CHƯƠNG I
Hành lý chỉ có một chiếc va-li cũ vừa phủi sơ bụi. Anh phải đi thật nhanh. Nếu không, mọi thứ sẽ vỡ vụn. Cuộc đời sẽ sụp xuống đè lên anh.
Bên ngoài, mưa như trút nước xuống thành phố. Nó đổ xuống với một thứ bạo lực gần như mang tính cá nhân, như thể chính bầu trời cũng đã quyết định vỡ tung. Những giọt mưa nện lên mui chiếc Ford, chảy dài trên kính, làm méo các mặt tiền nhà và nuốt chửng ánh đèn đường.
Damien khóc cùng lúc với cơn mưa. Nước mắt anh hòa vào dòng nước chảy trên mặt, đến mức anh không còn biết rõ là mình đang cạn kiệt hay cả thế giới đang tràn bờ.
Với một cử chỉ vừa cẩu thả vừa căng thẳng, anh quăng chiếc va-li lên ghế sau xe. Cửa xe đóng sầm. Dây an toàn? Không. Anh mặc kệ. Khởi động. Lơ đãng, mắt đỏ hoe, nhòe bởi nước và nước mắt, chẳng buồn liếc gương chiếu hậu, anh đột ngột lùi xe.
Một tiếng va đục.
Một thứ gì đó đập vào phía sau xe. Hoặc chiếc xe đã đập vào một thứ gì đó. Trong tiếng mưa ầm ĩ, anh hầu như chẳng phân biệt được gì: một cái bóng, một chuyển động, một hình thể dường như lập tức lẩn khỏi luồng sáng run rẩy của đèn pha. Damien cau mày, chỉ một giây. Tâm trí anh vốn đã đi nơi khác, từ chối dừng lại ở đó.
Mưa nện quá dữ. Tầm nhìn của anh bị xé vụn dưới cần gạt nước. Cả thế giới chẳng còn gì ngoài một tấm kính bẩn, một màn nước đen, một mê cung phản chiếu. Anh tưởng mình vừa quệt phải một cái túi, một thùng rác, một chướng ngại nào đó bị bỏ trong bóng tối.
Anh không tìm hiểu thêm.
Anh vào số tiến và lao vào con đường đẫm nước. Nếu nhìn kỹ hơn, nếu chỉ chịu dành thời gian bước xuống xe, có lẽ anh đã thấy điều mà cơn mưa đang cố xóa đi.
Anh có thể đi tàu điện ngầm hoặc xe buýt. Thật ra, anh cũng chẳng đi xa. Nhưng anh không muốn gặp bất kỳ ai.
— Không một ai! Tôi nói là không một ai!
Điều anh gọi là một chuyến đi chỉ thật sự bắt đầu khi anh đỗ chiếc Ford trên một con phố nhỏ nhất định. Con phố ngắn đến mức, nếu không có những mặt tiền nhà ở một bên và công viên chạy dọc bên kia, người ta hẳn tưởng nó chỉ là một con hẻm.
Những vết nứt chằng chịt trên mặt đường, những vỉa hè chênh lệch và vá chồng bằng nhiều lớp nhựa; những dây điện được giữ bởi các cột màu be bẩn pha xám, biến thành đường cao tốc cho lũ sóc liều lĩnh; những ngôi nhà đủ kiểu dựng từ trước Thế chiến thứ hai; cây du duy nhất, uy nghi đến mức khiến những cây dương bên cạnh vàng lá sớm. Tất cả những yếu tố của phong cảnh anh đang hình dung ấy va đập vào anh và làm rối sự tập trung. Khung cảnh trong đầu khiến việc tuân theo đèn giao thông, thứ kìm hãm đà lao tới của anh, trở nên nhọc nhằn. Một cú phóng vượt khỏi mười năm gần đây, mười năm ngập trong nhục nhằn. Kia!… Anh phải tăng tốc và vượt qua thập kỷ còn chưa kịp phai ấy bằng cách quên ngược trở lại. Kia! Về phía những tuổi đời thất lạc, anh phải lao tới để trưởng thành trong chúng. Ít nhất anh hy vọng thế.
Những ngày hôm qua ở nơi khác, những nhân vật trên tiền cảnh ấy, một trò ghép hình không-thời gian anh phải dựng lại. Một đoạn đời anh chạy qua như những đoạn giới thiệu của một bộ phim dài sắp chiếu…
« Sắp ra mắt trên màn ảnh!… (âm nhạc)… Hơn cả một bộ phim! (một đời người) Một bi kịch của những sai lầm phi nước đại. Sắp tới, hãy xem câu chuyện tình bất xứng của Damien và J… » Ngay cả cái tên Juliette nặng trĩu đam mê ấy cũng mắc lại trong cổ anh. Thế nhưng nàng không tên Juliette. Và anh cũng chẳng hoàn toàn là Roméo.
