Το επόμενο πρωί, η Louise Lang παρουσιάστηκε στη Maison Valombre με το όνομα Louis Lange.
Είχε κοιμηθεί άσχημα, όμως εκείνη η κακή νύχτα της είχε αφήσει ένα είδος νευρικής διαύγειας. Μπροστά στον καθρέφτη του ξενοδοχείου, πριν φύγει, είχε διορθώσει τρεις φορές τον κόμπο του φουλαριού της, είχε ξαναβάλει στη θέση του το καπέλο της, είχε απαλύνει ακόμη περισσότερο τη γραμμή του στόματός της και ύστερα είχε προσπαθήσει να μιμηθεί εκείνο το ίσιο βλέμμα που είχε τόσο συχνά παρατηρήσει στους άντρες που δεν αναρωτιούνται ποτέ αν έχουν το δικαίωμα να μπουν κάπου.
Δεν έμοιαζε πραγματικά με άντρα.
Έμοιαζε περισσότερο με μια υπόθεση.
Μια κομψή, αμφίσημη, εύθραυστη υπόθεση, κι όμως εκπληκτικά πειστική.
Στον δρόμο, κανείς δεν την κοίταξε επίμονα. Αυτή ήταν η πρώτη έκπληξη. Στο Μόντρεαλ θα ένιωθε μεταμφιεσμένη. Στο Παρίσι έδειχνε απλώς κάπως δουλεμένη. Κάπως στιλιζαρισμένη. Σαν να προερχόταν από έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι επιτρέπουν στον εαυτό τους να είναι επιμελώς συντεθειμένοι.
Περπάτησε ως τη Maison Valombre επαναλαμβάνοντας τη φράση της.
— Καλημέρα. Ήρθα για τη θέση του βοηθού ατελιέ.
Πολύ ξερό.
— Καλημέρα. Ήρθα να υποβάλω υποψηφιότητα για τη θέση του βοηθού ατελιέ.
Πολύ ευγενικό.
— Καλημέρα. Μου είπαν ότι ψάχνετε κάποιον για το ατελιέ.
Πολύ αόριστο.
Τη στιγμή που μπήκε, ξέχασε όλες τις εκδοχές.
Στη ρεσεψιόν καθόταν μια νεαρή γυναίκα με μαύρα μαλλιά και γρήγορο βλέμμα. Σήκωσε τα μάτια.
— Καλημέρα σας, κύριε.
Κύριε.
Η λέξη διαπέρασε τη Louise σαν λεπτή καρφίτσα. Όχι επώδυνα. Με ακρίβεια.
— Καλημέρα σας, απάντησε με λίγο πιο χαμηλή φωνή. Ήρθα για την αγγελία. Για τη θέση του βοηθού ατελιέ.
Η υπάλληλος της ρεσεψιόν την κοίταξε και ύστερα σημείωσε κάτι σ’ ένα μητρώο.
— Έχετε ραντεβού;
— Όχι. Είδα χθες την αγγελία.
— Έχετε εμπειρία;
Η Louise δίστασε για μισό δευτερόλεπτο.
— Έχω δουλέψει στον χώρο της ένδυσης. Πολύ. Κοπή, υφάσματα, παρουσίαση, μεταποιήσεις, συντονισμός.
Δεν ήταν ψέμα. Ήταν μια αλήθεια χτενισμένη διαφορετικά.
— Το όνομά σας;
— Louis Lange.
Αυτή τη φορά, το όνομα βγήκε πιο εύκολα. Σαν να υπήρχε από πολύ πριν από το προηγούμενο βράδυ.
Η υπάλληλος τηλεφώνησε σε κάποιον. Αντάλλαξε μερικές γρήγορες φράσεις. Ύστερα χαμογέλασε.
— Ο κύριος Vidal θα σας δεχτεί.
Η Louise έγνεψε ελαφρά.
— Ευχαριστώ.
