ROZDZIAŁ XV

Uwięziony w pułapce własnego harmonogramu! Zaskoczony koniecznością wyboru między śmiercią a przetrwaniem, między implozją a wzrostem, nie docenił ogromu wyzwania. — Miłości nie można się pozbyć, nawet gdy przez ponad dziesięć lat rozwija się nieświadomie, trawiąc człowieka niczym rak. Nie można wyplenić tego Bożego nasienia, jego kosmicznej kwintesencji; można je zapładniać, przekształcać na lepsze lub gorsze, oczyszczać albo kalać.

Osiemnaście godzin! Spał osiemnaście godzin! … Nic się jeszcze nie skończyło!

Wściekły na siebie, spiera się z czasem, który nie zechciał się przed nim pokłonić i zasnąć razem z nim. Ten nieuzasadniony wybuch gniewu, ta niewysłowiona furia, podsyca poczucie klęski. Uciekł mu cały dzień. Nawet więcej, jeśli postanowi zaczynać od zera: czterdzieści dwie godziny przepadły. A wszystko z powodu snu zasłużonego, lecz niepożądanego.

Odzyskuje panowanie nad sobą. Czyż nie zapłacił z góry za cztery dni wynajmu tego miejsca, które obficie podsuwa mu obraz i głos Nielle? Tym razem daje sobie nieokreślony termin. Przedłuży introspekcję, nie poddając się presji zegara odmierzającego czas na odzyskanie samego siebie.

Sennopata pozwala sobie na drugą próbę wyzwolenia się z ciężaru, który wciąż go krępuje, z zamętu niepozwalającego dojrzeć jego uczuciom. Skupia się na zakończonej retrospekcji, na wspomnieniach przekopanych już poprzedniego dnia, i zaczyna od początku. Wyczerpująco? … Nie, w skrócie, niczym tematy składające się na uwerturę niektórych oper.

— … Nasze cienie witające się ze sobą. Spotkanie czy zderzenie? — To chwilowe zahipnotyzowanie podczas ulicznego święta, wzajemna miłość od pierwszego wejrzenia, która jednak nadwerężyła tylko jedno serce — moje. Pomyłka co do osoby? Czy Kupidyn był pijany? — Rozwód z Mylène, pierwszym aniołem mego życia… Nieodwracalny krok przyspieszony przez istnienie Nielle? — Niefortunna, bezceremonialna propozycja wspólnego łóżka z sąsiadką… Zarozumialstwo! — Podstępy uczestników tej historii: Bruce’a, Lou i Carlosa. Okrutnie zaplanowane? … — Polecenie przechwytywania korespondencji… Najgorsza z machinacji! Najdotkliwsza ze strategii! Lecz kto naprawdę ją uknuł? — Współpraca nad scenariuszem, unicestwiona przez moją niecierpliwość, i ta obraźliwa próba odzyskania jej przychylności w dzień świętej Katarzyny: mdły gest w postaci zwykłego czarno-białego rysunku. Dwie kolejne zniewagi zamiast oświadczyn! — Zabawa Nielle w chowanego, żeby mnie unikać. Niepokój uciekający przed bólem? — Stereofoniczne wiadomości płynące tylko w jedną stronę. Odpowiedź! … Ferré: „… z upływem czasu…” — Zimowe przygody żartobliwej „zamaskowanej łopaty”. Dowcip! Gra słów, która pozostała bez echa? — Powrót Jonathana! … Pułapka? — Sen erotyczny. Roztrzaskany „wet dream”… Dwa nowe życia zgładzone!

Zatrzymawszy się na tym ostatnim epizodzie, chory marzyciel uznaje, że dotychczas prawdopodobne przyczyny jego nieszczęścia pozostają we wspomnieniach niewidzialne, niemal niedostrzegalne. Życzliwe gesty i delikatność muzy, świadoma albo mimowolna, przywiązały go do niej. Rzadkie czułości Nielle porwały jego wyobraźnią żyjące serce.

Drzwi i okiennice są zamknięte. Na dworze słońce zachodzi jakby po raz drugi tego samego dnia. Sennopata ponownie otwiera się aż po samą duszę, podobnie jak karty swojego dziennika. Wytarta fotografia Nielle również odzyskuje życie. Oba przedmioty sprzymierzają się jak przyjaciele, by wspierać marzyciela wobec nawrotu urazu przeżytego ostatniego dnia stycznia…

— On jest szalony! … Przecież mówię wam, że jest szalony! To bezlitosne oskarżenie przenikało wszystkie ściany, nie oszczędzając nawet serca marzyciela.

— Ja jestem… jaki? — wyjąkał Damien, wciąż wygładzając twarz popiersia, by nadać jej większy połysk: ostatnie pociągnięcia modelowania.

— Szalony! Szalony! — Głos Nielle stawał się coraz ostrzejszy i bardziej jadowity.

Nie przeszkadzało mu, że muza wytykała mu szaleństwo: przecież się nim interesowała. Ale to poważne oskarżenie rzucała w mieszkaniu Brouillette’ów. Tego właśnie! … Nie znosił. Jej krzykliwy oskarżycielski wybuch intrygował go, zaskakiwał i niepokoił; wciągała teraz innych ludzi w kwestię jego możliwej nierównowagi psychicznej.

Damien uznał, że niepokojący wniosek Nielle stanowi wyraźny dowód zmowy między nią a właścicielami domu. Zastanawiał się, co naprawdę skłoniło jego „dolce” do rzucania oszczerstw u tych przebiegłych ludzi, którzy mogli w każdej chwili obrócić się przeciw niej, tak jak wcześniej przeciw niemu.

Atak słowny nie ustał, gdy opuściła mieszkanie swoich sprzymierzonych gospodarzy; zakończył go dopiero trzask jej drzwi. Tuż przedtem z emfatycznym przekonaniem powtórzyła swój sąd, zwracając się do pustki ukrytej za zasłonami, gdzie nie majaczyła żadna sylwetka… żaden zdradliwy ruch.