— Khốn kiếp! Toàn rùa cầm lái hay sao vậy! Lũ ngốc này hẹn nhau kéo ra đường vào tối thứ Ba chắc. Tránh ra, lũ tài xế ngày Chủ nhật, đồ ngu ngồi trong những cái mai bò trên đồng nhựa đường! anh gào lên, mất kiên nhẫn vì giao thông đông bất thường.
Thế nhưng sự ùn tắc cục bộ ấy lại cho phép anh bắt đầu khúc dạo đầu. Đón trước cú cất cánh. Có chủ ý xem ngày hôm trước như bàn đạp để lao sâu hơn và chính xác hơn vào quá khứ. Giảm nguy cơ, tránh sai lầm chí mạng là quên mất một chi tiết quan trọng.
***
Ngày hôm trước, anh đến ngân hàng với vẻ lo âu và căng thẳng đến mức nhân viên quầy tưởng anh là một tên cướp trong vụ cướp ngân hàng đầu đời. Trông hợp lý đến nỗi anh nhân viên còn dám pha trò trong lúc giao dịch.
— Ông đến rút tiền, đúng không?…
… Có chữ ký hay không chữ ký?
— Xin lỗi? Anh muốn nói gì?
— Ồ! Chẳng có gì đáng kể!… Chỉ là thủ tục thôi.
Theo đúng quy trình thông thường, trong nghi lễ mê hoặc của sự thành thạo thể chế, bàn tay lanh lẹ của nhân viên khiến Damien bối rối; anh không sao đếm tiền nhanh bằng.
— … Một nghìn một trăm tám mươi, một nghìn hai trăm!
… Đây, thưa ông!
— Đúng số tiền chứ?
— Ông muốn tôi đếm lại không?
— Không!
Với vẻ tò mò có phần đường đột mà vẫn lịch sự, nhân viên nói với vị khách đang chia đều tiền tiết kiệm vào các túi.
— Tôi đoán ông sẽ tiêu pha điên cuồng với số tiền này. Một chuyến du thuyền trên các kênh đào Sorel chẳng hạn?
— Chính xác là một chuyến đi. — Phải! — Tái khám phá những rìa xa nhất của thế giới tôi.
— Tôi không hiểu.
— Chẳng có gì đáng kể… Chỉ là thủ tục!
Quá bận tâm về cách khác thường mình sẽ tống khứ số tiền, anh suýt bị một chiếc xe tải chạy quá tốc độ cán phải. Chỉ những đứa trẻ đang chơi trên vỉa hè mới để ý sự việc. Còn anh, anh nhìn chúng như những kẻ đang chuẩn bị cho các thử thách của đời sống. Không cú sốc, không chút căng thẳng nào kéo anh ra khỏi những lo toan.
Anh diễn lại cuộc lang thang trong khu phố cũ. Trong vùng xám ngày trước từng chọn làm nơi trú, anh điều chỉnh hướng bước chân để hứng tối đa những tia nắng đổ lửa. Bằng cách ấy, anh tích trữ ánh sáng ban ngày, thứ sẽ thúc anh lao vào cuộc săn đêm. Khi đã no đầy ân huệ của tinh tú ấy, anh dừng lại: đứng bất động trước một cánh cửa có hình dáng quen thuộc.
Ngón trỏ như một mũi tên lao tới chiếc chuông cửa mà anh lấy làm bia. Dai dẳng!… Kiên trì!
— Không! Ông quá đáng thật! Ông muốn gì?! một người đàn ông trạc ba mươi tuổi gắt lên, bị tiếng chuông khó chịu kéo khỏi giấc ngủ và cáu kỉnh trước sự trâng tráo của Damien, kẻ đang đến thăm những ký ức của mình.
— Tôi xin lỗi. Hình như tôi đã đánh thức ông… Tôi cần nói chuyện với ông…
— Nhưng tôi nhận ra ông! Chẳng phải ông là người thuê trước đây sao? Tôi nhớ, ông đã dẫn tôi xem chỗ này, căn hộ này. Ông có cái mặt khó quên lắm. Tôi nói vậy không phải muốn xúc phạm đâu. Dù sao trí nhớ tôi cũng phi thường! người đàn ông đứng trên đầu cầu thang nói với vẻ giễu cợt, đầy mỉa mai.
— Đáng kinh ngạc!
