Późnojesienny weekend. Zimny, niemal lodowaty deszcz z całą siłą smagał skromne, wyrosłe jak grzyb po deszczu miasteczko Joujou City.

Zbudowane wokół fabryki zabawek Joujou City sprawiało wrażenie, jakby przestało istnieć. Zakład położony w śródmieściu zamknięto po tragicznej śmierci jego osobliwego właściciela... Henriego Toutreca. To on pewnej nocy naszkicował naprędce plan całego miasta.

Niezwykłość architektoniczna: fabryka do dziś otacza kaplicę, w której znajdują się stylizowane, dziecinnie naiwne wizerunki świętych. Przed zamknięciem zakładu jego zarządcy, ludzie głęboko wierzący, z nabożnym zapałem bili w dzwon alarmowy, obwieszczając nadgodziny narzucone wiernym i potulnym robotnikom. Niekiedy dzwon, jakby dla szyderstwa, oznajmiał pogrzebowym biciem brutalne zwolnienie działaczy związkowych, a nawet sekretarek pachnących buntem. Dawni pracownicy wciąż powtarzają, że dzwony miały naprawdę mocne serca!

Lecz tego trzynastego listopada, nazajutrz po śmierci założyciela, już nie dzwoniły. W powietrzu czaiło się coś niepokojącego, czego nie sposób było nazwać. Był to nudny poranek, kiedy wszystko, choćby drobiazg, działa na nerwy: przytłaczający hałas bulwarów, doprowadzające do szału krople z niedokręconych kranów, muchy usiłujące zająć kuchnie na zimę. Te drobne przykrości zdawały się tłumaczyć wściekłe spojrzenia rzucane na wszelkiego rodzaju zegary. Mgła nad Joujou City sprzyjała tajemnicom i egzystencjalnym pytaniom. Pogoda zarządzała przygnębieniem, a jeszcze wyraźniej — nastrojem mieszkańców ślepych uliczek, czujących się jak szczury schwytane w pułapkę.

Nieustanna ulewa, towarzysząca uporczywej mgle, odbierała ochotę do wyjścia stałym bywalcom spacerów: miłośnikom joggingu i refleksyjnych przechadzek, podglądaczom tropiącym fantazje, zagubionym turystom. Wszystkim prócz nadpobudliwych dzieci. A czyjej nieobecności brakowało najbardziej?... Właścicieli psów, którzy jeszcze wczoraj niczym rozgniewani cukiernicy przyozdabiali posesje sąsiadów. Piękne, idealnie utrzymane rabatki, udekorowane w wybitnie kiczowatym stylu! Sikające chłopczyki Manneken Pis i brązowe flamingi, granitowe Wenus i mali rybacy z blachy. Aż trudno uwierzyć, lecz wszystkie te przedmioty wyglądały mizernie obok ogromnych reklamowych zabawek z żywicy, produkowanych w fabryce. Klaunów, misiów o wodoodpornym futerku, kaczek i latających bohaterów. Albo, bardziej przyziemnie... podstępnych wrogów o bezzębnych uśmiechach, wielkich stopach i barwach fioletu oraz zwiędłych żonkili.

Ta dziwna, ponura atmosfera, z całym swym naiwnym przepychem, była godna najlepszego thrillera psychologicznego. Doprawdy, nie był to dzień na wyganianie psa na długie biegi.

Wszystkie arterie tego miasta noszą psie nazwy. Można mówić, co się chce, ale dodaje to dzielnicom charakteru, iście psiego pyska. Wyobraźcie sobie osobliwą aleję Buldoga, szeroki bulwar Labradora, wąską uliczkę Chihuahua. A co powiecie na żywiołową ulicę Kundla, zaczynającą się u zbiegu ulic Foksteriera i Spaniela! Albo o półksiężycu „Pudlu, do budy!”, przemianowanym niedawno na „Wesoły Ogon”.

Słowo „pudel” zniknęło z miejskich nazw ulic. Ostatnim przedstawicielem tej rasy w Joujou City był Arthur. Jego pan, Henri Toutrec, kazał ufarbować go na kolor khaki, jakby chciał dodać powagi i męskości kędzierzawej sierści swojego cennego szczekacza. Gdy sąsiad pytał, po co farbuje pudla, Henri z mentorskim wyrazem twarzy wygłaszał następującą zmyśloną opowiastkę. Wyciągał z kieszeni kartkę i czytał to, co pod jego dyktando napisała znerwicowana sekretarka.