W swoim pokoiku przemierzał mieszkanie tam i z powrotem, próbując się uspokoić. Nie odważył się wyjść. Zaczerpnięcie powietrza, czy to dla odświeżenia myśli, czy dla ostudzenia rodzącej się gorączki, wydawało mu się niestosowne i niebezpieczne. Bał się spotkać kogoś z Brouillette’ów, Lou i Carlosa, Mię, a nawet… ją! Jakie reakcje wybuchłyby wtedy każdemu prosto w twarz? …

Wiedział, że jest tchórzem, i postanowił nim pozostać „ad vitam aeternam”. Zatroskany do tego stopnia, że zapomniał o jedzeniu, rozgościł się w swoim ukochanym tchórzostwie, nie bez poczucia winy.

— Chciałbym im wszystkim, nawet Nielle, powiedzieć, co myślę. Tak, raz na zawsze! — Oto co zrobię! … Stanę przed nią z uniesionymi ramionami i wypiętą piersią i powiem, że słyszałem, jak nie raz nazywała mnie wariatem! … A potem powiem jej… że ma rację, bo kocham ją jak szalony. Po wariacku!

Monolog, który nie doczekał się echa, przerwało nagle uporczywe lekkie stukanie w tylne drzwi. Drzwi od podwórza, wyjście awaryjne, niemal ostatnia deska ratunku… Właściciel nie przestawał dobijać się do środka. Damien otworzył, zanim tamten zdarł sobie skórę z kostek.

— Cześć, Damien! … Przyszedłem zobaczyć, co się dzieje. Ta dziewczyna z góry — przez ostrożność ani słowa o Nielle — wyszła właśnie od nas wściekła jak diabli, tabarnak! … Mówiła, że jesteś wariatem… To prawda? — zapytał, ukazując na kościach policzkowych przebiegły, oszczędny uśmieszek.

Najpierw porażony druzgocącym stwierdzeniem Nielle, a potem oszołomiony nieproszoną wizytą starego Brouillette’a, Damien zaniemówił. Milczący, przestał pławić się w swojej małoduszności jedynie na czas potrzebny, by wprowadzić odrobinę ładu do myśli.

— Ja… nie jestem… szalony, panie Brouillette! … Chociaż przyznaję, że mogę sprawiać takie wrażenie. Co by pan zrobił na moim miejscu, gdyby ktoś próbował pana przechytrzyć, zmuszając do wiary w kłamstwa albo coś jeszcze gorszego? … Co by pan zrobił, gdyby podkradano panu napisane przez pana listy? … Gdyby kradziono je… na pańskich oczach? … A gdyby to ona była szalona? … Gdyby to była ona, co by pan uczynił? …

Damien miał nadzieję wprawić właściciela w osłupienie — starca, który być może sam dopuścił się kradzieży. Lecz spryt i doświadczenie tamtego odwróciły obawy artysty i skierowały przeciw niemu podejrzenia, których próbował się pozbyć.

— No właśnie! Dziewczyna z góry ma kłopot z hydrauliką. Zlew jej przecieka, tak mi powiedziała. Pójdę to naprawić, a przy okazji zobaczę, czy jest wariatką. Dobra? … Cześć!

Skory kontynuować śledztwo pomimo przykrej konieczności… nacieszenia oczu harmonijnymi kształtami obu sióstr, stary samiec — hydraulik z obowiązku, główny inspektor z braku lepszego — pospieszył zadzwonić na trzecie piętro. Nie upewnił się wprawdzie co do szaleństwa lokatora, był jednak zadowolony, że poturbował jego kruchość i już ograniczoną wolność. Z rozmowy wywnioskował ponadto, że artysta niekoniecznie jest normalnym człowiekiem.

Zawiodła go zwyczajna samotność własnego mieszkania. Nielle wtargnęła już w ostatnią resztkę jego przestrzeni i niezależności. Marzył o zainteresowanym spojrzeniu muzy, lecz wzbudzone zainteresowanie przybrało gorzki posmak. Pozbawiony wszelkiej delikatności ze strony Nielle, spodziewał się już tylko następnych strzał, które przebiją jego dumę i rozedrą duszę, nawet jeśli zamknie się w swoim pokoju.

Samotny w kuchni, słyszał nie tyle, jak stary Brouillette uszczelnia rury, ile jego brednie i przechwałki. Znał już metody śledcze właścicieli i czekał, aż hydraulik na służbie zacznie zbierać przecieki, które Nielle raczy wypuścić z ust… Nieruchomy niczym postument, marzyciel niestrudzenie czekał, by usłyszeć.

— No proszę! … Już od dwudziestu minut majstruje przy rurach…! Naprawia przeciek, a przy tym miele ozorem bez sensu. Znam go: powinien w końcu poruszyć temat. — Chyba że obudzi się w nim iskierka mądrości i nakaże mu go przemilczeć. Niech żar sam zbieleje, zamiast dolewać oliwy do ognia. — Słyszę, jak odkłada narzędzia do metalowej skrzynki.

Ledwie dosłyszalne, częściowo zagłuszane niechlujnym pakowaniem narzędzi, słowa starego playboya docierały do uszu Damiena urywkami.

— … mówi… nie wariat… Ty… wariatka!

— Co takiego! … Ośmielił się powiedzieć, że jestem wariatką! Ten nędznik ośmielił się…! Nienawidzę go! Nienawidzę! Przecież on jest szalony! Szalony!

Ta zrozumiała eksplozja gniewu współbrzmiała z rytmem obcasów Nielle uderzających o podłogę. Zaciekłość, wyrażana tupaniem o niezmiennym natężeniu, wnikała w świadomość marzyciela aż po korzenie winy. Początkowo dobrowolna nieruchomość Damiena stawała się paraliżem. Nogi drętwiały mu aż do mrowienia, brzuch napinał się, pierś nie wydawała ani tchnienia. Pozostawał mu tylko jeden ruch: mocno przycisnąć dłonie do uszu i udawać głuchotę. W tej sztucznej ciszy, westchnienie po westchnieniu, rozlegały się łzy, płynące utartym korytem niczym rzeka wyżłobiona na jego twarzy przez krzywdy doznane już od Nielle i jej klanu.