Ακολούθησε μια βοηθό σ’ έναν στενό διάδρομο, στους τοίχους του οποίου κρέμονταν κορνιζαρισμένα σκίτσα. Μαύρες σιλουέτες, λευκά φορέματα, προφίλ μοντέλων, σημειώσεις με μολύβι. Ήθελε να σταθεί μπροστά σε καθένα, όμως δεν είχε έρθει ως επισκέπτρια. Είχε έρθει να επιχειρήσει μια ήπια διάρρηξη.
Την οδήγησαν σ’ ένα δωμάτιο λουσμένο σε ψυχρό φως. Ρολά υφάσματος κοιμούνταν ακουμπισμένα σ’ έναν τοίχο. Δύο κούκλες ραπτικής στέκονταν στο κέντρο σαν ακέφαλες κυρίες σε σιωπηλή συζήτηση.
Ένας άντρας γύρω στα πενήντα στράφηκε προς το μέρος της. Λεπτός, με ασημένια μαλλιά, άψογο πουκάμισο και ανυπόμονο βλέμμα.
— Louis Lange;
— Ναι, κύριε.
— Armand Vidal. Υπεύθυνος του ατελιέ. Μου είπαν ότι ήρθατε για τη θέση.
— Ναι.
— Ξέρετε να ράβετε;
— Ναι.
— Ξέρετε να ακούτε;
— Μαθαίνω γρήγορα.
— Κακή απάντηση. Εδώ, όσοι μαθαίνουν γρήγορα συχνά κάνουν εξίσου γρήγορα ανοησίες.
Η Louise χαμήλωσε ελαφρά το βλέμμα.
— Τότε μπορώ να μάθω αργά.
Ο Armand Vidal την κοίταξε πιο προσεκτικά.
Ένα μικρό χαμόγελο εμφανίστηκε.
— Αυτό είναι καλύτερο. Είστε διαθέσιμος αμέσως;
— Ναι.
— Για πόσο;
Η Louise διαισθάνθηκε την παγίδα.
Βρισκόταν στο Παρίσι μόνο για λίγες μέρες. Η μπουτίκ της την περίμενε. Οι υπάλληλοί της. Τα χρέη της. Ο Pascal από πάνω. Ο Jean στο Μόντρεαλ, πάντα έτοιμος να κρίνει.
— Μερικές μέρες για αρχή, απάντησε. Περισσότερο, αν το δικαιολογήσει η δουλειά.
— Είστε ξένος;
— Καναδός.
— Κανείς δεν είναι τέλειος.
Έδειξε ένα τραπέζι όπου βρίσκονταν καρφιτσωμένα κομμάτια υφάσματος, πατρόν, καρούλια, κορδέλες και ένα ημιτελές μανίκι.
— Δείξτε μου τα χέρια σας.
Η Louise πλησίασε.
— Ορίστε;
— Τα χέρια σας. Οι πολυλογάδες με κουράζουν. Τα χέρια λένε λιγότερα ψέματα.
Ακούμπησε τα χέρια της στο τραπέζι.
Ο Armand Vidal τα παρατήρησε. Είδε τα μικρά σημάδια, τα ακριβή δάχτυλα, τα κοντά νύχια, την εξοικείωση με την ύλη.
— Έχετε δουλέψει.
— Ναι.
— Δεν έχετε μόνο μιλήσει.
— Όχι.
— Ωραία.
Της έδωσε το ημιτελές μανίκι.
— Το πέσιμο του μανικιού δεν είναι σωστό. Γιατί;
Η Louise πήρε το κομμάτι με προσοχή. Κατάλαβε αμέσως πως το πρόβλημα δεν προερχόταν από το ύφασμα, αλλά από μια κακώς κατανεμημένη τάση.
— Η μασχάλη τραβά εδώ. Η κλίση είναι υπερβολικά απότομη. Το ύφασμα θέλει να κατέβει, αλλά η κοπή το αναγκάζει να υπακούσει πολύ ψηλά.
Ο Vidal την κάρφωσε με το βλέμμα.
— Συνεχίστε.