— Cũng không hẳn, vì nói thật, đôi khi tôi đã thấy ông lảng vảng ngoài phố. Và mặc kệ nếu ông thấy tôi hơi cộc cằn. Ông vào thẳng vấn đề được không?
— … Tôi có một lời nhờ. Ông cứ yên tâm! Tôi sẽ không lạm dụng thời gian của ông, tôi hứa.
— Được… theo tôi! người đàn ông nói, cố giải thích thật rõ lối sống của mình. Đừng nhìn đống bừa bộn, nhất là ông biết chính ông đã lôi tôi khỏi giường. Ở đây chẳng có gì thay đổi; ông sẽ thấy tầng hai vẫn nhỏ như trước, và buổi sáng vẫn nghe hàng xóm súc miệng rồi làm nhau lên đỉnh đến… tra-la-la.
Vừa bám theo người cư trú, tay níu lan can, Damien vừa đếm những bậc thang và đặt tên cho chúng bằng nước mắt. Mỗi giọt nước mắt rơi vỡ trên lớp gỗ cũ mòn đều đông lại thành một ý nghĩ hoài niệm. — Những phản chiếu đã phai của một người phụ nữ. — Trong đầu anh, hình ảnh méo mó, tiếng gào hoang dại, cơn giận cắn xé và những giọng nói tan nát từ căn hộ tràn ra tấn công anh. Những con thú ẩn dụ bóp nghẹt anh bằng các lời đe dọa cũ. Chóng mặt vực thẳm! Một tiếng rên bám vào từng hơi thở ra, như thể hơi thở anh đang nôn mửa nỗi khốn cùng.
— Ông bị sao vậy?… Không ổn à?… Hy vọng ông không định nôn đấy.
Gắng hết sức tách mình khỏi hiểm họa của những bóng ma, đồng thời cố tỏ ra thật sự thuyết phục, anh lấy lại bình tĩnh. Đôi mắt anh van xin lòng thương hại nơi người đàn ông.
— Hãy giúp tôi! Tôi thấy mình lạc lối. Tự sát đang bóp cổ tôi… Tôi có cảm giác đã đánh mất linh hồn. Nó trốn sau giấc mơ hay tình yêu… tôi không còn biết nữa!… Và trước mặt tôi, cái chết đang đùa giỡn, làm khát vọng sống trong tôi hụt hơi!… Tôi van ông!… Hãy giúp tôi!
— Nhưng tại sao lại là tôi? Ông điên hay sao! người đối diện Damien thốt lên, sửng sốt, rồi dần lấy lại bình tĩnh.
— Tôi tìm đến ông không phải ngẫu nhiên. Căn hộ ông đang sống, tôi biết nó, tôi từng sống ở đây. Mà ông cũng biết rồi… Anh dừng vài giây, mất phương hướng vì nỗi nghi ngờ đang tràn vào. Cuối cùng, ý tôi là… tôi đã sống sót ở đây. Những vách ngăn này giấu một bí mật thuộc về riêng tôi, giống một mật khẩu bị quên; tôi buộc phải tìm lại nó bằng cách nhúng mình trở lại những nơi bị nguyền rủa đối với tôi. Chính trong những căn phòng nơi ông đang sống… hạnh phúc đã khiến tôi lạc mất chính mình rồi ruồng bỏ tôi. Tôi chỉ vừa phác nổi hình dáng của niềm vui sống. Một người phụ nữ đã bán tôi cho cái chết!… Hãy đưa tay cho tôi, thưa ông!
Người cư trú không nhúc nhích. Càng lúc càng điềm nhiên, anh ta cố ghìm lòng thương đang dâng lên, rồi dập tắt nó bằng thái độ lạnh nhạt.
— Đưa tay cho tôi! anh lặp lại, lời nói đã nhòe đi. Damien không còn nói nữa; anh khóc thành lời. Khuỵu xuống đầu gối, anh ôm lấy chân chủ nhà để cho thấy mình sẽ bị nghiền nát, quật ngã nếu phải nhận một lời từ chối.
— Nào, đứng lên!… Cố một chút! Bình tĩnh lại đi. Ông mạnh hơn và không trẻ con đến thế đâu… nào! người đàn ông lặp đi lặp lại, thấy mình buộc phải đưa tay cho con người yếu đuối, mất phương hướng đang nức nở dưới chân.
Cho rằng màn trình diễn đã kéo dài đủ lâu, anh ta định chấm dứt bằng cách tống vị khách không mời ra ngoài thì cảm thấy người kia đặt vào lòng bàn tay mình một mảnh giấy. Theo phản xạ, anh liếc xuống.
— Cái gì…? Một tờ một trăm đô! Vì lý do khó tưởng tượng nào mà ông đưa tôi số tiền này, trong khi ông trông… nghèo, khốn khổ thế?