Starczyło mu sił tylko na sprawdzenie, czy tam na górze wróciła normalność.

Ukryty za kwiecistymi zasłonami kuchni, które trzymał zamknięte cały dzień, rozebrał się, upuszczając ubrania tam, gdzie jakby go przybito do podłogi, skuto kajdanami na czas, gdy zbliżała się doń nienawiść Nielle.

Nagi i obojętny wobec życia obrócił się i uniósł głowę ku sufitowi, który stał się jedynym odbiciem jego muzy. Z krótkim oddechem, ściśniętym gardłem i głosem zduszonym jakby przez guzki, w osobliwy sposób tłumaczył sobie odczuwaną prawdę. Autentyczny, był zarazem aktorem, autorem i tematem.

— Nielle! … Och, Nielle! Spójrz w dół, na mnie, nagiego jak robak. Nagie jest zarówno moje ciało, jak i dusza. Popatrz na tę pustą źrenicę…, tę wyschniętą rogówkę, nie od łez, lecz z braku światła. Tego blasku, który mi ukradłaś, zatapiając mnie w nicości, ukrywając się i uciekając, żebym już nigdy nie mógł zaskoczyć piękna, błękitnego pigmentu twoich oczu. Oczu, które rozbudziły we mnie smak atramentu…

Nielle! … Och, Nielle! Nie przeklinaj mnie! Nie życz mi płomieni piekielnych. Bo swoimi łzami wzruszę samego Szatana. Jęki i skargi obnażą brak twojego spojrzenia. Rozpacz moja jest tak wielka, że pożałuje panowania nad odwrotną stroną Edenu; smutek mój tak ogromny, że sam stanie się potępieńcem, ofiarą najgorszej kary, jakiej mogłabyś mi życzyć: wiecznej pieszczoty twoich oczu.

Nagłe osłabienie. Padając na kolana, Damien nie poczuł uderzenia rzepek o twardą drewnianą podłogę; wszystkie obwody jego układu nerwowego zajęte były drażnieniem bólu wewnętrznego i przenoszeniem jego ostrości w przyszłe sny.

Podczas gdy na trzecim piętrze klika jadła kolację, wyliczała nowe wady i snuła jadowite wywody o szaleństwie i obłędzie marzyciela, tego dziwaka z dołu, on sam z trudem dowlókł się do łóżka.

Tak jak ptaki z baśni o Paluszku zjadały okruchy chleba rozsypane, by wskazać drogę do domu, powietrze pochłaniało jego łzy, osuszając je.

Kotka otarła się o niego, niewinnie sądząc, że chce się bawić. Potem, jakby zaniepokojona, wydała ciche, łagodne miauknięcie, pocieszenie potwierdzające istnienie wielkiej przyjaźni. Towarzyszyła mu aż do łóżka, gdzie łagodził rozpacz, mocno przyciskając poduszkę, która szybko nasiąkała płaczem.

Nielogiczny los przypominał mu, że jeśli Bóg był mechanizmem życia, on sam pozostawał jego niepojednaną dynamiką. Wyciągnięty na własnych wyrzutach sumienia, szlifował pomysł zakończenia upadku: uciec przed porażką. A jednak niczym samotnik poddany na pustyni mękom Tantala przywoływał miraż po mirażu, sekunda po sekundzie, refleksję, sen albo oazę, która pozwoliłaby mu ugasić niezaspokojone pragnienie muzy.

Przykuty do łóżka wyczerpaniem, przez zasłonę mokrych oczu przyglądał się niewyraźnie szczegółom popiersia Marilyn. Nie zatrzymywał wzroku ani na niedoskonałościach, ani na osiągnięciach modelowania; zwierzał się jej z rozmyślań o erotycznym śnie, niespodziewanych jego skutkach i wydarzeniach dnia, który zdawał się nie kończyć. Gdy oddech wrócił do normy, wyznał jej, że nie wie, czy jego dusza pracuje dla siebie, czy przeciw sobie, skoro nawet obecność Nielle pozostaje niepewna. Tymczasem w pokoju nad nim trwał ruch, ktoś krzątał się, knuł!

Damien zachował dość przytomności umysłu, by rozpoznać, że mimo licznych środków ostrożności mających zapobiec hałasowi, na górze przesuwano dwa ciężkie przedmioty. Bystry, wychwycił zamieszanie, jakieś osobliwe przygotowania. Pośrodku pokoju, blisko tamtych przedmiotów, położono coś miękkiego, może poduszkę. Dookoła ustawiono pięć rzeczy lekkich niczym niewielkie świeczniki, wyznaczających wierzchołki pentagramu. Potem na kilka przytłaczających minut miejsce machinacji ogarnęła cisza.

Opuściwszy podniesienie kurtyny, aktorzy improwizowali scenę z udziałem deus ex machina. Dwie postacie: bóg lub diabeł oraz święta albo opętana. Drugą rolę grała Nielle. Wówczas głos sztucznie obniżony, wzmocniony przez głośniki — niewątpliwie owe dwa ciężkie przedmioty — oznajmił:

— Musisz przyrzec, że już nigdy nie zobaczysz Damiena!

Głos Nielle odpowiedział: „Tak, ale Panie, ja go kocham!”

Głos owej istoty ciągnął: „Jeżeli odmówisz złożenia tej obietnicy, zostaniesz potępiona!”

Po krótkiej ciszy nadeszło poddanie: „Tak, Panie, przysięgam… na całe życie!”

Krótka inscenizacja obrzędu trwającego ledwie trzy minuty! Grupa wycofała się do kuchni, gdzie wszyscy wybuchnęli niepohamowanym śmiechem, nie wątpiąc w powodzenie dowcipu i nie zdając sobie w dziecinnej zabawie sprawy, że Damien słyszy zarówno ich szyderczy rechot, jak i wciąż rozbrzmiewający głos pseudo-Przedwiecznego… Wreszcie komedianci przenieśli się do salonu od frontu, przechodząc od histerycznej wesołości i drwin do zwykłych komentarzy.

