فصل هفدهم
پس از فصلهای دیگری از رنج، بیالههٔ الهامش، فصلهایی که در آنها حتی در اوج لذتهایی که در ذهن فقط به نیِل میبخشید بیشون را فریب میداد؛ پس از ماهها از آن همآغوشیهای ساختگی به سبک گنزبورگ، از آن شورهای دروغینی که میانشان «… دوستت دارم. من هم نه»های واقعی پراکنده بود، و درحالیکه زنی که جسمش را در آغوش میگرفت از اینکه مرتب به او خیانت میکرد خود را سرزنش نمیکرد، تابستانی دیگر از راه رسید. — روزی آفتابی و خوشایند و گرم آمد. — آغاز بعدازظهری معمولی فرا رسید که در آن، غرق خیال، بیوقفه به بیرون و به سمت چپ نگاه میکرد…
مانند همان فشارسنجهای خیالانگیز که با نزدیکشدن باران مردک کوچکی از کلبه بیرون میآید و با رسیدن توفان بیحرکت میماند، دامین امیدوار بود از خروجی مخالف زنی خوشسرشت ظاهر شود و هوای خوب را اعلام کند. سازوکار خراب بود. الههٔ الهام آنجا نبود. بااینهمه خورشید باشکوه بود.
یک خودرو همانجا، روبهروی ورودی حیاطی که هنوز رازآلودگیاش را از دست نداده بود، پارک شد. مدل: استیشن. رنگ و مارک خودرو… فراموششدنی؛ چون در این ماجرا بهاندازهٔ سرنشینانی که از آن پیاده شدند ارزشِ یادکرد نداشتند.
نیِل؟…! نه، در میانشان نبود. میا، کارلوس، بروس یا دیگران هم نبودند. غریبهها بودند، چهرههایی ناشناس.
چهرههایی تازه که شباهت خطوطشان به نیِل پیوند خونی را القا میکرد. شباهت خانوادگی بهوضوح این را تأیید میکرد. از طبقهٔ سوم سلامهایی به سویشان آمد و آنها با لبخندهایی آنقدر شبیه و گویا پاسخ دادند که وابستگی آشکارشان دوباره تأیید شد.
شادی درخشان همهشان را در شتاب برای رسیدن به عزیزشان در بالا دربر گرفته بود. برای دامین، که او هم از این رویداد خوشحال بود، تصویر گویاتری از فیلمهای صامت به ذهن نمیآمد؛ جایی که بازیگران شادیهای کوچک را با پلکزدنهای عصبی چشمهایی که زیر مژههای بیش از حد بلند تیره شده بود منتقل میکردند. مثل همان صحنههای قدیمی، دیگر فقط میتوانست با تصویرهایشان گفتوگو کند؛ بازیگران از صحنه ناپدید شده بودند.
چه کسانی بودند؟ راننده با چهرهای باوقار، نگاه مهربان و رنگی از بخشندگی: آشکارا پدر الههٔ الهامش. همان کاریزمای سرشار از خردهحکمتهای اندوخته را داشت که آن بانوی سالخورده با موهای بلند و سپیدی که بالای سر به شکل کلاه جمع شده بود، مادربزرگ نیِل. رؤیابین به «مامانبزرگش»، چنانکه خوشش میآمد صدایش کند، همان هوش و عملگرایی نزدیک به نوهاش را نسبت میداد. فرزندان همراهشان، بیقرارتر و مشتاق کشوقوس دادن پاها، آنقدر زود به حیاط پشتی خانهٔ برویِت رسیدند که دامین نتوانست تعداد یا ظاهرشان را به خاطر بسپارد؛ فقط شورشان را حفظ کرد.
رؤیابین منتظر نماند تا کسی که آن خانواده به دیدارش آمده بودند، خواه میا باشد خواه نیِل، انگشت اتهام را به سویش بگیرد. از این تهدید میگریخت که یکی از آن دو او را دردسرساز معرفی کند. فکر اینکه مزاحم آرامش دیگران شناخته شود آزارش میداد. رویارویی با چنین احتمالی سختش بود، بهویژه چون احساس میکرد حتی حق ندارد این آدمها را دوست بدارد؛ آدمهایی که دیگر هرگز ندیدشان.