Damien khó nhọc chiến thắng sự im lặng. Bằng rất nhiều cố gắng, anh giải thích bằng cử chỉ, lời nói và nước mắt rằng mình phải sống lại những sự kiện. Nhớ lại nàng. Một người phụ nữ, một bước ngoặt, một tình yêu lớn. Nhưng cuộc tự giam mình trong quá khứ, cuộc quay lui ấy, phải diễn ra trong cô độc.
— Tôi thậm chí sẵn sàng trả ông hai trăm đô mỗi ngày để thuê lại căn hộ. Tất cả bằng tiền mặt, ngay bây giờ, anh đánh liều.
— … Và… trong bao nhiêu ngày?
— Không quá bốn, có thể năm. Dù sao thử nghiệm này, thứ có thể giúp tôi tìm lại chính mình, quá hệ trọng đối với sự sống còn của tôi. Tiền tiết kiệm sẽ có ích gì khi tôi đã nằm sâu gần hai mét dưới lòng đất? — Mặc kệ!… Đây một nghìn đô, và nếu ba ngày là đủ thì ông cứ giữ tiền thừa, như người ta vẫn nói! Kẻ mơ mộng đóng vai một nhà tư sản dư dả. Anh sợ rằng nếu thú nhận sự nghèo khó, người đàn ông trước mặt sẽ nghi ngờ. Hơn nữa, số tiền chỉ là mồi nhử. Anh cho rằng hai mươi bốn giờ là đủ để rửa sạch đau đớn khỏi mình.
— Được! Tôi đồng ý. Tôi cho ông thuê lại chỗ của tôi. Hy vọng ông không làm điều điên rồ? Ý tôi là ông… tự đốt mình… Nhưng phải thú thật tôi đã nói dối bằng cách bỏ sót một chuyện. Ông muốn làm ầm đến đâu cũng được; lúc này trong tòa nhà chẳng có ai. Bốn căn hộ còn lại đều trống. Gần như mọi người đã bỏ thành phố đi nghỉ hè. Cả nhà Brouillette nữa. Ông nhớ họ chứ… chủ nhà ấy? Chỉ tôi là không đủ tiền tiết kiệm để biến đi. Có thể nói trời đưa ông đến! — Ồ! Tôi nhớ ra, không phải tôi không tin ông… Nhưng tôi muốn mang theo những đồ quý giá: chiếc ti-vi màu, máy tính và vài món nhỏ không thể thiếu.
— Ông có thể lấy hết đi nếu đó là điều ông muốn. Ngoài ra… Và anh giải thích cho vị Samaritanô tốt bụng nhưng vụ lợi rằng mình cũng sẽ mang tới vài thứ, vài đồ vật, tất cả đều chất đầy những ám gợi về những ký ức đã mất nhưng, tiếc thay, vẫn còn quá sống động.
Sự tình cờ ấy, cái bất ngờ trong đời người cho thuê, cùng khát vọng lớn lao trong đời người thuê lại kỳ lạ, không làm nảy sinh tình bạn. Dù sao người thứ nhất đang nghỉ hè, người thứ hai thì phải làm việc với chính mình. Trong những giờ sau đó, cả hai bận rộn tạm sắp xếp lại chỗ ở, chuyển đồ của người này sang nơi của người kia. Không trao đổi nhiều…
***
Cuối cùng, chiếc Ford rẽ vào phố Hòa Bình Vinh Quang. Một tính từ kỳ quặc được trí tưởng tượng quá khổ của anh tạo ra ở một thời khác.
Sau khi đỗ xe, anh chậm rãi để mình chìm vào thời gian và, đo đếm từng cử chỉ, bắt đầu bơi ngược dòng về phía những bờ khô cạn của mình. Như các hiện vật bị giam trong cát, ký ức về những bước chân sẽ làm người dẫn đường.
Mọi thứ héo đi và trở nên mong manh hơn. Bàn tay anh siết chặt cán va-li, điểm nối duy nhất giữa anh và thực tại. Càng tiến đến cánh cửa đã mở cho anh ngày hôm trước, hiện tại càng nhạt dần đến mức không còn tồn tại. — Tương lai? Lúc này là một giá trị chưa biết. Bởi tri thức gắn với quá khứ.
Không một chút do dự, anh nắm lấy chiếc chìa khóa… đẩy nó vào ổ khóa lốm đốm rỉ. Chính chiếc chìa khóa ngày trước anh từng sở hữu, không mòn thêm chút nào. Chiếc chìa khóa dẫn tới hy vọng hay tới đoạn kết của đời anh ấy sắp mở lại những vết thương.