Dotąd milczący Damien nie gardził owym krążeniem nienawiści, małostkowości i zdrad wokół siebie, ponieważ litość odczuwana wobec oprawców ogrzewała go odbiciem szacunku dla samego siebie. Komedia wystawiona przez sąsiadów z góry… (?) przywróciła mu akurat tyle sił, by ograniczyć nowy napływ łez.

Nie starając się odkryć ich zamiarów, mierzył ich z wyżyn duszy spojrzeniem myśli.

— Skąd mogli wiedzieć, że jestem w sypialni? … Przypadek? — Mia studiuje kino; może to była scena do jednego z jej zadań… Tak, zapewne tak, a ten pokój jej odpowiadał. Ale dlaczego zaraz potem pobiegli do kuchni, by skręcać się ze śmiechu, śmiać się jak opętani… Po co wielokrotnie wymieniali moje imię?

Kierując podrażnione oczy ku podobiznie zmarłej powiernicy…, tej, którą dla zabawy nazywał pierwszą inspiratorką, błogosławił jej pozorną obecność. Gliniane złudzenie. Bo tylko ona wiedziała, że jego równowaga psychiczna chwilowo jest…

— … Nieczynna! — zdawała się mówić.

— Ty też, Marilyn, uważasz, że zwariowałem?

— Nie to powiedziałam! Głuptasie! … Cierpisz na zaburzenie uczuć, po pierwsze dlatego, że odkrywasz, iż ta kobieta nigdy cię nie pokocha, a po drugie dlatego, że usiłując przedstawić cię jako wariata, wyraźnie oznajmia, że oboje należycie do odmiennych światów.

— Ale… ty także pochodzisz z innego wszechświata, a przecież mnie kochasz — skomlał Damien.

— Nie! Nie kocham cię. Doskonale wiesz, że to niemożliwe. Nie mogę ci nawet okazać najmniejszej czułości. I znowu się pomyliłeś, chłopie. Jak zwykle karmisz się złudzeniami! …

Lubujesz się w marzeniach i fantazjowaniu, aż wypracowałeś sobie opinię wiejskiego głupka. Na przykład: ze zwykłej muchy robisz szpiega albo boską próbę, zależnie od tego, czy postanowisz ją zgnieść, czy darować jej życie. Z jednej kropli wody wydobywasz wyimaginowany, fantastyczny świat, do którego niestety nikt prócz ciebie nie może wejść…!

— Nikt prócz mnie i… Nielle — wtrącił półgłosem.

— A ja? Już o mnie zapomniałeś? … A ja? … A ja? — deklamowała Marilyn z jego Fantazji.

Marzyciel zawisł nagle w tym nowym eterze nie dlatego, że nie rozumiał sensu riposty — odpowiedź rodziła mu się już na końcu języka — lecz dlatego, że na górze wybuchł tumult. Tam, gdzie nigdy nie jadł kolacji sam na sam z Nielle, gwałtowna dyskusja ciemniała niczym burza przeistaczająca się w cyklon.

— Co za hałas! … Nicość! Nie wolno mi ich słuchać i jeszcze bardziej się ranić. Pewnie kłócą się o stopień mojego obłędu. — Damien tak mocno zaciskał dłonie na uszach, aż pobladły mu wnętrza rąk i małżowiny. Własny głos, głęboki jak z jaskini, próbował w nim bagatelizować sprzeczkę: „Może rozmawiają o ubiegłej nocy? … O dziwnym śnie? … Nie wiem. I dlaczego miałbym koniecznie być w centrum ich obecnych trosk?”

Pozwolił więc wrażliwemu słuchowi szpiegować do woli. Na trzecim piętrze burzliwa utarczka zaostrzyła się do otwartego starcia słownego. Profesor zdawał się z całych sił bronić u Nielle swego dotychczasowego przywileju: fascynacji, jaką go darzyła.

— Jak możesz kochać dilera? … Drobnego handlarza narkotyków. Czy nie widzicie, że ma świński ryj?! …

Cisza. Rozejm? Damien odruchowo przypisał nagłe uspokojenie ostatnim słowom Jonathana, który, oskarżając kogoś innego o odpychający wygląd, najwyraźniej przedstawił właśnie najtrafniejszy opis samego siebie.

Pośpieszne kroki na kolejnych schodach. Drzwi zatrzasnęły się gwałtownie między nimi.

Ocierając nosem o skraj zasłony i patrząc jednym okiem przez szczelinę, Damien współczuł uczonemu opuszczającemu muzę. Cierpienie, które tamten nieświadomie właśnie na siebie ściągnął, ból mający ścigać go do końca dni, marzyciel znał już doskonale.

Kiedy wygnaniec stanął na zmarzniętym asfalcie, rzucił krótkie spojrzenie ku oknu, skąd obserwował go Damien, jakby pozdrawiał towarzysza z sekty, do której właśnie został wtajemniczony. Potem odszedł, być może odegrać scenę zbitego psa u stóp młodej żony, którą musiał porzucić kilka dni wcześniej.

Czy uczony został odrzucony? … A może sam usunął się z tego kryształowego zamku, zanim skaleczyłyby go odłamki rozczarowania? — Na arenie, z której uciekał, jedni mierzyli się z konsternacją, inni zaś milczeniem dawali wyraz pewnej uldze.

Piętro niżej Damien wzdychał z innego powodu.

— Ten diler… czy profesor miał na myśli mnie, który tylko raz byłem posłańcem? … Czy może zbyt częste dostawy narkotyków Bruce’a Brouillette’a do Nielle? — Czy Lou Jobim nie ostrzegł mnie w Gula Lupus, że znalazłem się dokładnie tam, gdzie nie powinienem — między Nielle a młodym przestępcą? — Cholera! Wynoś się, profesorze! … Nawet twój wyjazd mi nie pomaga! Za dużo szczurów w jednej klatce. Beta odszedł, alfy pozostały!

