούνισμα…! Δεύτερο!
— Εκείνη που τώρα μοιράζεται τους χώρους σου, ένα κομμάτι της ζωής σου. — Φρόντισε άραγε η Mia να σου πει τη γνώμη της για το κόμικ μου; Θέλω τόσο πολύ να συνεργαστείς στο κείμενο. Δεν ξέρω αν η γοητεία που επιστράτευσα είχε αποτέλεσμα, κι αυτή η περιέργεια με τρώει. Αν μπορούσα να μιλήσω στη μία ή στην άλλη… — Κι όμως, είναι εκεί! … Ακούω βήματα, ακόμη και τις φωνές τους.
Ο ονειρευτής είχε κλονιστεί. Ο αέρας περνούσε δύσκολα από την τραχεία του. Σφιγγόταν, έτρεμε. Εκείνη τη μέρα, η τέλεια γνώση του για τις πρωινές σιωπές τού επέτρεψε να ξεχωρίσει κάθε λέξη από μια σύντομη συνομιλία ανάμεσα στις δύο αδελφές.
— Αν είναι ο Damien, σε παρακαλώ πες του πως λείπω! Εντάξει, Mia; … »
Έκτο κουδούνισμα! … Τελευταίο σήμα; Δεν τολμούσε να κλείσει, αιχμάλωτος της διαίσθησης που είχε επιδείξει η μούσα του. Πώς το ήξερε; Γιατί τολμούσε;
— Nielle, δεν έχεις το δικαίωμα να με μποϊκοτάρεις! Τι απέγινε η εμπιστοσύνη σου; … Μήπως σε καθησύχασα τόσο πολύ, με τα ασταμάτητα τηλεφωνήματά μου μετά από εκείνη την κλοπή της οποίας υπήρξες θύμα, ώστε τώρα να σου είμαι εντελώς άχρηστος;
— Εμπρός! … Εμπρός! … Ποιος είναι στη γραμμή…;
— … Mia; … Εγώ είμαι, ο Damien! Μπορώ να μιλήσω στη Nielle; … Θυσιάζοντας την περηφάνια του, έκανε αυτή τη μάταιη ερώτηση. Θα μπορούσε να αποκαλύψει πως τις είχε πιάσει να τον κακολογούν· όμως προτεραιότητα είχε να προστατεύσει τα πλεονεκτήματα αυτής της ακουστικής, που του επέτρεπε να κλέβει τα πιο γλυκά μυστικά της Nielle.
— … λείπει αυτή τη στιγμή. Θέλεις να αφήσεις μήνυμα;
Όπως περίμενε, η Mia επιβεβαίωσε την αλληλεγγύη της προς την αδελφή της. Ίσως από οίκτο, δεν έκλεισε χωρίς πρώτα να αναφέρει στον καλλιτέχνη πως είχε επαινέσει τόσο τον ίδιο όσο και το σχέδιό του.
Απρόσμενη εξέλιξη ή ξαφνική οπισθοδρόμηση; Ο ονειροπαθής, υπερευαίσθητος στην ανάμνηση αυτής της απόρριψης, μοιάζει ακίνητος. Ωφέλιμο σοκ; Συχνά διχασμένος, νιώθει ξανά την προσωπικότητά του να κομματιάζεται. Ψηλαφεί το εγώ για να ξαναβρεί την ολότητα του εαυτού.
Ως συνηθισμένο ον, χωρίς ωστόσο να είναι ούτε φυσιολογικός ούτε πλεοναστικός, κακομεταχειρίζεται ένα καθιερωμένο κλισέ, το περίφημο σαιξπηρικό απόσπασμα: «Να είμαι ή να μην είμαι… ή μήπως να είμαι μονάχα ένα μη-ον; … Εγώ; … Αυτός; … Ή Εμείς; … Εκεί κρύβεται το ερώτημα!» Γιατί αυτή η ερώτηση; — Ψάχνει τον εαυτό του.
— Πού χάθηκα; Ποιος είμαι; Ποια είναι τα αληθινά προτερήματα του Damien; Το μεγαλύτερό του ελάττωμα; …
— Να βλέπει διπλά χωρίς να έχει πιει!
— Ποιος μιλάει;
— Εγώ, ο Damien!
— Μα εγώ είμαι ο Damien.
— Αν εσύ είσαι εγώ, τότε εγώ ποιος είμαι;
— Οι δυο μας, δηλαδή εγώ, ο Damien, ο μικρός ονειρευτής. Εκείνος που, με τον θάνατό του, θα παρασύρει και τον δικό σου. Και το αντίστροφο.