هرچه بیشتر از رهاییهای ناشی از ماریجوانا بیزار میشد، در اوج هیجانهای تند اجازه داد به مجرای تازهاش پناه ببرد. قانونی، بیسروصداتر و کارآمدتر از مواد: جعبهای عظیم برای هذیان و لذت… پیانو. مثل دورههای پیشین افسردگی، ساعتها با آن نواخت بیآنکه نوازندگی بداند. روی عاجها ضربه میزد و سرکوبها و آشفتگیهایش را با نتهای غلط، گاه عمدی، مخلوط میکرد تا از بند اندوهش رها شود.
اندکی آرامشده به کمک این چارهٔ سهلاچنگهای ناهماهنگ، میخواست اثر اصلاحی آن اجرا را با آهی از آسودگی صیقل دهد که زنگ تلفن، در نقش کنترپوان، به صدا درآمد.
— الو!
— دامین! منم، بیشون. زیاد حرف نمیزنم، فقط… اِ… میخواستم بگم امشب با یکی… اِ… با یه رفیقِ دختر میرم بیرون. پس نمیتونیم همدیگه رو ببینیم. اشکالی نداره؟…
— برعک… هوم! نه، خوش بگذره. خداحافظ!
گوشی را آهسته گذاشت و جملهای بیربط بیرون داد: «اینطوری حتی بهتره!» با تخلیهٔ موسیقایی دوباره جان گرفته بود؛ پهلوهای گردن و پسگردنش را میمالید و سرش را مثل تمرین گرمکردن میچرخاند تا برای کشیکی طولانی به سمت چپ آماده شود… رها از بندِ زندگی جنسیِ نمایشیاش.
روی آستانهٔ در و روی بالشی کهنه نشسته بود؛ آرنجها را بر زانوهای بالا آورده تکیه داده و میگذاشت بازوها سرش را نگه دارند، انگار خودش را مجبور میکرد فقط به یک وضعیت، به تنها مماس مجاز، عادت کند.
نخستین نکته: خودرو رفته بود. این ناامیدی مدت بیشتری آزارش میداد اگر خودش را با این بهانه تسلی نمیداد که میلی به مسابقهٔ غرور با پدر الههٔ الهامش ندارد، یا به اینکه تجربهٔ مامانبزرگ را با دلبریِ مردی گرفتار فرسودگی عصبی که موقتاً از رخوت بیرون آمده، متزلزل کند. دلش میخواست سامسون یا جالوت باشد، حتی لویی سیر یا هالک هوگان، تا پیانو را بهتنهایی روی پیادهرو ببرد… و میان هر واژه بنوازد تا نیرو بگیرد؛ اما واقعیت وادارش میکرد کوتاه بیاید.
خیابان از همیشه خالیتر به نظر میرسید. روشنایی روز، بیآنکه محسوس باشد، زیر سایهٔ خانههای چسبیده عقب رانده میشد و تندتر کم میگشت.
نزدیک ساعت بیستوسی، دامین برآورد کرد این آرامش عادی فقط با رفتوآمد هفت خودرو در ساعت، میانگین چهار ناشناس که از ترس حمله با شتاب راه میرفتند، سه همسایهٔ محترم و دو یا سه زن فضول بر هم خورده است؛ همانها که همیشه همان بودند و در گشتزنیهایشان همان بدگوییهای اندکی دستکاریشده را تکرار میکردند.
همهٔ این عوامل آشوبزا… دامین آنها را مثل نتیجهٔ نظرسنجی میشمرد، همانطور که تهسیگارهایی را که با تلنگر پرتاب کرده بود میشمرد. همچنان به همان جهت خیره بود و در همان حال احتمالهای مختلف بازگشت استیشن را حساب و ارزیابی میکرد؛ شاید دوباره روبهروی خانهاش پارک میکرد.
از بس به همان نقطهٔ افق خیره مانده بود، انقباضهای خفیفی در پایین گردن احساس کرد، درحالیکه تاریِ دیدی ناشی از خستگیِ خیرهشدن، پیوسته وضوح نگاهش را بر هم میزد.
برای تنظیم دوبارهٔ دید، پلکهایش را آرام مالید و محیط را برای لکهای از رنگ تند کاوید. ابتدا با نگاهکردن به دوچرخهٔ فلورسنت و پیشروِ آن دوران که لقب پرزرقوبرق «رنگینکمان» را بر آن گذاشته بود، تیزی دیدش بهتر شد. سپس چشم به دیوارنگارهٔ بیرونی بزرگی دوخت که قصد داشت حالوهوای فرسک تاریخی داشته باشد. این رنگمالی عظیم غرورش را قلقلک میداد، چون واپسین اثر ابتکارهایش به عنوان برگزارکنندهٔ جشن محله بود.