Για μια στιγμή ξέχασε τον Louis. Ξανάγινε Louise χωρίς να το καταλάβει, αλλά μια πιο ήρεμη Louise, κρυμμένη πίσω από την εμφάνιση του Louis.
— Αν ελευθερώσουμε ελάχιστα εδώ και μαζέψουμε εκεί, το μανίκι θα κρατήσει τη γραμμή του χωρίς να δίνει την εντύπωση ότι τιμωρείται.
Αυτή τη φορά ο Armand Vidal χαμογέλασε ανοιχτά.
— Ένα τιμωρημένο μανίκι. Είναι ανόητο, αλλά σωστό.
Πήρε ξανά το κομμάτι.
— Ξεκινάτε σήμερα.
Η Louise έμεινε ακίνητη.
— Σήμερα;
— Έχετε κάτι καλύτερο να κάνετε;
— Όχι.
— Τότε βγάλτε το παλτό σας.
Έτσι προσλήφθηκε ο Louis Lange.
________________________________________
Το ατελιέ της Maison Valombre δεν είχε τίποτε από αέρινο όνειρο.
Ήταν ένας ανθρώπινος μηχανισμός τεταμένος, λαμπερός, εξαντλητικός. Ψαλίδια έκλειναν με ξερούς ήχους. Μηχανές γουργούριζαν. Χαμηλές φωνές αντάλλασσαν μετρήσεις, επείγουσες οδηγίες, παρατηρήσεις. Τα υφάσματα περνούσαν από χέρι σε χέρι με περισσότερο σεβασμό απ’ ό,τι ορισμένοι άνθρωποι. Όλα έμοιαζαν ταυτόχρονα εύθραυστα και αμείλικτα.
Τη Louise τη σύστησαν γρήγορα.
— Louis Lange. Θα μας βοηθήσει για λίγες μέρες.
Μερικά κεφάλια γύρισαν.
Ήταν η Camille, αναπληρώτρια υπεύθυνη του ατελιέ, μια στρογγυλή, ζωηρή γυναίκα με γυαλιά κρεμασμένα από μια κόκκινη αλυσίδα. Ήταν ο Noé, ο βοηθός με τα ξανοιγμένα μαλλιά που η Louise είχε προσέξει την προηγουμένη. Ήταν ο Baptiste, λεπτεπίλεπτος και νευρικός, που φορούσε λεπτά δαχτυλίδια σχεδόν σε όλα τα δάχτυλα. Ήταν η Sara, σιωπηλή και γρήγορη, που έμοιαζε ικανή να καρφιτσώσει έναν ποδόγυρο κρατώντας την ανάσα της για ένα ολόκληρο λεπτό.
— Καναδός; ρώτησε ο Noé.
— Από το Μόντρεαλ, απάντησε η Louise.
— Α! Δηλαδή γνωρίσατε τον χειμώνα και παρ’ όλα αυτά στραφήκατε στη μόδα. Ηρωικό.
— Ή απερίσκεπτο.
— Και τα δύο είναι χρήσιμα εδώ.
Ο Baptiste παρατήρησε το φουλάρι της.
— Ωραίος κόμπος. Λίγο υπερβολικά αμυντικός, αλλά ωραίος.
Η Louise έφερε το χέρι στον λαιμό της.
— Αμυντικός;
— Ναι. Σαν κάποιον που κρύβει μια ουλή που δεν έχει.
Η Camille χτύπησε τα χέρια της.
— Τέλος η ποίηση. Δουλειά.
Η Louise δούλεψε.
Στην αρχή φοβήθηκε μήπως η μεταμφίεσή της τη δυσκολέψει. Αντίθετα, την προστάτευσε. Ο Louis μιλούσε λιγότερο. Ο Louis παρατηρούσε περισσότερο. Ο Louis δεν χρειαζόταν να δικαιολογήσει μια μπουτίκ που δυσκολευόταν, ούτε να καθησυχάσει προμηθευτές, ούτε να χαμογελά στον Jean, ούτε να συγκρατεί τον Pascal. Ο Louis ήταν εκεί για να κάνει. Ήταν ξεκούραστο να περιορίζεται κανείς στη χρησιμότητα.