— Εσύ είσαι η καλύτερη απόδειξη πως πρέπει να ξεφύγουμε απ’ αυτό.
— Ναι! Να ξεφύγουμε κι οι δυο από αυτές τις αλυσίδες που η Nielle έχει πλέξει γύρω από τους λαιμούς μας.
Κάνοντας απότομη στροφή απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό.
— Αυτός πρέπει να βάλει ένα τέλος!
— Ποιος «αυτός»; — Εσύ; … ή εμείς;
— Για να δούμε, πού είχαμε μείνει; Θέλω να πω, πού είχα μείνει;
— Θέλεις να πεις πού βρίσκεσαι τώρα! Γιατί εγώ είμαι «αυτός» κι εσύ είσαι «εγώ».
— Ναι, αυτό είναι! Εγώ είμαι ο Damien. Κι εσύ, ο «αυτός», δεν έχεις καμία σχέση με την πραγματικότητα. Είσαι προϊόν, ακόμη και υποπροϊόν, της φαντασίας μου που παραληρεί ασταμάτητα. Με εξοργίζεις! Μερικές φορές τολμώ να εύχομαι να μην είχα ποτέ αυτή την ικανότητα να ονειρεύομαι παντού, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Ζω αυτό το απατηλό φαινόμενο του οποίου δεν είμαι πια ούτε η πηγή ούτε καν ο μάρτυρας, αλλά στο οποίο συμμετέχω άμεσα, με έναν πεζό, εντελώς φυσικό τρόπο. Απαιτώ την εξορία σου στην ανοησία, δευτερεύον alter ego!
— Όχι! Τώρα θα σου τα διηγηθώ εγώ! Γιατί εγώ δεν θα κρύψω τίποτε!
Ορμητική επανάκαμψη της σκιάς. Πάντα άπιστη, μα πιο αληθινή από εκείνον. Και οι δυο δεμένοι στα ίδια σωσίβια: αναμνήσεις που πρέπει να συναρμολογηθούν σαν κινέζικο παζλ.
Εκείνο το πρωινό, θλιβερό από την απόρριψη και καταθλιπτικό από τη βροχή, δεν επρόκειτο να τελειώσει χωρίς να μεγαλώσει ακόμη περισσότερο την έκπληξη του Damien. — Ο Lou Jobim θα φιλοξενούσε έναν νεαρό φοιτητή. — Ο Bruce Brouillette πέρασε σαν αστραπή, κάπνισε ένα τσιγαριλίκι χασίς και ενημέρωσε σύντομα τον Damien. Ο ονειρευτής θα ήθελε πολύ να μάθει περισσότερα, αλλά ο Bruce εξαφανίστηκε μαζί με τον γαλάζιο καπνό που διαλυόταν. Η τύχη θέλησε ωστόσο η έξοδος του γιου των Brouillette να συμπέσει με εκείνη του μάγειρα, που έφευγε για να βγάλει το ψωμί του, σφυρίζοντας ήδη την αγάπη του προς τις κατσαρόλες του.
Ο Damien, τυλιγμένος σε μια απλή αθωότητα και μια παιδική διάθεση, πετάχτηκε βιαστικά από το σπίτι και έτρεξε προς τον Lou χοροπηδώντας. Κάπως μεταμορφωμένος από ό,τι είχε καταναλώσει το πρωί, ξέχασε εντελώς την παρουσία μερικών γειτόνων που, λίγο πιο πέρα, τον πυροβολούσαν με βαριές και σαρκαστικές μομφές.
— Ε, Lou! Τι κάνεις; Πας στη δουλειά, έτσι δεν είναι;
— Ακριβώς, αγαπητέ μου, αλλά με κυνηγά ο χρόνος.
— Έχεις έναν οικότροφο, απ’ ό,τι φαίνεται;
— Τα νέα κυκλοφορούν γρήγορα στη γειτονιά!
— Ναι, λίγο ακόμη και θα προηγούνται των γεγονότων. — Αρκετά με τα αστεία, θα ήθελα να σου μιλήσω για κάτι άλλο. Ένα όνειρο.
— Ένα όνειρο! … Βιάσου, βλέπω το λεωφορείο μου να στρίβει στη λεωφόρο, αναστέναξε με αγανάκτηση, γυρίζοντας ταυτόχρονα το κεφάλι για ν’ αποφύγει το θολό βλέμμα του Damien, που χειρονομούσε περισσότερο απ’ όσο περιέγραφε.