Potrząsając głową, jakby chciał uporządkować myśli, pozwolił sobie na niekonsekwentny wniosek. Nie tyle zdumiony, ile wstrząśnięty, uznał, że Nielle może się interesować Bruce’em, choćby miłością przelotną i czysto fizyczną. Oburzało go to tym bardziej, że rodzina Brouillette’ów przeszkadzała mu wrócić do rzeczywistości, uporczywie zaprzeczając w jego obecności, jakoby Nielle od miesięcy tam mieszkała. Chociaż zaprzeczenia te nie wpływały bezpośrednio na jego życie, wzmacniały uwodzicielską siłę ich syna, czyniąc go równie podstępnym uczestnikiem zmowy.

Damien powrócił w swoje wyobrażone sfery, by odnaleźć Marilyn. Chciał zwierzyć się jej z wrażeń po ostatnich niepowodzeniach, w zamian żądając rad i nagan.

— Znów ty! … Czego chcesz? … Już nie kochasz Nielle? … Dlaczego wracasz do mnie przy każdym rozczarowaniu? … Zastępuję ci matkę, prawda? …

— Nie, Marilyn! Nadal kocham Nielle, ale…, ale ciebie też… — Już nie wiem. Nic nie wiem! Czy tylko tobie mogę ufać?

Zmartwiony, że upokorzył duszę aktorki nawet w jej odpoczynku, delikatnie pogładził policzek i pocałował czoło zimnej, tłustawej podobizny, by zapewnić sobie jej wyrozumiałość. Ulgę osiągnął. Potem kontynuował astralną wędrówkę w zaświaty.

— Powiedz, Marilyn… słyszałaś to przed chwilą, prawda?

— Tak, aż za dobrze! Niestety kolejna ofiara twojej mistrzyni gry. Kości są oszukane, przyjacielu!

— Musisz się mylić. Na pewno Nielle nie jest przyczyną…, to znaczy, nieświadomie. Jesteś przekonana? … — mówił, pozwalając powiernicy przez chwilę pomyśleć, nadając wymodelowanej twarzy więcej autorytetu i realizmu, niż on sam kiedykolwiek posiadał.

— Absolutnie pewna! Różnicie się pod każdym względem, poza jednym. Ona ma duszę równie skłonną do marzeń jak twoja! — Czy odrzucisz takie przeczucie tylko dlatego, że wydaje się absurdalne? … Boi się cię pokochać, bo jej poetycka dusza przeraża ją jeszcze bardziej niż twoja!

Może to nawet ty jesteś „nec plus ultra” nieudaczników, miłością jej życia. — A właściwie byłbyś nią, gdybyś w odruchu zemsty nie wykrzywił planów, które Bóg podał ci na srebrnej tacy.

— Mówisz o śnie erotycznym?

— A o czym innym? … Tak, o tym słynnym śnie z trzema płytami. — Idioto! — Miałbyś swoją przeklętą Nielle w ramionach, gdybyś nie próbował przebić rzeczywistości mściwym kłamstwem. Ale nie! … Pan wolał zabawę i pozwolił prowadzić się za rękę jak dziecko. Rezultat? … Twoja świadomość została sparaliżowana nieuchronnym jadem nieprawdy, która cię uwiodła. — Czy choć przez chwilę pomyślałeś? … Czy ośmieliłeś się rozważyć, że przez natarczywość, przez uporczywe zabiegi o zainteresowanie Nielle twoją skromną osobą, mogłeś wzbudzić w niej zamęt? … Odrobinę szaleństwa, którego nie da się usunąć? Nie do pokonania dla kogoś tak kruchego jak ona?

— Nie! Nie doprowadziłem jej do szaleństwa! … Nie! To ja jestem szalony! … Nie, nie szalony! — Marilyn, dlaczego jesteś taka okrutna? … Taka ostra! — W końcu doprowadzasz mnie do szału!

Gwałtownie odwrócił głowę, by umknąć niewrażliwemu, martwemu spojrzeniu rzeźby; z odrazy próbował uniknąć prawdy własnego odbicia.

Natężenie wydarzeń odmierzał westchnieniami; głębokość otchłani oceniał po łzach, które powoli wylewał, by wychwycić ich pogłos. Skupione w piersi uczucia ocierały się o serce z każdym uderzeniem. Dotykał, obmacywał, gromadził własne błędy, jakby bawił się w ciuciubabkę z przepaską winy na oczach; przy każdym pochwyceniu błąd pękał mu w dłoniach, soczysty niczym zgniły owoc. W jego głowie panował taki sam chaos jak w pościeli, w której wciąż przewracał się nagi.

— Wszystko przeze mnie! — tłumaczyły jego słabe lamenty.

W przerwach ciszy odezwały się inne głosy. Szaleństwo, zgiełk i pasożytnicza samotność wyostrzyły słuch Damiena. Jak gdyby błony bębenkowe oswoiły akustykę całego domu, od piwnicy po strych, nie musiał przykładać ucha do ścian czy drewnianej podłogi, by słyszeć kierowane przeciw niemu oszczerstwa. — Tym razem głosy dobiegały z dołu; Brouillette’owie ucinali sobie pogawędkę. Jak zwykle mówili głośno…

— On jest wariat! … Mówię wam! … Ten chłop nie jest normalny! Matka, niczym przywódczyni chóru kibiców, podsycała entuzjastyczne obmowy swoich bliskich z całym uporem.

— Tak, mamo, zgadzam się. Damien jest niedorozwinięty! … Powinni go zamknąć! — triumfowała niespodziewanie Nadine, dumna z własnej aprobaty, ale przede wszystkim rada, że choć raz może złagodzić urazę do marzyciela, którego potajemnie kochała.

Nie ulega wątpliwości, że zaraz padłaby propozycja natychmiastowego linczu, choć niemożliwa do zrealizowania, gdyby nie obecność Anne, jednej z trzech córek Brouillette’ów. Studentka psychologii ostudziła rozgorączkowanie sędziów i samozwańczych katów w koszulach nocnych, piżamach i szlafrokach.

— Osobiście nie sądzę, żeby był szalony. Myślę, że jest po prostu trochę neurotyczny.