سرانجام، برای آخرین تنظیم نگاه، روی رنگی درخشان در منظره مکث کرد. زن بارداری با لباس قرمز بارداری در انتهای خیابان ظاهر شد. — قرمز! رنگدانهٔ ممنوعیت، هشدار. — سرخِ آتشین! رنگمایهٔ عشق.
خیرهکننده! همچون مهر آشکار این مادر به کودکی که در شکم داشت. بله، سرخِ آتشین! رنگ این لباس که شکم بزرگ و شگفتانگیزش را میپوشاند، بارداریِ بیش از حد رشکبرانگیز نیِل را بهآسانی آشکار میکرد؛ نیِل قدم تند میکرد، هنوز از رفتارهای پیشبینیناپذیر همسایهٔ سابقش میترسید. او، غافلگیرشده در تولدی دوباره و استثنایی… به دیدن خواهرش نیز میرفت.
دلی، و چیزی فراتر از آن، میگریختند. دلی دیگر میخواست فریاد بزند؛ اما نه دهان و نه گلو یارای پاسخ به این هیجان را داشتند.
برای او مهم نبود افتخارِ پدریِ این کودکِ پرورده در بطنِ نیِل نصیب کدام مرد شده بود. دامین در توهمهایش به فرشتهٔ مقرب، به روحی پاک بدل میشد… و با همدستیِ آن زیبای فراتر از زیبا، خود را منشأ کودک میپنداشت، انگار او نیز خواهان پیوندهایی عرفانی با وی بوده باشد. رؤیابین بیآنکه بداند، همان حماسهٔ آزارندهٔ کودکیاش را سرقت ادبی میکرد.
دلش میخواست نیِل را زیر بار واژههای عاشقانه بپوشاند، با چاپلوسی بالا ببرد و زیبایی باشکوه آن شکم پر از وعده را ناز کند…؛ اما حتی کوچکترین نشانه یا فراخوانی به زندگی، هرچند نامحسوس، میتوانست این وابستگی را برای همیشه به آن پری ظاهری، به نیِل درونیاش، خاموش کند. همان که در افسانههای مقدس رؤیاهایش تاج بر سرش گذاشته و چون جادوگری خسیس طلای کیمیاگریاش را حسودانه در خود محافظت میکرد.
«چه ناجور!» درحالیکه نشسته و دست به سینه بود ناسزا میگفت و مرتب با تکانهای کوتاه تاب میخورد تا حضور جسمش را توجیه کند. مثل ماشینی خراب که روح دزدیدهشدهٔ انسانی را در خود بسته باشد، مظهر تردید بود، وحشت از احساسات، ترس از حقیقت، هراس از اینکه دیگر نتواند میان عشق به نیِل و امنیت خیالینِ تحمیلشده برای جبران یکی را انتخاب کند.
دامین ساعتها از خندههایی که باد میآورد و فریادهای شادی که فاصله بهسختی خفهشان میکرد رنج برد؛ از آن خوشیهای کوچک که خودش از آنها محروم بود و از آخرین طبقهٔ خانهٔ برویِتها میدرخشیدند. موجهای نیروبخشِ آن صدا را که او را میبلعید، میسوزاند و منجمد میکرد اسیر خود کرد. وقتی باد آن صدا را خاموش میکرد، در خود میکاوید و لرزشهای مشابهی را بازمییافت که روحش را محاصره کرده بودند؛ بعد آنها را آنقدر به هم نزدیک میکرد که از لرز سرگیجه بگیرد.
از مقایسه تا رویارویی، با شدتگرفتن بیصبریهایش، مستی آن صدا با اثر افیونی به تشنگی دیگری تبدیل شد. — چشمان نیِل. — این ولع او را به سوی رؤیاها لغزاند… خوابگردوار.
— سلام دامین! گمشده به نظر میای! بروس با خندهای نیشدار این سخن را چون تیری رها کرد.