Κουβάλησε ρολά. Ταξινόμησε δείγματα. Διόρθωσε στριφώματα. Βοήθησε να στηθεί ένα φόρεμα σε κούκλα. Έλεγξε αντιστοιχίες αποχρώσεων. Δεν έκανε τίποτε θεαματικό, αλλά έκανε τα πάντα με τόσο ακριβή προσοχή, ώστε σύντομα έπαψαν να τη μεταχειρίζονται σαν περαστική περιέργεια.
Το μεσημέρι, ο Noé της έδωσε έναν καφέ.
— Έχετε το ύφος ανθρώπου που δεν έχει αποφασίσει ακόμη αν θέλει να επιβιώσει από εμάς.
— Νόμιζα πως ήμουν διακριτικός.
— Εδώ, η διακριτικότητα γίνεται αντιληπτή.
Ο Baptiste κάθισε στην άκρη ενός τραπεζιού, παρά το αποδοκιμαστικό βλέμμα της Camille.
— Έχετε έναν παράξενο τρόπο να αγγίζετε τα υφάσματα.
— Παράξενο με ποιον τρόπο;
— Σαν να τους ζητάτε τη γνώμη.
Η Louise χαμογέλασε.
— Μερικές φορές απαντούν.
— Α, πολύ ωραία. Ένας μυστικιστής των υφασμάτων.
— Όχι. Απλώς κάποιος που έχει δει συχνά ρούχα να εκδικούνται μια κακή κοπή.
Ο Noé ξέσπασε σε γέλια.
— Μου αρέσει αυτός εδώ.
Η Camille πέρασε από πίσω τους.
— Δεν είμαστε εδώ για να τον συμπαθήσουμε. Είμαστε εδώ για να τον λιώσουμε στη δουλειά.
— Είναι η εκδοχή της στοργής στο ατελιέ, μουρμούρισε ο Baptiste.
Η Louise ένιωσε μια απρόσμενη ζεστασιά να την πλημμυρίζει. Όχι κάποια θεαματική αναγνώριση. Κάτι πιο ταπεινό. Την είχαν δεχτεί στον ρυθμό. Στην κούραση. Στο αστείο.
Τον τελευταίο καιρό στο Μόντρεαλ ένιωθε ιδιοκτήτρια μιας αποτυχίας.
Εδώ, κάτω από αυτό το δανεικό όνομα, ξαναγινόταν ένα χέρι ανάμεσα στα άλλα χέρια.
________________________________________
Στο τέλος του απογεύματος, η Solange Arvay μπήκε στο ατελιέ.
Η Louise σφίχτηκε αμέσως.
Η Solange είχε την ίδια ακρίβεια με την προηγουμένη: σκούρα γυαλιά, γκρι ταγιέρ, βλέμμα που έμοιαζε να κόβει πριν από τα ψαλίδια.
— Κύριε Vidal, είπε, θέλω να δω την πρόταση για το λουκ δώδεκα.
— Δεν είναι έτοιμη.
— Δεν σας ρωτώ αν είναι έτοιμη. Ζητώ να τη δω.
Το ατελιέ συσπάστηκε.
Τοποθέτησαν πάνω σε μια κούκλα ένα φόρεμα υπό κατασκευή. Όμορφο, βέβαια, αλλά βαρύ. Το επάνω μέρος είχε δύναμη, η φούστα κίνηση, κι όμως το σύνολο έμοιαζε να διστάζει ανάμεσα σε δύο ασύμβατες γυναίκες.
Η Solange έκανε τον γύρο του.
— Όχι.
Μία μόνο λέξη.
Όλοι κατάλαβαν.
Ο Armand Vidal πήρε αργά μια ανάσα.
— Το αρχικό σχέδιο απαιτούσε αυτόν τον όγκο.
— Το αρχικό σχέδιο έλεγε ψέματα.
Σιωπή.
Η Louise δεν ήθελε να μιλήσει. Ο Louis ακόμη λιγότερο.
