«از خودم می‌پرسم آیا همهٔ ما می‌میریم در حالی که چیزی را فراموش کرده‌ایم»، هانری توترک، در حالی که پایین‌تر دستهای اردک را نگاه می‌کرد، با خود اندیشید. «آیا این نشانه‌ای است که آدم در زندگی گاهی با یک بال‌زدن پر عوض می‌کند؟»
باز هم بالاتر رفت. در ارتفاع ابرهای نیمبواستراتوس، حرکت طولانی‌ای که او را به سوی آسمان می‌برد ناگهان متوقف شد. همراه با آخرین سفرش، اظهار نظرهای بی‌فایده‌اش نیز پایان گرفت.
آن‌گاه محیطی عجیب و تازه در برابرش پدیدار شد.
— ابدیت به‌خیر، دوست من! رمز عبور را دارید؟ فرشته‌ای که از پشت نیم‌عینکی نگاهش می‌کرد، این را یک‌نفس گفت.
آن موجود آسمانی چهرهٔ یک کتاب‌خوان را داشت ــ شاید چهرهٔ خود شما را. ردایی سفید و بسیار گشاد تا نیمهٔ ساق پوشیده بود و روبه‌روی پایهٔ کتابی از بستنی شکلاتی ایستاده بود. پشت نگهبان بالدار، صحنه‌ای شگفت‌انگیز شبیه کتابخانهٔ عمومیِ شهرهای بزرگ امتداد داشت. کتاب‌هایی با جلدهای بلورین و صفحه‌هایی شیشه‌ای داشت که نرم و انعطاف‌پذیر بودند، انگار از آب یا نوعی ژل ساخته شده‌اند. کتاب‌ها در اندازه‌های گوناگون با حرکت نگاه باز و بسته می‌شدند. بالای سرشان پنکه‌هایی معلق بود با پره‌هایی از دانه‌های برف که گاه رنگین‌کمان‌های کوچکی آزاد می‌کردند.
— چی؟... بعد از این‌که خودِ مرگ از سرم گذشت، رمز عبور می‌خواهید؟ هانری جواب داد؛ در آن لحظه هوشیارتر از تمام زندگی‌اش بود. بعد انگشتش را نیشگون گرفت تا مطمئن شود واقعاً مرده است. این‌که خودش را نیشگون بگیرد و هیچ دردی حس نکند، حسابی سرگرمش کرد.
— زود باشید! عجله کنید! تمام روز را که وقت ندارم! باید روح‌های گم‌شده‌ای را تحویل بگیرم که چرتکه به گردن دارند! نه، واقعاً چه سر و وضعی دارید! فرشته گفت و با بی‌حوصلگی چند نسخهٔ متناقض از چند کتاب مقدسِ خوش‌اعتبار را ورق زد.
رشتهٔ باریکی از رنگین‌کمان به نرمی روی بال‌های بی‌نقصش لغزید. انگار از تندیِ نادر خودش پشیمان شده باشد، موجود آسمانی کوشید روشن‌تر و ملایم‌تر سخن بگوید. نوعی ادب پرجلال و احترام‌آمیز.
— جناب بسیار عزیز، افتخار بسیار ناچیزی داریم که خودمان را معرفی کنیم. در حال حاضر، نام پرشکوه ما «پوست‌های سیب‌زمینی» است، فرشته با صدایی توخالی و لحنی که سرانجام اندکی وقار یافته بود اعلام کرد.
— چه اسم احمقانه‌ای! هانری با شهامت واکنش نشان داد.
— با شما هم‌عقیده‌ایم، اما کاری از دستمان برنمی‌آید. اینجا همه‌چیز را بازیافت می‌کنیم: اشیا، زبان‌ها، نام‌ها و حتی نوک‌زبانی حرف‌زدن‌ها را. بهای اسراف انسان‌ها و دیگر موجودات هوشمند را ما می‌پردازیم. اما نگران نیستم. محفل فرشتگان به ما اجازه می‌دهد هر وقت بخواهیم هویت عوض کنیم.