— هوم…؟ آه! سلام بروس، کجا داری میری؟
— سرت سالمه؟… یعنی چی کجا میرم؟… بهتره بپرسم تو کجا میری؟… متوجه نیستی جلوی خونهٔ مایی؟…
— … جلوی خانهٔ شما…؟ رؤیابین نمیدانست چه بگوید. آن صدا او را کشانده بود و این نیاز وسواسی را تا زیر پنجرههای طبقهٔ سوم گسترده و به تمثیل بدل کرده بود. آوازِ سیرن، آن افسونگرِ دریایی، او را کشیده بود، همانگونه که ماه اقیانوسها را فرامیخواند.
حتی در دام رؤیابافی، خودش را جمع کرد و با وجود از دسترفتن هوشیاری، وانمود کرد عادی است.
— … و تو چه کار میکنی، بروس؟
— چیز خاصی نه. تلویزیون میبینم… راستی! نیِلِ تو را دیدم رفت بالا پیش میا. میدونستی شکمش گنده شده؟… میشه گفت خوب دوستش داشتی، این هرزه رو!
— بروس!
— اوه! ببخشید آقای دامین. شاید هنوز هم دوستش داری، حتی با این شکم گنده! جوانک برای وقتگذرانی و نیشزدن اینطور پشت هم حرف میزد.
دامین میکوشید خشمش را مهار کند بیآنکه به بروس نشان دهد حرفش تا عمق جان او را زخمی کرده است. بعد با صدایی بسیار ضعیف و آرامشی که اگر میتوانست همزمان از بیرون خودش را ببیند، خودش را هم متعجب میکرد، جواب داد.
— واقعاً فکر میکنی بعد از این همه وقت هنوز دوستش دارم؟ لابد شوهر پیدا کرده. زیادی زیباست که تنها بماند. باردار هم خیلی زیباست، نه؟
— به! من…! — بگو، تا چند دقیقهٔ دیگه یه فیلم قدیمی کونگفو با بروس لی، بت من، دوباره پخش میشه. میای ببینیم؟
— نه. تو برو! برو جلوی صفحه بشین و… اگر خیلی اذیتت نمیکنه، من همینجا یه کم هوا میخورم. باشه؟…
— مشکلی نیست. پیادهرو مال همهست! بروس، ناامید از اینکه نتوانسته عضو تازهای برای هنرهای رزمی جذب کند، غر زد.
درحالیکه «کاراتهکید» از خشونت تایوانی و دوبلهٔ ناهماهنگ به وجد آمده بود، دامین با لحنی یکنواخت و بیوقفه هرچیز و هیچچیز را نشخوار میکرد. نه شدت و نه سرعت حرفزدنش حواس بینندهٔ تلویزیون را پرت نمیکرد؛ حرفها خطاب به او نبود. رؤیابین با این جریان یکنواخت و پیوسته مانند بهرهبردارِ رسوبات اثیریِ حالتهای روحی رفتار میکرد؛ بهنوعی جرئت داشت امیدوار باشد با این بیاختیاریِ کلامیِ سمج و بیمزه، پاسخی در ملاطفتِ چشمان الههٔ الهامش بیابد.
— اگر لازم باشد تمام شب دکلمه میکنم! حتی اگر گلدانی از پنجره پرت کنند و بیهوشم کنند! زیرلب، بیآنکه کسی بفهمد، در آرمانسازی منفیبافیاش این را به زبان میآورد.
طعنهٔ سرنوشت: لحظهای نفس تازه کرد تا چرندیاتش را با صدایی بلندتر تهنشین کند.
— …!
بالا ناگهان سکوت کامل شد. هرچند غروب به نفع شب رو به زوال بود و ماه هم حضور نداشت، عجیب اینکه دریایی از آرامش به مکثِ سخنرانیاش پهلو گرفت.
آنگاه نیِل با قامتِ بارور و رشکبرانگیزش نوری را که از پنجرهٔ باز میگذشت زیر سلطه گرفت. — دیگر تکان نخورد. — سپس همان فراخوان رمزگذاریشدهای را فرستاد که فقط دامین میتوانست ترجمه کند؛ آوایی که ذهنش هزاران سال خیالی انتظارش را انباشته بود.
— با. با. بی. بو. بی، در گام سل زمزمه کرد و انتظارهایش را در آرامشی اغواگر با حالوهوای هشدار معلق گذاشت.