Όμως είδε το πρόβλημα. Υπερβολικά καθαρά. Το φόρεμα ήθελε να ξεφύγει από την ίδια του τη σπουδαιότητα.
Η Solange πρόσεξε το βλέμμα της.
— Εσείς, ο καινούργιος. Τι βλέπετε;
Η Louise ένιωσε όλα τα βλέμματα να στρέφονται πάνω της.
— Ίσως τίποτε χρήσιμο.
— Κακή αρχή. Ξαναρχίστε.
Κατάπιε το σάλιο της.
— Βλέπω ένα φόρεμα που προσπαθεί να εντυπωσιάσει πριν αναπνεύσει.
Ο Noé χαμήλωσε το κεφάλι για να κρύψει ένα χαμόγελο.
Η Solange δεν χαμογέλασε.
— Και;
Η Louise πλησίασε προσεκτικά την κούκλα.
— Η φούστα είναι όμορφη, αλλά έρχεται πολύ νωρίς. Ο όγκος θα έπρεπε να γεννιέται πιο χαμηλά, όχι εδώ. Εδώ φουσκώνει σαν άμυνα. Αν κρατήσουμε αυτή τη γραμμή πιο κοντά στο σώμα μέχρι αυτό το σημείο και ανοίξουμε ύστερα, θα μοιάζει σαν να επιλέγει η ίδια το εύρος της αντί να το υφίσταται.
Ο Armand Vidal την κοίταξε.
— Δείξτε μας.
Η Louise πήρε μερικές καρφίτσες. Ζήτησε άδεια με μια κίνηση. Ο Vidal έγνεψε καταφατικά.
Τα δάχτυλά της δούλεψαν γρήγορα, αλλά χωρίς βιασύνη. Σήκωσε μια πτυχή, ελευθέρωσε μια τάση, μετακίνησε ελαφρά το σημείο απ’ όπου ξεκινούσε ο όγκος. Το φόρεμα άλλαξε. Όχι εντελώς. Μόνο όσο χρειαζόταν.
Ένα μουρμουρητό διέτρεξε το ατελιέ.
Ο Baptiste ψιθύρισε:
— Α, να το.
Η Solange πλησίασε.
Παρατήρησε για πολλή ώρα.
— Είναι καλύτερο.
Από το στόμα της, αυτό έμοιαζε σχεδόν με δήλωση αγάπης.
— Έχετε σπουδάσει; ρώτησε.
— Όχι εδώ.
— Δεν σας ρώτησα αυτό.
Η Louise δίστασε.
— Έμαθα κυρίως δουλεύοντας.
— Και σχεδιάζοντας;
Η ερώτηση την αιφνιδίασε.
— Ναι.
— Σχεδιάζετε;
Ο Armand Vidal παρενέβη:
— Έχει μάτι, πάντως.
Η Solange άπλωσε το χέρι.
— Δείξτε μου.
— Δεν έχω…
Η Louise σταμάτησε. Είχε το μπλοκ της. Φυσικά. Ακόμη μεταμφιεσμένη, ακόμη με ψεύτικο όνομα, ακόμη μέσα σε παρισινό ατελιέ, είχε φέρει μαζί της μερικά σχέδια τυλιγμένα μέσα σε θήκη.
— Έχω μερικά σκίτσα.
— Πηγαίνετε να τα φέρετε.
Υπάκουσε.
Τα χέρια της έτρεμαν ελαφρά καθώς έβγαζε τα φύλλα. Το φόρεμα «Η Απόδραση». Το παλτό με τους πεσμένους ώμους. Ένα μαύρο φόρεμα με σχιστά μανίκια. Μια ιβουάρ σιλουέτα. Δύο παραλλαγές εμπνευσμένες από τη μπουτίκ, σχεδιασμένες ένα βράδυ απογοήτευσης.
Τα ακούμπησε στο τραπέζι.
Η σιωπή άλλαξε φύση.
Ο Noé έσκυψε.
— Ω.
Ο Baptiste πλησίασε κι αυτός.