— „Małe... a! Jeśli nazywa się Arthur, to na cześć pisarza Arthura Millera. Małe... bo to równy swoim, a podobne mu stworzenia wiodą psi żywot. Wykolejeńcy. Co państwo o tym sądzą?” Wszyscy milkli, nie rozumiejąc z tego ani słowa.

Zresztą kto odważyłby się zakwestionować te wywody? Czyż nie był niezrównanym burmistrzem Joujou City, a przede wszystkim założycielem fabryki zabawek „Mali Oszuści”?

Podobnie jak sławny Howard Hughes Henri, przypominający smutny zachód słońca, doświadczał psychicznej niestabilności i nieposkromionego rozkładu charakteru. Dowód chorobliwej głupoty? W obłąkanym kaprysie szalonego milionera wymienił świeżo ufarbowanego i wystrzyżonego Arthura na kilka worków gipsu paryskiego.

Kompleks zrodzony z wyparcia? Henri Toutrec cierpiał na nieśmiałość paradoksalną i niepojętą u przedsiębiorcy. Nie popadając przy tym we własną sprzeczność, często zmieniał wygląd i nazwisko, żeby zrekompensować sobie tę rysę w osobowości.

Pilnował, by wszystko odbywało się w granicach prawa, nigdy nie zapominając zasięgnąć porady swych przewrotnych adwokatów. Cykl zaczynał się pierwszego czerwca. Data doniosła w jego życiu: dzień narodzin Normy Jean! Tej jesieni Henriego Toutreca można było rozpoznać po małej spiczastej bródce, okrągłych okularach, meloniku, lasce z gałką, pędzlu typu „koci język” za uchem i... dyplomatycznej teczce. Cała ta parodia miała go upodobnić jednocześnie do amerykańskiego polityka Henry'ego Kissingera i malarza Toulouse-Lautreca.

Jego mania polegała przede wszystkim na dostosowywaniu wyglądu do podwójnych pseudonimów. W minionych latach nosił więc imiona „Elvis Einstein”, „Woody Marx” (od Karola), „Marius Mandela”, „Alexandre Legrand-Piaf”, „René Trudeau”, „Buffalo Confucius”, „Pablo de Gaulle” i „Walt Lennon”. Ostatnie połączenie jego urzędowo przyjętych pseudonimów — a zarazem najbardziej zdumiewające, archaiczne i androgyniczne — brzmiało „Adam Ève”. Jego dość wątła budowa i nieprzewidziane reakcje na żeńskie hormony zmusiły go jednak do porzucenia tej śmiałej natury.

Niczym totemy, niczym nowe miana nadawane skautom, kształtował kolejne tożsamości. Pierwsze słowo — imię — określało to, kim mocno wierzył, że jest; drugie zaś... to, kim marzył zostać. Zanim popadł w owe obywatelskie niegodziwości, budził szacunek współmieszkańców. Od tamtej pory zarówno w fabryce „Mali Oszuści”, jak i w mieście, w codziennych rozmowach nazywano go ekscentrykiem, chorągiewką o tysiącu kapeluszy.

Pierwszego czerwca, niczym z okazji święta, niektórzy dzielni mieszczanie przebierali się w stroje odpowiadające kolejnym fantazjom burmistrza. Ale nikt nie potrafił zaakceptować, że założyciel firmy trzy razy w tygodniu pracował przy taśmie produkcyjnej w kąpielówkach, zamiast zarządzać fabryką z biura, w ciemnym garniturze i krawacie z firmowym logo. W chwilach biznesowej jasności umysłu planował produkować zabawki przedstawiające jego dziwaczne przemiany, w tysiącach egzemplarzy.

Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło! Całe miasto z niecierpliwością czekało na szczególny miesiąc, aby dać się zaskoczyć nową tożsamością szefa. Największego nabrania doświadczyli zapewne wtedy, kiedy przedstawił się jako „Adolph Teresa”, ubrany jak esesman, lecz w nienagannym białym welonie z trzema niebieskimi pasami. Mimo wszystko tamtego roku odetchnęli z ulgą, że nie wybrał imienia „Matka Führer”.