دامین خشک شد. خاموش و مبهوت، دیگر هیچچیز از دهانش بیرون نمیآمد، نه بیهوده و نه، غمانگیزتر، نجاتبخش یا هدفمند. پرگویی قطع شد. هیچ. واقعاً خیال میکرد خواب میبیند. «توهم! باز هم توهم!» با خود گفت و حرفزدن را از سر نگرفت، به امید اینکه این آکوسمیِ خوشایند و شگفت دوباره رخ دهد.
نیِل همچنان منتظر پاسخی بود که دیر میآمد؛ ناکام و در غرورش نزد میا و مهمانان دیگر زخمی، انگار یقین داشت دامین عمداً معطلش کرده، خواه از سر رخوتِ نومیدکننده، خواه از حماقت یا انتقام.
— گمشو دیگه!… برو پی کارت! نیِل با قاطعیتی سلطنتی فریاد زد و رعیتی را که از پیش تبعید شده بود بار دیگر به تبعید کوبید. کرکرهها با خشونت روی خشم قابلفهم و شدیدش بسته شدند؛ خشمی که نزدیکانش بهسختی مهارش میکردند. در طبقهٔ همکف، آزردگی با گریههای نامحسوس عذرخواهی میکرد.
— اینا دیگهشون چیه؟… — دامین؟! — رفت! — تابارناک، از وقتی دیگه با ما مواد نمیزنه چه آدم بیحال و خستهکنندهای شده! بروس غر زد، بیآنکه از تعلیق فیلم دل بکند، و دوباره در آن فرو رفت.
دامین؟… داشت از آن راهروی خاکستری به سوی آن زنِ سرسخت میرفت تا عذر بخواهد و پیش پایش بنالد. خشم الههٔ الهامش، خشن و کنایهآمیز، او را به واقعیت وصل کرده بود.
سایههای بدخواه از هر سو به سویش میخزیدند اما به او نمیرسیدند. بیامان پیش میرفت و تنها لذت دوباره دیدن نیِل را حس میکرد: «سعادت وصفناپذیر. لذت الهی. شادی ناب. آرامش بهشتی، سرانجام برای من!» حیاط، بزرگ و آزاد، خود را به او عرضه میکرد: «آمدم، Hard Headed Woman، الههٔ الهامِ همهٔ الهامهایم، الهامِ پریوار، انرژی متبرک. انسان لطیف.» مسیر قدمهایش مسیر نیِل را نوازش میکرد؛ راه بازگشتهایش، راه گریزهایش. هر گام بر بیمِ مستیای تأکید میکرد که هرگز تجربه نشده بود: «بله، دوستت خواهم بود. بله، محرم رازت خواهم بود. بله، اگر بتوانی و بخواهی، معشوق، شوهر و پدری برای کودکی که در رحم تو رشد میکند خواهم شد.»
رؤیابین برای لحظهای از این شعرِ فضا-زمان بیرون میآید تا امتیازها و ضعفهایش را وارسی کند.
— اگر این خلأ زمانی را کش میدادم، شاید میتوانستم نیروی لازم را برای التیام زخمهایم پیدا کنم؛ این ناوجودِ زندانی در خودم را به سود زندهای که بازگشته قربانی کنم. شهودیام؛ باید بیافرینم یا پرده بردارم؟… به یاری حساسیتهای مشترکمان، درستی واژههایی را که با آنها الههٔ الهامم را هیپنوتیزم خواهم کرد تشخیص میدهم.
پسزدن! بیرونانداختن! چنگزدن! — «نه! نمیروی!» اشباح شریرِ رنجها و بحرانهایش، که سرانجام به او رسیده بودند، از دل تاریکی فریاد میزدند. پلهها انگار پیچ میخوردند و راه را رد میکردند. پاهایش مثل گرفتار در سیمان تندگیر خشک ماندند. بالا رفتن ناممکن بود. دامین نفستنگ شد و ناگهان زیر بار تردیدها فرو ریخت.
— … اگر میخواست مرا مسخره کند و با این کار از وظیفهاش حواس پرت کند چه؟ چه سادهلوحی میشدم! — پیش از مضحکه عقبنشینی کن! — دیگر تحمل خندههای گزندهشان را ندارم. چه واکنشی نشان میدادم؟… میتوانم خطر فروپاشی را به جان بخرم، دستوپا بزنم و نیِل و آن زندگی بیگناه درونش را زخمی کنم؟ — اگر حالا دور شوم، دربارهام خواهد گفت: «تزلزلناپذیر!» و بعد همان ویژگیِ غرقشده در نفرتش را خواهد پذیرفت!