— عالی است! من هم عاشق اینم که ظاهر و سبک تازه‌ای برای خودم درست کنم. اما اگر اسمتان را عوض کنید، از کجا می‌فهمید فرشتهٔ دیگری همان اسم را انتخاب نکرده؟
— اگر چنین شود، بینی‌مان به خارش می‌افتد. همین علامت کافی است تا فوری ناممان را عوض کنیم. به همین سادگی! حالا دوباره می‌پرسم: رمز عبور را دارید؟
— هیچ سرنخی ندارید؟... سابقه‌ای؟ مرد دلیر این بار خودش پرسید.
— اگر چیزی دربارهٔ رمز عبور به شما بگوییم، شهود و قدرت استنتاجتان تیزتر می‌شود. از کجا معلوم بعدش روی انگشتان والامقاممان نزنند؟ «پوست‌های سیب‌زمینی» پاسخ داد و آرام به سوی یکی از قفسه‌های کتابخانه فوت کرد.
کتابچه‌ای نفیس با زیگزاگی نرم در هوا شناور شد تا به «پوست‌های سیب‌زمینی» رسید. فرشته فقط با یک لمس آن را دقیقاً روی صفحهٔ موردنظر باز کرد.
— اما باید چند چیز را بررسی کنیم...
سپس فرشته شروع به خواندن کرد...
— رمز عبور را محفل فرشتگان اعظم پس از ماجرای مشهور «پاتوشالاپوم» طراحی و تصویب کرد: فرشته‌ای خواب‌گرد که در یکی از رفت‌وآمدهای ناآگاهانه‌اش سر از جهنم درآورده بود. خوشبختانه همان‌طور خواب‌آلود راه برگشت را پیدا کرد و بازگشت. این تدبیر برای مقابله با مزاحمان زرنگی مثل شما هم هست که شاید با زیرکی بخواهند وارد این مکان آرام شوند. اما اگر از آن‌ها باشید، نامتان باید در پایان این دفتر ثبت شده باشد...
بعد جلدش را با ملایمت لمس کرد تا به بخش ثبت‌ها برسد. صفحه سفید بود. هیچ چیز روی آن نبود.
چهرهٔ «پوست‌های سیب‌زمینی» از شرم رو به آبی رفت.
— خالی است! هیچ نامی! نه اسم شما، نه هیچ‌کدام از نام‌های مستعارتان! هیچ‌کس! طبیعی نیست که شما اینجا جلوی ما ایستاده باشید.
«پوست‌های سیب‌زمینی» با اضطراب به فکر فرو رفت.
— نکند حتی اندکی نیت نادرستی داشتید که ما را فریب بدهید؟ شما جلوی ما هستید، اسمتان در فهرست زرنگ‌ها نیست و تازه جواب را هم نمی‌دانید.
— اگر برای پیدا کردن اسم من در کتاب‌های پرنده‌تان این‌همه دردسر دارید، حتماً کشیش توراباله نفرینم کرده است. مگر این‌که پرواز پرندگان مسیر روحم را منحرف کرده باشد. بگویید... آن‌هایی که به اینجا می‌رسند، چطور جواب را می‌دانند؟ هانری بدون نیت پنهان و حقه‌بازی پرسید.
نگهبان از خجالت آبی شد. نمی‌توانست سرخ شود، چون نزد فرشتگان، هر احساسی که باشد، این رنگ آبی است که عاطفه را لو می‌دهد. «پوست‌های سیب‌زمینی» آرام نفس می‌کشید و به راهی برای یافتن رخنه‌های یک نیرنگ احتمالی فکر می‌کرد. «آیا باید به او بگویم “هو دودلا دیلدلی” رمز عبور است؟» فرشته با خود اندیشید و نورون‌های فرشته‌وارش را با آن کلید کودکانه لالایی داد.
— ممکن است خسته‌کننده شود، اما بد نیست ابدیتم را کمی بیشتر همین‌جا کش بدهم. نمی‌توانید کاری کنید روی سیخ کباب نچرخم تا شام شیطان بشوم؟ هانری زیر لب گفت تا سکوتی را بشکند که داشت هوای آسمانی را سرد می‌کرد.
فرشته خندید.
هانری متوجه شده بود فرشته هیچ‌وقت توی چشمش نگاه نمی‌کند و هر وقت او حرف می‌زند، بی‌وقفه به پیشانی‌اش زل می‌زند.