W ów deszczowy sobotni dzień zamknięte bramy fabryki oznajmiały, że wszyscy otrzymali urlop ostateczny.

Tymczasem poprzedniego dnia Henri Toutrec oddawał się rytuałowi swoich ostatnich weekendów, które pragnął coraz bardziej przedłużać. Zamykał się w domu, leżał na łóżku, mając przy sobie kłaczki Arthura i fotografię ukochanej gwiazdy. Stały zwyczaj ostatnich końców tygodnia: usiłował popijać letni sok grejpfrutowy (zimny wywoływał u niego kolki) i bez większego smaku skubał zimne grzanki przygotowane dzień wcześniej.

Punktualnie o ósmej przychodziła pora na telewizję, Internet lub seans w dawnym stylu. Filmy animowane dla dzieci... Jego ulubiony wentyl bezpieczeństwa. Najbardziej kochał kreskówki z kaczkami. Jego manią było liczenie brutalnych gagów. Narzędzia: notes i liczydło (pamiątka z dzieciństwa). Zestawienia wykazywały osiem tysięcy sto wybuchów, sto pięćdziesiąt złamanych rąk, trzysta dziesięć upadków do wąwozu, trzydzieści dziewięć porażeń prądem, tysiąc dwadzieścia sześć uderzeń młotem, siedemdziesiąt dwie dekapitacje i tylko dwa torty z kremem rzucone w twarz. Nie myślcie, że nienawidził kaczek. Ale co roku, podczas każdej migracji i każdego przelotu, zawsze któraś drwiła z niego, załatwiając swoje nieuniknione potrzeby.

Potem brał pachnącą lawendą kąpiel z pianą, rzecz jasna bez jakiejkolwiek kaczki. Na koniec owijał się w stary, miejscami podziurawiony kaftan bezpieczeństwa, którego rękawy cierpliwie podwijał. Zuchwale wkładał też ogrodniczki w kwiaty, jeszcze z hipisowskiej epoki poprzedniego stulecia. Wszystko po to, by wreszcie zabrać się za projekt, który uważał za najbardziej pomysłowy i rozrywkowy w całym swym życiu.

Szybko zbiegał na parter, wracał na piętro, potem odwrotnie, i tak bez końca. Cała ta gimnastyka służyła wniesieniu na strych ostatnich worków gipsu. Ćwiczenia pomagały mu posuwać dzieło naprzód.

W środku swego luksusowego domu pracował nad sześciometrową rzeźbą nagiej kobiety. Jej poza: Statua Wolności w kontrapoście.

Ostatni weekend, ostatni worek gipsu, ostatni wysiłek. Ostatni etap przed nałożeniem koloru. Już wyobrażał sobie słodką przyjemność głaskania pędzlem gipsowej kobiety, swojej wolności. Pragnienie jak najszybszego ukończenia dzieła dodawało mu odwagi. Pośpiech wypierał z pamięci otrzymane rady. Żądza i zainteresowanie usuwały wspomnienie złośliwych uwag, a także wszystkich sugestii, od najzwyklejszych po rozstrzygające.

Nie tylko nagość jego dzieła wywoływała plotki. Był też biały pył po energicznym szlifowaniu, osiadający niemal wszędzie w domu i na oczach zdumionych sąsiadów także poza nim.

Uwagi o przebudowie domu nieco go jednak drażniły. Wszyscy zgodnie twierdzili, że podwójny dziesięciometrowy otwór poprowadzony przez dwie kondygnacje niebezpiecznie osłabiał konstrukcję budynku. Wzmocnienie obu poziomów byłoby niezbędne.

Do ukończenia dzieła brakowało zaledwie jednego worka gipsu. Wraz z metalowym szkieletem rzeźba ważyła zdumiewające dwa tysiące trzydzieści sześć kilogramów. Pozwolił sobie nawet umieścić w niej system ogrzewania, by kobieta grzała go w czasie największych zimowych mrozów. Mechanizm uruchamiał mały palec u stopy.