— A wiecie, co wam powiem? … Moim zdaniem oboje są wariatami. Nielle i on! — dodał ojciec Brouillette, z trudem ukrywając rozkosz obmawiania lokatorów, by umocnić pozycję głowy rodziny.

Nie mógł już znieść tych obelg wymierzonych w niego i w jego muzę. Pojawiły się nowe łzy i zastygły, bo nie potrafił odpowiedzieć. — Nagle przepełniła go miłość własna? … Kłamstwo! — Hańba na ranach, zniewaga na oszczerstwie, nienawiść na nienawiści. Nadzieja na przetrwanie przestała krążyć w jego żyłach. Chwytał tlen i nadzieję na ratunek krótkimi haustami, niczym astmatyk podczas napadu. Strach. Szalona obawa przed tym domem stawała się bezpośrednią bramą do Gehenny. Wnętrzności skręcały mu się jak uroboros, wąż pożerający własny ogon. Płonęło jego hara!

Jakby neurony miały mu za chwilę eksplodować, bliski wybuchu płaczu, wstał i szybko skierował się pod prysznic.

Zimny, potem lodowaty strumień uderzający w blachę i spływający po ciele zagłuszał powracający płacz. Jak gwałtowny wyciek, kwaśna kaskada skrywała kolejne słowa.

— Koniec z dowodami mojej miłości do Nielle! Koniec! K. O. N. I. E. C… z nią. Wydostać się, wyjść z otchłani. Przetrwać bez potykania się… — Pierś mi płonie, pali mnie skrucha. Zaryzykować, wziąć na siebie całą winę, ciebie zaś uniewinnić, Nielle, moja miłości… — Nie chwiać się… — Nigdy! … Nigdy nie zdołają pogrzebać mojej miłości w zwątpieniu ani przy jego pomocy… Nigdy! … Nawet jeśli miałbym rzeczywiście oszaleć, nauczyć się… żyć z chorobą… psychiczną!

Miłość, odzyskawszy czystość po przedarciu się przez gąszcz myśli, skłaniała go do zbyt częstych jęków. Lęk przed tym, że ktoś usłyszy jego cierpienie, zmuszał go do opanowania. Z trudem zakręcił krany i pozwolił, by kropelki wody same wyparowały z ciała. Klęcząc pod prysznicem, chwytał się obrazów Nielle, które nadpływały niczym koła ratunkowe i podawane ręce, pozwalając mu wstać i się opanować.

Wskutek mozolnego, umyślnego tłumienia bólu wydzielał nadmiernie ślinę i wciąż nie mógł swobodnie oddychać. Na wpół zdyszany wrócił do sypialni i owinął się pościelą przesiąkniętą potem i łzami, kryjąc się jak osamotnione zwierzę, które liże własne rany.

Duma zakochanego została zraniona nonszalancją ukochanej, zajadłością sąsiadów, oszustwami i zdradami; czuł, jak rozpada mu się głowa. — Schronienie w poduszce…, azyl!

Skulony na rozkopanym łóżku, czuł coraz silniejszą falę cierpienia. Powstrzymać płacz? Prawie niemożliwe. Bolało go samo istnienie i wszystko, co już tak smutno się dokonało. Stłumionym jękiem błagał niebo, by muza nie słyszała jego męki.

Determinacja, z jaką ograniczał głośność skarg i jęków, tylko potęgowała tortury. Męka stała się tak nieznośna, że opór Damiena wyparował i rozprysnął się w niebezpiecznej ciszy, którą tak usilnie podtrzymywał.

Nieuniknione zostało usłyszane!

Jego falujące lamenty w końcu przecięły sen pary nieznajomych goszczących u Nielle. W prowizorycznym pokoju gościnnym docierało do nich crescendo depresji pogrążonego w kryzysie marzyciela.

— Co mu się stało, że tak płacze?

— Nie wiem! Ale musi go strasznie boleć!

— Co się dzieje? — spytały Nielle i Mia, zbudzone zaniepokojonymi głosami gości.

— On płacze! Ani na chwilę nie przestał!

Muza wiedziała już, że jej natchniony straszliwie cierpi. Nie rozumiejąc przyczyny, nie mogła zaprzeczyć temu pierwszemu kontaktowi z odrzuconą wrażliwością istoty, która jęczała pod jej stopami. Nie okazując niepokoju, wróciła do sypialni, przekonana, że i tak nie ma żadnego wpływu na koszmar artysty. A jednak! … Nie potrafiła zamknąć oczu. Jej serce drżało. Przez duszę przepływały uczucia podobne do tych, które marzyciel już przeżywał, ta niewytłumaczalna sympatia, którą ona sama poczuła pewnego letniego wieczoru, wracając do domu we łzach.

Ale Damien nic o tym nie wiedział. Brak zainteresowania, który uważał za potwierdzony, i przypisywana muzie bezduszna wola milczenia oznaczały dla niego wypicie kielicha goryczy do dna. Nadmiar wybuchnął pod wpływem tego, co sądził, że odczytuje w Nielle. Z jego ciała wydobyły się głośno ciężkie szlochy, dotąd powstrzymywane i zlepione o kruche ścianki serca marzyciela.

Uciekając od siebie bez sił, odsuwając od siebie słabość, którą sobie wyrzucał, przemierzał osaczony ściany mieszkania. Zataczając się w lęku jak ranne zwierzę próbujące uniknąć myśliwego ukrytego we własnej duszy, zdał się na sumienie, które stało się rozszalałym kompasem, i błąkał się po pokojach, rozpaczliwie usiłując uchwycić jakiś przedmiot…, wspomnienia mocniejsze od niego.

Niepokój ożywiał źródła rozpaczy; zrozpaczony krzyczał, rażąc niedyskretne uszy: „Nielle! … Kocham cię! … Wybacz mi! … Ty, miłości mojego życia, nie jesteś duchem, naprawdę żyjesz tam na górze. Nielle, nie jesteś wariatką jak ja, masz tylko bujną wyobraźnię, nic więcej”.