— هنوز چشم دارم؟ هانری فریاد زد و با دستهای عصبی کاسهٔ چشم‌هایش را وارسی کرد تا مطمئن شود چشم‌هایش سر جایشان هستند.
— ها! ها! ها! هی! هی! فرشته از خنده منفجر شد.
این دومین خندهٔ فرشته بود؛ با این همه همچنان محتاط ماند و حتی کمی منقبض به نظر می‌رسید. هنوز پیشانیِ مجسمه‌ساز آماتور را خیره نگاه می‌کرد. نباید می‌خندید؛ چون اگر سرافیم، فرشتهٔ اعظم یا هر نگهبانِ سرِ خدمت سه بار بخندد، دگرگونی عجیبی رخ می‌دهد: به گل نیلوفر تبدیل می‌شود و ساعت‌های بی‌پایان دربارهٔ جدیتِ کار کوچک خودش مراقبه می‌کند. پس مجبور بود دو خندهٔ قبلی‌اش را مدام به یاد داشته باشد.
— اما... پیشانی من چه ایرادی دارد؟ وقتی با کسی حرف می‌زنم دوست دارم صاف توی چشم‌هایم نگاه کند! هانری با صدای بلند و بی‌هیچ ملاحظه‌ای فریاد زد.
این واکنش تقریباً کودکانه و بسیار احساسیِ توترک دوباره خنده را به جان فرشته انداخت؛ باید خندهٔ سوم را از خودش دریغ می‌کرد. در انجام وظیفه‌اش تکان خورده بود، اما هنوز از پا نیفتاده بود؛ «پوست‌ها» فوراً خودش را جمع‌وجور کرد.
— نگران نباشید، آقا. همهٔ اعضایتان را دارید. وقتی روحی با ما حرف می‌زند، حتی پاک‌ترین روح، همیشه با خیره‌شدن به پیشانی‌اش تمامیت وجودش را بررسی می‌کنیم.
— چشم سوم؟ فهمیدم... هانری گفت.
— دقیقاً! تا وقتی رسماً ساکن بهشت نشده‌اید، این چشم سوم هنوز دیده می‌شود. خلاصه، ما مردمک آن را با دقت نگاه می‌کنیم. اگر گشاد شود، ثابت می‌شود طرف مقابلمان دروغ می‌گوید. اگر تنگ شود، باز هم دارد فریبمان می‌دهد، فرشته با طعنه توضیح داد.
— این که مسخره است! پس راست را از دروغ چطور تشخیص می‌دهید؟
— حقیقت را از پلک‌زدن منظمِ پلک سوم تشخیص می‌دهیم.
— و اگر من، هانری توترک، به شما بگویم اصلاً پلک نمی‌زنم و روی چشم سومم لنز تماسی گذاشته‌ام چه؟
— شما اصلاً پلک نزدید. با این حال، مردمکتان وقتی واژهٔ «پلک‌زدن» را گفتید گشاد شد و همان لحظه که عبارت «لنز تماسی» را به زبان آوردید تنگ شد. تازه، نام مستعار هم دارید.
هانری با احتیاط سرش را لمس کرد؛ بعد از آن‌که مطمئن شد درست شنیده، دنبال گوش سومِ فرضی می‌گشت.
گیج شد. ناگهان ساکت ماند.
— فعلاً رمز عبور را فراموش کنیم، آقای توترک. اسم واقعی‌تان چیست؟ اِ... منظورم هویت دوم، یا بهتر بگویم هویت‌های متعددتان است، فرشته اصرار کرد و بازجویی را از سر گرفت. بال‌هایش را تکان می‌داد تا موج گرمایی را که هانری دورش ایجاد کرده بود پس بزند. پنکه‌های دانه‌برفی دیگر کافی نبودند.
— یادم رفته! هانری واژه‌ها را آوازگونه گفت، انگار می‌خواست شیطنتی بکند.
— آه! این فراموشی ساختگی است، چون مردمک چشمتان...
«پوست‌های سیب‌زمینی» فرصت نکرد جمله‌اش را تمام کند.