Dotąd nic nie powstrzymało jego niezwykłej kreatywności i niewysłowionej namiętności. Szaleńczy fanatyzm wobec kobiet? Nie, raczej wypaczona miłość do jednej jedynej. Henri podjął nieodwołalną decyzję, że ją odtworzy! Ją!... Jedyną!... Najbarwniejszą i najrozkoszniej pastelową z blondynek!... Najbardziej amerykańską ze wszystkich gwiazd!... Ją! Marilyn Monroe! Jego bezwzględna wierność opierała się na zwykłej obietnicy sprzed kilkudziesięciu lat.

Henri Toutrec przypomniał sobie, jak miał osiem lat. Pobożny chłopiec żywił niezwykłe nabożeństwo do Najświętszej Maryi Panny. Jako ministrant słuchał z roztargnieniem kazania proboszcza Narcyza Tourabalais. Duchowny z patosem i podnieceniem parafrazował opowieść o weselu w Kanie Galilejskiej. Henri, marzyciel jak każde dziecko w jego wieku, widział siebie w białym satynowym smokingu, stojącego na krześle i z promiennym uśmiechem wręczającego bezcenny pierścionek przepięknej kobiecie, znacznie od siebie starszej. Za przyzwoleniem Jezusa udzielającego ślubu całował swoją świętą „Love-you”.

Młody ministrant, wróciwszy do swej półrzeczywistości, dyskretnie i z pewnym zakłopotaniem uniósł oczy ku figurze Matki Boskiej. Skupiony, lecz oślepiony lśniącymi fałdami szat, rozświetlonymi promieniami słońca przez wspaniałe witraże, wypalił donośnym głosem katastrofalną i zuchwałą modlitwę, pełną dziecięcej szczerości.

— Och, moja piękna pani, tak bardzo cię podziwiam na figurach i na ślicznych obrazkach, które dostaję, kiedy jestem grzeczny... Bardzo bym chciał, żebyś należała do mnie. Ale śpisz z tym panem, który wbija gwoździe. Czasami, kiedy palnę głupstwo, mówią, że mam nierówno pod sufitem... Czyż nie mam wszystkiego, żeby ci się spodobać?... Nie widzisz, że cię kocham?

W kościele można by usłyszeć przelatującego diabła. Nawet Tourabalais zamilkł.

Wtedy chłopiec władczym tonem, z niezmienną stanowczością, ciągnął dalej:

— Co? Nie odpowiadasz mi!... Dobrze! Jeśli nie chcesz zmienić męża, ożenię się z inną Marią. Trudno, będzie nią pierwsza dziewczyna, jaką zobaczę, i zrobię jej małego Jezusa. Przysięgam!

Wierni wybuchnęli niepohamowanym śmiechem. Proboszcz daremnie starał się nie parsknąć.

Śmiech, podobnie jak kadzidło, unosił się ku sklepieniu, ku niebu, razem z obietnicą przypominającą szantaż. Z całym rozkojarzeniem, do jakiego był zdolny mały Henri, wypowiedział swą przysięgę na głos. Tourabalais, odzyskawszy przytomność umysłu, wyraźnie zmienił kolor. Poczerwieniał z gniewu, mając nadzieję poskromić zazdrość aż do „Ite missa est”.

Po owej ceremonii i upomnieniach kaznodziei pomysłowy, lecz prawy chłopiec wciąż czekał na odpowiedź Najświętszej Panny, wmurowanej w ołtarz. Sam w zakrystii, otoczony świętymi przedmiotami i widmowymi grzechami, skrupulatnie układał liturgiczne przybory księdza, gdy zaciekawiła go osobliwa święta księga.

Na samym dnie szuflady z okładki dzieła pozdrawiała go urocza, olśniewająca Maria! Cud piękna! Tak! Specjalnie dla niego, jego Maria wysłuchała prośby! Henri był dyslektykiem i dopiero od niedawna czytał, więc z nieznośną powolnością rozszyfrowywał te najważniejsze informacje. Trzymał w ręku broszurowany, objawiony mu mszał, własną świętą księgę, błąkając się po słowach.

— P... L... A... Y... B... O... Y...: Playboy! — M... A... R... I... L... Y... N... M... O... N... R... O... E...: Marilyn Monroe!

Wstrzymując oddech, sparaliżowany wzruszeniem, dodał: Przecież Marilyn to prawie Maria!