بیصدا و بیرؤیا برگشت خانه تا این زنجیر تازه را که از درون میبست بشکند و خشمش را روی پیانوی قفلشدهاش خالی کند؛ سازی که آرزو داشت از هر احساس تازهای خاموش بماند.
***
رؤیاپات به خداحافظی با نیستی نزدیک میشود. اما فقط پس از این صحنههای عقبمانده زبانش را برایش بیرون خواهد آورد. یک آرزو: نیمنگاهی به تخیلی آزاد از هر بند. رؤیابینی جاودانه هرگز زمینیِ انعطافناپذیری نخواهد شد. خودش میداند. چند یادآوری دیگر مانده که باید جیبشان را زد؛ از آنهایی که کارش را تمام نمیکنند. آخرین پیچ. ضربهٔ گونگ آغاز آخرین دوی سرعت را اعلام میکند.
بیشون تنها دو هفته پس از آن بیرونرفتن ناگهانی با دوستش دوباره به دیدن دامین آمد… هرکدام خطای خود را برای خویش عزیز میداشتند و در روزها و ماههای بیاهمیتی که گذشت، هیچیک از سرگرمیهای دیگری نپرسید.
دامین روزگار میگذراند و میگذاشت خیالهایش از قلب بیابانیاش عبور کنند، جایی که تنها واحهای خنکش میکرد. در سایهٔ نخلهای توهم، آبِ رؤیا مینوشید. گیاهی نامرئی که معمولاً برای گندمزارهای نور زیانآور بود در پیرامون این پناهگاه، کنار چشمهای زلال، میرویید. در تخیلش این «Lychnis githago» را بیآزار میدید؛ آراسته به گلهای ارغوانی با دانههایی افروخته از زهر خود و که معمولاً «nielle» (نیِل) خوانده میشود. در روحش، بیتلخی و بیآسیب، یا حتی بیرون از آن، عطری هیپنوتیزمکننده پخش میکرد که روزمرگیاش را معطر میساخت.
گیاهی دیگر، میلی دیگر. شاخههای دارواش در دست، برای شب کریسمس میرفت خانهٔ بیشون تا آنجا بخوابد و گاو کوچک و الاغ بزرگ را دوباره سر جای خود بگذارد. بااینحال این خیالهای سروشده روی کاه، فکرش را از لیزیان دور نمیکرد؛ و میدانست میلن هم که دخترش را میپذیرفت حق دارد سهم خود از خوشبختی را داشته باشد.
مثل فرشتهای کوهستانی، با نیرویی بیشتر و جادوییتر در شیپور رؤیاییاش میدمید و امیدوار بود آرزوهایش تا قلب بدبختترینها برسد: فقرا، بیماران، محرومان، منزویها؛ کسانی که اصلاً برای او اهمیتی قائل نبودند، مثل برویِتها که مهمانی داشتند، یا مستأجر تازهٔ کارگاه که اصلاً نمیشناختش؛ یا آنهایی که به او خیانت کرده یا از او متنفر بودند، پیروزها: لو، کارلوس، ژوناتان و میا.
همچنان برای همهٔ آن غریبههایی آرزو میفرستاد که از بخشندگی جسمانی نیِل بهره برده بودند. کسانی که برای ورود به قلمرو او… بیباکانه از آن تونل میگذشتند. این راهرو مثل دری باز به سوی دوستیهای نامتعارف، از خیابان همیشه شبیه تابلویی بود با همان منظرهٔ یکنواخت: انبارهای خاکستریِ وصلهپینهشده و کهنه، زیر تاج درختان جوانِ زمینهای مجاور که با گذر فصلها قد میکشیدند.
در این قاب، جایی که برف بوم را یکدست میکرد، قامت بلندی پدیدار شد: نیِل. ناگهان ایستاد و نوزادش را از ترس واکنش رؤیابین به سینه چسباند. از آن حیوانِ حامل هاری میترسید.
دامین راهش را ادامه داد؛ بردبار، مشتاق و لطیف، و آن دو موجود را برای همیشه به حافظه سپرد.