— اگر می‌خواهید اسم واقعی‌ام را بدانید، کافی است روی کتاب‌هایتان فوت کنید. خودشان جوابتان را می‌دهند، هانری مثل تیر پراند.
— اسمتان! فرشته فریاد زد و بازویش را به سوی جهنم دراز کرد.
این حرکت آمرانه به هانری حالت بچه‌ای را داد که توی شلوارش ادرار کرده است. از ترس این‌که فرشته را بیشتر برنجاند، سریع و نامحسوس بررسی کرد که واقعاً ادراری در کار نبوده باشد. بعد نام و نام خانوادگی‌اش را رو کرد.
— «نام دُ پلوم»، شهردار ژوژو سیتی پاسخ داد؛ نامی که در فرانسوی یادآور تعبیر «نام قلمی» است.
— چی؟ فرشته گفت و خواست تکرار کند.
— «نام دُ پلوم»! اسم کوچکم همیشه «نام» بود و نام خانوادگی‌ام همیشه «دُ پلوم». تا روزی که نامم را عوض کردم، همین بود. روی زمین هم که می‌گویند، اسم بدی نیست.
واضح بود فرشته جلوی خنده‌اش را می‌گرفت، چون نباید می‌خندید.
— به نظرتان خنده‌دار است؟ اگر اسم من «پوست‌های سیب‌زمینی» بود، این‌قدر قهقهه نمی‌زدم. و... و... توی پوستِ سیب‌زمینی خودم احساس بدی می‌کردم! همین! و لطفاً، پیش از آن‌که بوی سوختنم بلند شود، یک خواهش آخر دارم: مرا هانری صدا کنید، چون با همین اسم مردم.
— ببخشید، آقای «نام دُ پلوم» و دیگر نام‌های مستعار. فشارمان را خالی کردیم. من و همکارانم آن‌قدر اسم‌های یکدیگر را مسخره می‌کنیم که شوخی با اسم شما طبیعی بود و وسوسه‌ای مقاومت‌ناپذیر. از این پس باید تلاش کنیم دیگر طحالمان را از خنده باد نکنیم، چون قانونی آسمانی می‌گوید: «هر فرشته‌ای که مسئول پذیرش است، هنگام خدمت هرگز نباید بیش از دو بار بخندد.»
— چرا؟ خنده برای سلامتی خوب است! برای قداست هم خوب نیست؟ هانری که نقطه‌ضعف طرف مقابلش را خوب فهمیده بود، میان حرف آمد.
مکث کوتاهی پیش آمد؛ انگار هر دو می‌خواستند یکدیگر را بهتر ورانداز کنند.
— راستش را بخواهید، ما اصلاً نمی‌دانیم چه چیزی فرشته‌های کارمند را واداشت این آیین اخلاقی را بنویسند. قبول داریم دست‌کم عجیب است و، احمقانه‌تر از آن، ما خودمان آن را برای شما فاش کردیم.
— روی زمین هم همین است. چه بوروکراسی‌ای!
— حالا که اعتراف در برابر اعتراف است، آقای هانری «نام دُ پلوم» توترک، ما تا امروز در حین انجام وظیفه حتی عضلات گونه‌مان را هم برای خندیدن منقبض نکرده بودیم. واقعیت این است که ما یک نیروی کاملاً تازه‌نفس هستیم. در آخرین لحظه مجبور شدیم با بال‌های برافراشته جای فرشتهٔ اعظمِ کشیک را بگیریم؛ او مجوز ویژه‌ای گرفته بود تا آزمایش مایع فرشته‌ای بدهد. بسیار خوب! در گزارشم هم می‌نویسم این شوخی بی‌اهمیت دربارهٔ «نام دُ پلوم» کمی زبان کوچک مرا قلقلک داد. اما برای بار سوم نخندیدم.
«پوست‌های سیب‌زمینی» دوباره خودش را جمع‌وجور کرد و جدی، تقریباً عبوس شد؛ شبیه بازیگر تراژدی در نقشی مرگبار. داشت سعی می‌کرد چیزی را به یاد بیاورد.