Przekonany, że to znak od Boga, jak mówili niektórzy dorośli, umilkł na chwilę, by rozważyć następstwa marzeń i upewnić się, że nie są godne potępienia. W jego głowie nastąpiło pamiętne olśnienie: od tej pory duchowny będzie musiał odprawiać pokutę za ten zbiór świętych obrazów.

— Ksiądz proboszcz Tourabalais nic nie powie. Sam mi powiedział, że mogę zabierać tyle świętych obrazków, ile zechcę.

Chłopiec pożerał wzrokiem okładkę magazynu dla mężczyzn.

— Wybrałbym figury świętej Magdaleny albo świętej Weroniki. Ale nie mogę robić tak jak ksiądz: chodzić po nawach i odprawiać mojej „Drogi Pocałunkowej”, całując w usta posągi świętych pań. Jestem za mały.

Pośrodku ilustrowanego pisma ze zdumieniem dostrzegł coś dziwnego jak na świętą księgę: rozkładaną kartę.

Henri dopełnił rozmyślania kolejną chwilą ciszy, po czym...

— Och!... Źli ludzie chcieli umęczyć świętą Marilyn! Ukradli jej wszystkie ubrania. Trudno, zawsze będę cię pamiętał jako świętą zupełnie nagą. Poznajesz mnie? To ja, twój mąż — zakończył, nie przypuszczając, że to odkrycie jeszcze tego wieczoru obudzi w nim intymne zamieszanie, które na długo naznaczy jego wyobraźnię.

Ta sztuczka losu, ta niewinna interpretacja zwykłego czasopisma zapoczątkowała niezachwianą wierność Marilyn Monroe.

I oto, jako dorosły, mozolił się nad odtworzeniem gwiazdy w rozmiarach, które uznał za godne traumatycznej obietnicy z dzieciństwa.

Pragnąc jak najszybciej skończyć rzeźbę, sprawiał wrażenie, jakby tańczył niczym Nuriejew naśladujący motyla w locie. Błyskawicznie znów zbiegał na parter i pędził na pierwsze piętro, a potem wspinał się dalej, aż na strych. W dół, w górę, w dół. Wdrapywać się czy zbiegać, wspinać czy koziołkować — sposób nie miał znaczenia. Wszystkie te zabiegi służyły ocenie proporcji olbrzymiej nagiej postaci. Mimo to wokół słychać było dziwne, niezwykłe odgłosy dochodzące z podłóg i ścian. Trzaski, które lekceważył, ponieważ był już gotów, podobnie jak gips.

Na strychu Henri, trzymając w ręku ostatnią, ostateczną, rozstrzygającą porcję mieszanki, szykował się do wlania białej masy, by uwypuklić słynny kosmyk po prawej stronie twarzy dzieła. Ten kosmyk, który sugerował, że aktorka dostrzega tylko połowę rzeczy.

Henri uważał, że fryzurze brakuje objętości. Aby nadać swej Marilyn więcej powabu, uczynić ją bardziej niepokojącą, czule, lecz bez umiaru nakładał już gęstniejącą substancję.

Wystarczająco dużo objętości... lecz za dużo trzasków i ciężaru! Jeszcze odrobina... I TRACH!

Nagle wszystko się zawaliło! Rozległ się straszliwy huk! Podłoga parteru runęła do piwnicy. Niektóre ściany zwaliły się na ukończoną rzeźbę; całość przewróciła się i rozpadła niczym domek z kart, grzebiąc rzeźbiarza pod spodem. Zbyt ciężka gipsowa kobieta, udręka jego życia, gwałtownie pociągnęła go ku śmierci.

W powietrzu nadal unosił się delikatny, duszący pył gipsowy, utrudniając działanie zdenerwowanym sąsiadom. Przeszukując gruzy, znaleźli w piwnicy bezwładne ciało głupawego milionera przygniecione głową posągu. Zakrwawione wargi pod suchymi, gipsowymi ustami — jak ostatnia stacja drogi pocałunków; ślub w ostatniej chwili.

Stojąc wokół zwłok, sąsiedzi obsypani białym pyłem rozmyślali w milczeniu o przyszłości fabryki i miasta.

Dalej »