Żaden zakątek budynku nie był dostatecznie odizolowany, by stłumić te przeszywające skargi, wyrywające się z wnętrza Damiena niczym rozdarcie. Żadna ściana, podłoga ani sufit nie chroniły przed chłodem otchłani, który ślizgał się po ich sumieniach jak dreszcz, zmuszając ich w tej chwili do odczuwania odrazy wobec cierpienia, jakie wywołali.

Oczy Damiena, obrzmiałe od łez, rozpalone podrażnieniem i cierpieniem, rzucały już tylko bladą iskierkę życia, niczym okruch nadziei. Ciężkie od kuracji emocjonalnej i klęski uczuć ciało ciągnął za sobą z trudem. Ponadto skrępowany tym, że obnażył serce przed bezlitosnymi, drapieżnymi sąsiadami, nie potrafił wybaczyć sobie słabości. Nie wybaczał sobie, że wyznał im własne wyczerpanie podczas próby haftowania obojętności. Nie wybaczał sobie, że doszedł do granic wytrzymałości wobec błędów innych i własnych.

Pijany tym potokiem emocji, nie miał innego wyjścia, jak poszukać pociechy w ramionach zimy. Ubierał się z przymusową powolnością skazańców idących na szafot, tych, których ponagla się dopiero pięć minut przed północą. Udając, że nic się nigdy nie wydarzyło, wyszedł spokojnie, zachowując najwyższą ostrożność.

Nad nim Nielle, wstrząśnięta transem marzyciela, snuła obawy: „Oby tylko nie rzucił się z mostu… W takim stanie, biedak”. Ale lęk muzy szybko rozwiały uspokajające słowa Lou Jobima, który właśnie wrócił z pracy i choć ominęło go wydarzenie, zacierał ręce na widok spełniających się zamierzeń.

Jeśli wewnątrz padało zbyt wiele łez, na zewnątrz padało dość śniegu, by wzbierający północno-zachodni wiatr usypywał zaspy. Z upływem minut i rozmyślań wydłużone ślady jego kroków i ich widoczna krętość nabierały pozorów niemal normalnego chodu.

Wiatr szczypiący Damiena w twarz narzucał mu zimową rzeczywistość. Ale ponad trzaskiem gałęzi oblodzonych topoli niektóre szlochy i okrzyki furii oznajmiały również jego własną, pełną sprzeciwu i buntu.

Zatrzymawszy się na czerwonym świetle, zauważył u stóp tworzącą się zaspę; z czystej poezji porównał siebie do płatka śniegu niesionego wiatrem.

— Oboje jesteśmy mali. Maleńcy. Ciebie wiatr rzuca, gdzie chce; ja muszę sam robić wiatr! … Ty stopniejesz; ja już stopniałem… Ty, drobinko, nie możesz zaznać miłości, bo nie masz do niej prawa; ja, drobinka, ja…, ja również. Ty, taka mała, potrafisz przeniknąć wszędzie, nawet umrzeć w cieple u mojej muzy; ja, taki mały, który chciałbym umrzeć w niej, ja — przede mną ona nie raczy się otworzyć! Więc co innego mogę jej ofiarować poza bezużytecznym dowodem miłości…, takim jak odejście, oddalenie się? Skoro podoba jej się moje nieistnienie, czemu nie wybrać przeprowadzki…?

Nikt z nich nie dowiedział się o powrocie Damiena, który odzyskał nieco sił dzięki porywom śnieżnego puchu tańczącego walca na białej agorze. Noc znów uciekała według zwykłego porządku. On, ofiara odrzucenia, sądził, że go porzuca, lecz nie miał jej tego za złe, bo położyła kres jego rozpaczy.

***

Południe. Żałosne miauczenie kotki wzywało go do wstania i nakarmienia jej. Dokuczała jej ochota na rybę. Zaspokoiwszy koci głód, pospieszył kupić gazetę, by przejrzeć ogłoszenia drobne. — Mieszkania do wynajęcia!

Jeszcze tego samego dnia wszystko załatwiono: podpisał umowę najmu, wybrał firmę przeprowadzkową, zdobył kartonowe pudła i niemal od razu zaczął je pakować, wypowiedział też umowę Brouillette’om, którzy bez chwili wahania ją przyjęli. (Nazajutrz miał wyjechać.)

Tego samego wieczoru mieszkanie było nie do poznania. Pracownia i kuchnia opróżnione z przedmiotów wydawały się większe. Salon przeciwnie — skurczył się, gdyż wszystko starannie tam ustawiono i ułożono w stosy. W sypialni Damien pozostawił tylko łóżko, by ostatni raz spać blisko Nielle, oraz Marilyn z syntetycznej gliny, by wymienić z nią uwagi o tych przejmujących chwilach agonii. Nieobowiązkowych.

Ani muzyka, ani hałas nie zdradziły sąsiadom jego ostatniej obecności. Poruszał się z powolnością adeptów tai-chi, zdecydowany przyzwyczaić Nielle do nieuchronnej nieobecności. Doprowadził delikatność do granic: przed snem nie zgasił nawet światła, bo bał się, że kliknięcie wyłącznika zniweczy jego pierwotne zamiary.

Pewien, że będzie płakał, poklepał poduszkę, jakby miała lepiej niż poprzedniej nocy tłumić wyraz bólu. Na poszewce, niczym zabytki odkryte bez wykopalisk, zdumiały go plamy krwi.

— Czy aż tak cierpiałem? … Czy kocham Nielle tak mocno, że ból pozostawia na mnie stygmaty? … Po co cierpieć aż do sublimacji? … Dlaczego w moim życiu istnieje świętość i sacrum, jeśli jedynie po to, by zbliżyć mnie do własnej świeckości? Tak, jestem tylko człowiekiem, którego miłość odrzuca prośby! Tak, mam dziwne imię: Damien. Tak, Damien to tylko człowiek!