— نیِل، دوستت دارم! آن کودکی را هم دوست دارم که برای همیشه از شناختنش محرومم میکنی. — نترس. تا پایان روزهایم نه به شما حمله میکنم و نه نزدیکتان میشوم. — بهترین آرزوهایم!… احترامم، عشقهایم، ملکهام، الههٔ الهامم!
رؤیاپات با اشکی تازه چون شبنم، آخرین دیدار دوردست را گرامی میدارد؛ دیداری که این دورهٔ تهی و پایانناپذیر و هنوز جاری را اعلام کرد، بیآنکه نیِل را دوباره ببیند. در حقیقت، برای او این زمان همچنان تیرهترین آشفتگی است، دورهای به ارزشِ هیچ، به ارزشِ صفر. در خیالها و رؤیاهای تکرارشوندهاش روی جزیرهٔ تخیل زندگی میکرد و دردها و اندوههایش را بزرگ میساخت. تنها پادزهری که افزون بر آن او را نجیب میکرد: عشقبازی با تنهایی خودش.
***
دامین سال بعد رابطهاش را با بیشون قطع کرد. او که سرسختانه نمیپذیرفت، بیوقفه مزاحمش میشد. دلیلش روشن بود: رهاشدن به دست مرد کوتاهقامت اما مبتکر… یک روشنفکر و هنرمند جیبی، از درخششِ فمفاتالبودنش میکاست و پرستیژ شخصیاش را نزد دوستان آندروژنش کمرنگ میکرد.
اگر دخالت مادر دامین نبود، مادری که هنگام بستریشدن پدر خانواده برای درمانهای شیمیدرمانی نزد خود نگهش داشته بود، اگر آن رویارویی تند میان دو زن ــ نبرد قوچها! ــ رخ نداده بود، باز هم در خیانتدیدگی میپوسید. بدون آن، این ترسو هنوز از خودش میپرسید آیا شجاعتی دارد و هرگز متوجه نمیشد آخرین نشانهٔ راه به سوی الههٔ الهامش داشت از پیرامون ناپدید میشد.
میا، تنها خواهر نیِل که میشناخت، در خیال برایش نقالهای برای سنجش زاویهها را تداعی میکرد، وقتی از حالت نمایشیاش بهره میبرد و میتوانست از جذابیتهایش لذت ببرد و مدهوش شود. در نوعی ربودنِ صمیمیت، شباهتهای او با الههٔ الهامش را تصاحب میکرد تا رؤیاهایش را از فرط لذت بلیسد. حتی وقتی با چشمان محکومش باسن آن دیوِ زیبا را در آغوش میگرفت، به نیروانا میرسید. و او بهزودی جهنمش را عوض میکرد.
بااینحال، میا پیش از آنکه بساط خانه را برای همیشه جمع کند، آخرین نشانهٔ حیات را از نامههایش برداشت: نامهای از دامین که در آن انگیزههای توطئههایی را که علیه خودش برانگیخته شده بود تفسیر میکرد و همزمان درماندگی و تأییدش را نسبت به آن حرکتهای شورشی و محافظتکننده به سود نیِل بیان میداشت. حتی آن را با جزئیات پرشورِ بدترین پلیدیها آراست، مطمئن که شگفتزدهاش خواهد کرد. سرانجام خداحافظی را با تکراری تقریباً رسمی امضا کرد: عشقش به نیِل.
اگر نوار کوتاهی را هم ضمیمه میکرد، اعتراف دوباره تکرار میشد؛ نواری که شنوندهٔ الهامبخش را با ملودیِ تکاندهندهٔ «با. با. بی. بو. بی.»، نواخته بر پیانو و بیآنکه خوانده شود، مسحور میکرد.
***
تندبادی ناگهانی در پشتی را باز میکند. انگار داوری از جنس باد پاکت مهرومومشدهای را میگشاید و نتیجهٔ داوری طولانی را اعلام میکند: «… و برنده…؟… رؤیابین کوچولو! هنوز برای جابهجایی زیادی ضعیف است؛ آقای دامین، رؤیاپات سابق، بهجایش جام را تحویل میگیرد.»
بازپسگیری با پیروزی پایان یافته است. همهچیز دوباره به یاد آمده، تقریباً دوباره زیسته شده، بیآنکه گلولهای به مغزش شلیک کند یا به هفتتیر از پیش پرشدهای پناه ببرد که در حوله پیچیده و در چمدان کهنه حمل میشد؛ کنار دفترچه و عکس… برای احتمال شکست سخت.