— Δικά σας είναι;
— Ναι.
Η Camille πήρε ένα φύλλο, χωρίς λεπτότητα αλλά με σεβασμό.
— Αυτός ο γιακάς είναι έξυπνος.
Ο Armand Vidal εξέτασε ένα άλλο.
— Η κοπή είναι μερικές φορές αφελής, αλλά η γραμμή είναι αληθινή.
Η Solange έμεινε μπροστά στην «Απόδραση».
— Ξέρω αυτό το σχέδιο.
Η Louise ένιωσε το αίμα να φεύγει από μέσα της.
— Κυρία;
— Μου το δείξατε χθες.
Έπεσε μια απότομη σιωπή.
Η Louise δεν κουνήθηκε.
Η Solange σήκωσε επιτέλους τα μάτια προς το μέρος της. Κοίταξε το φουλάρι, το καπέλο, το αλλαγμένο πρόσωπο, τη συγκρατημένη στάση.
Ύστερα, με σχεδόν σκληρή βραδύτητα:
— Κυρία Lang;
Ο Noé άνοιξε το στόμα.
Ο Baptiste ανοιγόκλεισε τα μάτια.
Η Camille έβαλε και τα δύο χέρια στους γοφούς.
Η Louise θα μπορούσε να αρνηθεί. Όμως το ψέμα είχε ήδη υπηρετήσει το θάρρος της. Δεν έπρεπε να υπηρετήσει και τη δειλία της.
Έβγαλε το καπέλο.
Τα μαλλιά της, δεμένα χαμηλά, δεν έπεσαν πραγματικά, όμως η κίνηση αρκούσε.
— Ναι.
Για μερικά δευτερόλεπτα κανείς δεν μίλησε.
Ύστερα ο Noé μουρμούρισε:
— Υπέροχο.
Η Camille τον χτύπησε ελαφρά στο μπράτσο.
— Σώπα.
Η Solange δεν έδειχνε ούτε σοκαρισμένη ούτε διασκεδασμένη. Μόνο ενδιαφερόμενη.
— Εξηγήστε.
Η Louise πήρε ανάσα.
— Χθες ήρθα να παρουσιάσω τα σχέδιά μου. Ήμουν υπερβολικά νευρική. Υπερβολικά ιδιοκτήτρια. Υπερβολικά ικέτιδα. Είδα την αγγελία για τον βοηθό. Είδα επίσης τους νεαρούς άντρες του ατελιέ σας, την ελευθερία τους, τον τρόπο με τον οποίο βρίσκονταν στη θέση τους χωρίς να ζητούν συγγνώμη. Σκέφτηκα ότι, με άλλη μορφή, ίσως να τολμούσα καλύτερα να μπω.
— Είπατε ψέματα.
— Ναι.
— Γιατί να κρατήσω κάποιον που λέει ψέματα από την πρώτη μέρα;
Η Louise χαμήλωσε τα μάτια στα σκίτσα της.
— Επειδή ο Louis Lange δεν υπάρχει, αλλά είχε το θάρρος που η Louise Lang δεν είχε πια.
Η σιωπή βάθυνε.
Ο Baptiste μουρμούρισε:
— Είναι σχεδόν υπερβολικά όμορφο.
Η Camille τον κάρφωσε με το βλέμμα.
Ο Armand Vidal, από την πλευρά του, συνέχιζε να εξετάζει τα σχέδια.
— Εγώ λέω πως λίγο μας νοιάζει. Άντρας, γυναίκα, άγγελος, απατεώνας ή Καναδός: αυτό το άτομο διόρθωσε το λουκ δώδεκα μέσα σε πέντε λεπτά.
Η Solange του έριξε ξερό βλέμμα.
— Ευχαριστώ για τη φιλοσοφία σας, Armand.
— Είναι θέμα οργάνωσης.
Η Solange ξαναπήρε την «Απόδραση».
— Κυρία Lang, τα σχέδιά σας είναι καλύτερα όταν δεν προσπαθείτε να τα πουλήσετε. Γιατί;
Η Louise άφησε ένα μικρό λυπημένο γέλιο.