— … γύρω από ένα τραπέζι είναι η Nielle και άλλα τρία άτομα. Από πίσω, μια φωνή φωνάζει: «Τα κορίτσια που πηγαίνουν στα εστιατόρια έχουν ήδη φάει πολύ!»
— Αυτό ήταν όλο;
— Ναι, αλλά ονειρεύτηκα τη Nielle!
— Πόσο ενδιαφέρον, και τι αστεία σύμπτωση: το τέλος της αφήγησής σου συμπίπτει με την άφιξη του λεωφορείου μου. — Γεια!
Με τα μάτια καρφωμένα στον Lou, ο Damien, με το ίδιο πονηρό χαμόγελο που σφράγιζε την ατάκα, του ευχόταν να μη βρει ελεύθερη θέση στο γεμάτο λεωφορείο. Ύστερα, ανήσυχος, αναρωτιόταν αν είχε νόημα που ξεφούρνισε βιαστικά μόνο αυτό το πρώτο μέρος ενός ονείρου. Πώς θα μπορούσε να του τα αποκαλύψει όλα, αφού ο Lou έπαιζε σ’ αυτό σημαντικό ρόλο και τα σημαίνοντα ήταν πιο θολά, παραπλανητικά και σχεδόν ενοχοποιητικά;
(Los Angeles. Περπατώ στη Sunset Boulevard. — Πάνω στο πεζοδρόμιο, πατημασιές. Είναι γαλάζιες. Παράξενα, είναι οι δικές μου. Προχωρώ προς την κατεύθυνσή τους. Η μυστηριώδης διαδρομή καταλήγει σε μια αγορά.
Οριοθετώντας τον χώρο, μεγάλα διάφανα πέπλα θαμπώνουν μόλις τις ψηλές κολόνες με κορινθιακά κιονόκρανα. Λίγα μέτρα πιο πέρα, πάνω σε μια πλατιά εξέδρα, ένα μακρύ και φαρδύ τραπέζι σκεπασμένο με λευκό τραπεζομάντιλο. Πάνω του, λαχταριστά εξωτικά φαγητά, πολυώροφες συνθέσεις ζαχαροπλαστικής σερβιρισμένες σε χρυσά πιάτα. Όρθιος, πίσω από αυτή τη γιγαντιαία παρουσίαση, ο Lou με στολή αρχιμάγειρα.
Στο κέντρο αυτής της σκηνής, η Nielle, με βραδινό φόρεμα, πολιορκείται διακριτικά από τέσσερις άντρες. Είμαι κι εγώ μέλος αυτής της τετράδας των γλυκομίλητων μνηστήρων. Το ύψος μου δεν με ευνοεί εδώ περισσότερο απ’ ό,τι στην πραγματικότητα· είμαι ο κοντούλης γελωτοποιός που διασκεδάζει τους άλλους.
Ύστερα ο Lou μάς προσκαλεί όλους να δοκιμάσουμε τα θαυμάσια εδέσματά του. Αφού σερβίρει γενναιόδωρα τους άλλους καλεσμένους, ρίχνει περιφρονητικά λίγα ψίχουλα στο ρηχό μου πιάτο.
Τότε η Nielle χορεύει με έναν από τους μνηστήρες, σαν να είχε, ακολουθώντας τις «μη λεκτικές» υποδείξεις του Lou, καταλήξει στην επιλογή της, σαν να είχε διαλέξει τον πρίγκιπά της. Ζηλεύω θλιμμένα τους χορευτές. Είμαι μόνος και απορριμμένος ακόμη και μέσα σ’ αυτό το όνειρο.)
Το λεωφορείο χάνεται στον ορίζοντα την ίδια στιγμή που τελειώνει αυτό το παραμύθι ενός και μοναδικού ύπνου. Χωρίς να αντιγράψει τον μάγειρα: «Τι αστεία σύμπτωση!»
Το κρύο που άρχιζε να κάνει τον Damien να ριγεί τον επανέφερε στην πραγματικότητα. Γυρνώντας σπίτι, περπατούσε με το κεφάλι ψηλά, υπερβολικά ανασηκωμένο, σαρώνοντας με το βλέμμα ένα από εκείνα τα παράθυρα με παντζούρια στον τρίτο όροφο, όπου φανταζόταν μια σιλουέτα που τον έκανε να λαχταρά. Τη σιλουέτα της Nielle, που θα είχε εκμεταλλευτεί την έξοδο του απερίγραπτου γείτονά της από κάτω για να το σκάσει.