— نکتهٔ کوچکی را فراموش کردیم. پیش از آن‌که شما را به جهنم بفرستیم باید مسیر زندگی‌تان را بررسی کنیم. موظفیم اجازه بدهیم زندگی‌تان را تعریف کنید؛ چیزی شبیه آخرین سیگاری که به محکوم می‌دهند. فرض کنید برای آخرین بار پیش روان‌شناستان آمده‌اید.
هانری اظهار نظر کرد...
— روی زمین اگر برای آخرین جلسه پیش روان‌شناس می‌روید، دو دلیل بیشتر ندارد: یا کفگیرتان به ته دیگ خورده، یا روان‌شناس بین دو جلسه به یک فرقه پیوسته است. حالا زندگی‌ام را تعریف می‌کنم، بدون این‌که سفرهٔ دلم را پیش شما باز کنم و بدون این‌که حتی یک سکه به شما بدهم. کجا باید دراز بکشم؟
— مسخره‌بازی را کمتر کنید. ما نمی‌خواهیم بخندیم. پففف...! تازه، شکستن این مقررات پیامدهایی دارد که خوب می‌شناسیم. منتظر چه هستید که شروع کنید، آقای دُ پلوم؟ فرشته با تأکید گفت.
(از آنجا که درک خوانندگان و راوی از زمان با درک فرشتگان و دیگر ساکنان ابدیت تفاوت دارد، خلاصهٔ زیر ضروری است.)
پس هانری در بیست‌ونهم فوریه به دنیا آمد. چیز عجیبی نبود. پدر و مادر الکلی‌اش هر دو آلزایمر داشتند. این هم چیز عجیبی نبود. بارون و بارونس «دُ پلوم» پس از آن‌که درخواست فرزندخوانده‌شدن خودشان رد شد، او را در یتیم‌خانه‌ای قدیمی جا گذاشتند. هانری آن موقع چهار سال داشت و این نخستین سالگرد واقعی تولدش بود...
سال‌ها مدیریت یتیم‌خانه کوشید برایش خانواده‌ای پیدا کند. با وجود کم‌رویی بیمارگونه‌اش، هانری از دلقک‌بازی‌های مؤثری استفاده می‌کرد تا کسی انتخابش نکند. جلوی والدین احتمالی، مدیر را «بابا» صدا می‌زد، البته بعد از آن‌که پیشاپیش یک ملین مؤثر از داروخانهٔ مؤسسه دزدیده و خورده بود. با مهارت کاری کرد مدتی فراموشش کنند... اما مریلین را فراموش نمی‌کرد. روزی که از همهٔ بچه‌های یتیم‌خانه برای تقویت یک درخواست وام عکس می‌گرفتند، بالاخره هانری را دیدند. عجیب بود که در بیست‌سالگی هنوز پوشک به پا داشت. او فقط می‌خواست خودش را میان یتیم‌های کوچک پنهان کند. همان شب، عکس مریلین که زیر بالش قایم کرده بود، ناله‌هایش را به خود گرفت...
وقتی احساس کرد طرد شده، بقچه به دست مثل شارلو و پس‌اندازش در جیب، از آنجا فرار کرد.
پس از چند روز پیاده‌روی به تپهٔ شنی عظیمی رسید. پیرمردی با بیلچه‌ای کوچک سرگرم ساختن قلعه‌های باشکوه شنی بود. هانری با چاقوی جیبی از شاخه‌ای خشک برایش یک منجنیق اسباب‌بازی کوچک تراشید. بلافاصله با هم دوست شدند.
پیرمرد میلیاردری بی‌وارث بود و روی آن تپهٔ بزرگ شهرهای کامل از شن می‌ساخت! از هانری خواست یک اسباب‌بازی دوم و بعد سومی برایش بسازد.
وقتی رفیق پیرش مرد، هانری سهام، سرمایه‌گذاری‌ها، املاک و مهم‌تر از همه بیل پیرمرد را به ارث برد. بعد کارخانهٔ اسباب‌بازی خودش را تأسیس کرد.
بقیه‌اش را می‌دانید...
در پایان روایتش، هانری مصمم پشت به فرشته کرد و گفت:
— جهنم از کدام طرف است؟ چپ؟ راست؟ پایین؟... حتی سایهٔ یک چنگال سه‌شاخه هم نمی‌بینم.