— Επειδή δεν ξέρω να πουλάω τον εαυτό μου.
— Φαίνεται.
— Ευχαριστώ.
— Δεν ήταν κομπλιμέντο.
— Το ξέρω.
Η Solange ακούμπησε το σχέδιο στο τραπέζι.
— Πολύ καλά. Θα μείνετε στο ατελιέ για την εβδομάδα. Ως βοηθήτρια. Ή ως βοηθός, αν αυτό σας διευκολύνει να δουλεύετε. Δεν με νοιάζει το κοστούμι, αρκεί οι ιδέες να στέκονται στα πόδια τους.
Η Louise σήκωσε τα μάτια.
— Με κρατάτε;
— Σας παρατηρώ.
— Κι αυτό είναι ήδη πολύ.
— Μην είστε ευγνώμων, σας είπα ότι κουράζει.
Ο Noé χειροκρότησε απαλά με τις άκρες των δαχτύλων.
— Καλώς ήρθες, Louis-Louise.
Ο Baptiste πρόσθεσε:
— Μπορούμε να λέμε Lou; Είναι πρακτικό, κομψό και αρκετά αμφίσημο.
Η Louise χαμογέλασε παρά τη θέλησή της.
— Το Lou μου ταιριάζει.
Η Camille ξαναπήρε τα σκίτσα.
— Και τώρα, Lou, θα μας εξηγήσεις αυτό το σχιστό μανίκι. Γιατί, αν γίνεται, μπορεί να σώσει το λουκ δεκαεπτά.
________________________________________
Οι μέρες που ακολούθησαν ήταν από τις πιο παράξενες και τις πιο ευτυχισμένες στη ζωή της Louise.
Δούλευε με δύο μικρά ονόματα, αλλά με μία μόνο ενέργεια. Το πρωί έφτανε ως Louis: παντελόνι, πουκάμισο, φουλάρι, συγκρατημένη σιλουέτα. Στο ατελιέ την αποκαλούσαν Lou. Κανείς δεν έδειχνε να θέλει να λύσει εντελώς το αίνιγμα. Αντίθετα, η αμφισημία γινόταν μια πρακτική ευκολία, σχεδόν συλλογική κομψότητα.
Ο Noé έλεγε:
— Ο Lou βλέπει τα φορέματα σαν πληγωμένα ζώα.
Ο Baptiste απαντούσε:
— Ναι, αλλά αυτός τα γιατρεύει.
Η Camille διόρθωνε:
— Εκείνη τα δαμάζει.
Ο Armand Vidal έβαζε τέλος:
— Ο Lou δουλεύει. Κάντε το ίδιο.
Πολύ γρήγορα, η Louise πρότεινε διορθώσεις κι ύστερα παραλλαγές. Ένα υπερβολικά αυστηρό φόρεμα απέκτησε ένα απρόσμενο άνοιγμα στην πλάτη. Ένα άχαρο σακάκι βρήκε πιο απαλή γραμμή χάρη στη μετατόπιση μιας ραφής. Ένα βραδινό φόρεμα που είχε κριθεί ψυχρό απέκτησε ένα εσωτερικό πάνελ που φαινόταν μόνο στην κίνηση, σαν χρωματιστό μυστικό.
Η Solange σχεδόν ποτέ δεν έκανε κομπλιμέντα.
Έλεγε:
— Θέλει ξαναδούλεμα.
Ή:
— Πιθανό.
Ή:
— Ας κρατήσουμε αυτή την ιδέα.
Στη Valombre, το «ας κρατήσουμε αυτή την ιδέα» άξιζε σχεδόν όσο ένα φιλί στο μέτωπο.
Ένα απόγευμα, γύρω από ένα τραπέζι σκεπασμένο με υφάσματα, η Louise τόλμησε περισσότερο.
— Για την επόμενη επίδειξή σας έχετε πολλές δυνατές σιλουέτες. Πολύ δομημένες. Πολύ σίγουρες για τον εαυτό τους. Ίσως όμως να λείπει ένα φόρεμα που, στην αρχή, μοιάζει να διστάζει.