Bez pośpiechu, wciąż powtarzając sobie, że jest tylko człowiekiem, świadomy symbolicznych gestów, które zamierzał wykonać, wstał i wyjął z jednego z zaklejonych pudeł puszkę czerwonej farby. Tym samym sprayem napisał kiedyś słynne graffiti „Hard Headed Woman”. — Zatrzymał się przed swoim malowidłem ściennym, freskiem, który podstępnie kazał księdzu pobłogosławić, zwodząc go mesjanistycznymi wywodami. Przeżegnał się, po czym w zadumie po raz ostatni podziwiał dzieło przedstawiające jego samego jako Kristosa Anonymusa.

Jakby ponawiał świętokradztwo, dopisał na powierzchni trzynaście czerwonych liter, które staną się szczególnie widoczne i bolesne, gdy przed wyjazdem odsłoni okna, zdejmując zasłony gestem przypominającym odsłonięcie epitafium.

— KOCHAM CIĘ, NIELLE!

Potem, jeszcze bardziej radykalnie, odwrócił się gwałtownie ku plastelinie i brutalnym ruchem wyćwiczonych kciuków zniszczył niemą figurkę, rzucając ostatnie oświadczenie: „To ją kocham, Marilyn! Nielle kocham!” Wreszcie zasnął ukołysany łagodnymi myślami o sąsiadce.

Następnego dnia, zgodnie z planem, Damien mieszkał już gdzie indziej, nie pod stopami swojej muzy.

***

Względne wyzwolenie sennopaty. Która godzina? … W którym miejscu jest on sam? Całkowita niewiedza już nie trwa… Z dedukcji rozumie, że decyzja o pozostawieniu Nielle w spokoju przez własne zniknięcie była dla niej korzystna. Ale dla niego? … Natychmiast pogłębił się jego podstępny upadek! Gdyby miał odwagę żyć pod presją odosobnienia niczym zamknięty w klasztorze, postępować jak mnich kontemplujący jej kroki, dusza nie pozostałaby nienasycona. Raniły go nie tyle bezpośrednie skutki przeprowadzki i ucieczki z tej kataleptycznej atmosfery, ile fale, z których wyzwolił się i których już nigdy nie odnajdzie.

Czas, ten licznik obrotów, prędkościomierz ludzkiego przeznaczenia, wzmagał męczarnię, zamiast ją uśmierzać. Nie było możliwe żadne odtrucie. „Nie, Ferré! Często nieprawdą jest twierdzenie, że z czasem… zapominamy”. Fałszem jest utrzymywanie, że muzyka kroków muzy, echa głosu ukochanej istoty, a nawet cienie usiłujące się wymknąć… znikają z pamięci.

Ale! … Bóg nie jest mniej winny od Chronosa! Dlaczego wynurzył — niby nowy kontynent do zdobycia — istotę imieniem Nielle w tym życiu siódmego stopnia, które wiódł Damien, zwany sennopatą, zwany artystą, alias marzycielem?

Przebłyskiem boskiego geniuszu Najwyższy bez skrupułów skonfrontował artystę z niewiarygodną namacalnością cudu żywego świata, tak bliskiego, prawdziwszego i odleglejszego niż absolut; miłość instynktownie popychała go do kochania poprzez ciało i wraz z nim, choćby było najbrzydsze. (Wspólna reinkarnacja Dzwonnika z Notre-Dame i Toulouse-Lautreca?) On, Damien, dotąd czerpiący rozkosz tylko z przyjemności intelektualnych, dzięki tej próbie zrozumiał, że życie żywi się korzeniami, a nie samowystarczalnością.

Sennopata leży wśród łez, drżąc z trwogi przed straconym czasem. Oskarża się o pokłony składane tej umalowanej wartości, która każe wzbogacać życie niewdzięcznym zyskiem z tworzenia, marzeń i sztuki. — Pomyłka czy powołanie? Nowa religia nowoczesności? … Bohaterstwo artystyczne?! — Od początku ta anemiczna moralność odebrała mu Nielle przez rzekomą ascezę, która ją przerażała i odpychała. Jego zamiar dotarcia do muzy przypomina dwa magnesy zwrócone odpychającymi się biegunami, które ustawione odwrotnie objęłyby się, stapiając w jedną energię.

Przyćmiona świadomość, zwodnicze szaleństwo i apodyktyczne wspomnienie. Nawet przez swoje obłąkańcze nieobecności Nielle ocaliła go od nicości. A jednak nieświadomie, kiedy prawą ręką próbowała wyciągnąć go z jednej przepaści, lewą — tą od serca — spychała do drugiej.

Czy ich domniemane i często niewytłumaczalne zachowania wynikały z nagłego zakażenia wywołanego spotkaniem dwojga ludzi o bujnej wyobraźni? Ona, niegdyś sama harmonia, zanim rozpoczęły się nieokrzesane zaloty; ona, przekładająca piękno duszy na najmniejszy ruch; ona, której wrodzona hojność przejawiała się subtelnie w każdym oddechu; ona, przywołująca wróżki z dzieciństwa. — Tak! — Nielle pozostała zdrowa, Damien nie skaził jej swoimi fantazjami. — Tak! Sam pozostawał zwykłym marzycielem. Ostatecznie szaleństwo nie jest przedmiotem, który można komuś podarować; to stan, w którym się żyje, z bólem albo bez niego!

Sennopata czuje, że najtrudniejszy, najbardziej żrący dystans został pokonany.

Wstaje z kanapy i podchodzi do nieskazitelnie czystego lustra, które obecny lokator mieszkania — ten, który zresztą dotąd nie dał znaku życia — przypadkiem przymocował do najwęższej ściany pomieszczenia. Dokładnie tam, gdzie Damien niegdyś powiesił niewielką reprodukcję „Czytającej dziewczyny” Fragonarda.

Przez kilka sekund patrzy na siebie, lecz się nie kontempluje. Widzi w odbiciu towarzysza podróży, którego wkrótce opuści, przyjaciela wybierającego inną drogę, nieokreślony cel. Ale to jeszcze nie pora na pożegnania, segregowanie bagaży nie zostało zakończone; poza tym musi dalej szperać, szukać biletu…

Dalej »