بیفایده! دامین، رؤیابین کوچکِ درمانشده، دوباره به زندگی بیدار میشود. رؤیاپردازی هراسخوردهاش از همین حالا آرام میگیرد. درمانی سریع؟… قطعی؟ گمانش را دارد. آزادی روحش را بو میکشد، سرخوشی در قلبش. با جستوجوی درونی از بردگیِ الههٔ الهامی نامحسوس رها شده است. اما بهتر از آن! دیگر هرگز آن فکرهای خودکشی که از تابستانهای تیرهشده از تقدیرگرایی و در بزرگداشت نخستین گریههایش فواره میزدند. — تمام! پایان یافتند آن هفتههای ژوئیه و اوت، آن راهروهای زمانی با سقفی از بیشمار شمشیر داموکلس، آن دورههایی که «مناطق نوستالژی» مینامید. — ناپدید شدند! آن لحظههای شورش علیه خودش، آن سرزنش که چرا این مکانها را ترک کرده بود وقتی زیر قدمهای نیِل روزگار میگذراند. بالاخره مگر آن زمان به او نزدیکتر نبود؟
برای کمبود «دامینگرایی» خود دل میسوزاند. برای ناکردهها، آن پنجاه قدم هرگز برداشتهنشده، افسوس میخورد. آن نخستین کوشش که او را تا طبقهٔ سوم، آن سوی سیزده پلهٔ تلهگذاریشده با اضطراب میبرد؛ فاصلهای با ماهیت بینهایت که میتوانست حتی برهنه و زانو زده، با گلی در دست طی کند.
وجدانش اصلاح شده بود و با خداحافظیای سرد، رؤیابین خودبزرگبین و عاشق دیوانهٔ درونش را پس میزد و، با آخرین آزار، ناخودآگاهش را که به الههٔ الهام خو گرفته بود به مبارزه میطلبید.
— نیِل، هرجا هستی، صدایم را بشنو!… فراموشی؟… نمیشناسم! اما حالا که بازگویی خاطراتم مرا شرطی کرده، از این پس فقط اشکهای غبار میریزم؛ و خودکشیای که تهدیدم میکرد از شر خود نابود شده، مثل خلبان کامیکازهای که در کابینش هاراگیری میکند.
کوشیده بودم زمان را غصب کنم و میان دو پیکوثانیه در رؤیا به خوابش ببرم. وحشت! بیخوابتر از من از آب درآمد. فضای میانمان را کاویدم و خواستم کشسانیاش را عوض کنم. این فاصله آنقدر مقاوم بود که بهجای شکستن، ما را برای همیشه دورتر کرد. ارادهام چنان بزرگ بود و توانم چنان ناچیز.
آنقدر خواستمت، ای الههٔ الهامِ شبحوار، که اکتوپلاسمت روحم را خفه کرد. شیرینکردنِ طردت با چنگزدنِ خودارضایانه به عکست فقط اجازه میداد صبر کنم. بیش از حد؟
مردن اغلب یعنی زندگی را همانگونه پایان بدهی که جنگیده یا دفاع کردهای. مرگ آخرین و دلیرانهترین درس زندگی است که میتوان به دیگران داد؛ چه آنهایی که دلتنگمان میشوند و چه آنهایی که حالشان را به گند میکشیم. پس شبِ گور را همانگونه انتظار میکشم که تو را انتظار کشیدم: با تسلیم. وقتی رهاییاش از راه برسد به آن تن میدهم. او، میدانم، خواهد آمد تا دوستم بدارد.
جوجههای نحیف در کابوسهایشان از ترس جیکجیک میکنند. غریزی میترسند، چون با بیدارشدن از لانه هل داده خواهند شد. — پرواز میکنند یا میمیرند.
سالم و زنده پس از عبور از تاریکیهایش، دامین حالا میتواند بالهایش را که دیگر اضافی و دستوپاگیرند قطع کند تا افقهای تازه را کشف کند. اما پس از پاکسازی و تخلیهٔ ذهن و سپس تصفیهٔ حافظه، فرسوده و رنگپریده است؛ کرختی حس میکند و قفسهٔ سینهاش انگار جمع شده. بااینهمه هوای تازه میخواهد، او، مرد تازه.