Η Solange ακούμπησε πάνω της το κοφτερό της βλέμμα.
— Ένα φόρεμα που διστάζει;
— Ναι. Όχι αδύναμο. Όχι αναποφάσιστο. Ένα φόρεμα που συγκρατεί κάτι. Που δίνει την εντύπωση ότι μια γυναίκα θα μπορούσε να αλλάξει γνώμη στη μέση της ίδιας της εισόδου της.
Ο Baptiste έβαλε το χέρι στην καρδιά.
— Θέλω να πεθάνω μέσα σ’ αυτή τη φράση.
Η Camille αναστέναξε.
— Θα με πεθάνετε όλοι σας.
Η Solange δεν έπαιρνε τα μάτια της από τη Louise.
— Σχεδιάστε το.
Η Louise πήρε ένα μολύβι.
Σχεδίασε όρθια, γρήγορα. Μια μακριά, χλωμή, σχεδόν απλή σιλουέτα. Ύστερα μια μετατοπισμένη γραμμή στον γοφό. Ένα αόρατο κλείσιμο που δεν ήταν ακριβώς κλείσιμο. Ένα μανίκι που μπορούσε να αποσπαστεί εν μέρει. Το φόρεμα είχε δύο καταστάσεις: η μία συνετή, η άλλη ανοιχτή, σαν το ρούχο να αποκάλυπτε τη δεύτερη σκέψη του καθώς προχωρούσε.
Ο Noé κοίταξε πάνω από τον ώμο της.
— Είναι φόρεμα μεταμέλειας.
— Όχι, είπε η Louise. Φόρεμα καθυστερημένης απόφασης.
Η Solange πήρε το σκίτσο.
— Λουκ είκοσι ένα.
Ο Armand Vidal σήκωσε τα φρύδια.
— Ήδη;
— Ναι.
— Θα χρειαστεί να ξαναφτιάξουμε τη σειρά.
— Τότε ξαναφτιάξτε την.
Κανείς δεν διαμαρτυρήθηκε.
Η Louise έμεινε ακίνητη, με το χέρι ακόμη μετέωρο πάνω από το τραπέζι.
Ένα από τα σχέδιά της μόλις είχε μπει σε επίδειξη μόδας της Valombre.
Όχι επίσημα. Όχι θριαμβευτικά. Όχι ακόμη με το όνομά της. Αλλά ήταν εκεί.
Η μορφή, σκέφτηκε, είχε αλλάξει τα πάντα.
Η Louise Lang, η ανήσυχη ιδιοκτήτρια, είχε παρακαλέσει να κοιτάξουν τη δουλειά της.
Ο Louis Lange, ο αμφίσημος βοηθός, είχε δείξει τι ήξερε να κάνει.
Η διαφορά ήταν άδικη.
Ήταν όμως πραγματική.
________________________________________
Κάθε βράδυ τηλεφωνούσε στο Μόντρεαλ.
Λόγω της διαφοράς ώρας, τηλεφωνούσε συχνά αργά το απόγευμα στο Παρίσι, όταν η μπουτίκ βρισκόταν σε πλήρη δραστηριότητα εκεί. Το πρώτο τηλεφώνημα ήταν καθησυχαστικό. Η Élodie είχε πουλήσει δύο φουλάρια και ένα σακάκι. Η Claire είχε εμποδίσει μια πελάτισσα να φύγει λέγοντάς της πως ένα φόρεμα δεν πρέπει να κρίνεται κάτω από το νέον του δοκιμαστηρίου. Η Marie-Soleil είχε ξαναστήσει τη βιτρίνα «σύμφωνα με μια πιο φιλόξενη δόνηση», πράγμα που, απ’ ό,τι φαινόταν, είχε λειτουργήσει.
— Και ο Pascal; ρώτησε η Louise.
Ακολούθησε σιωπή.
— Υπακούει, απάντησε η Élodie.
— Δηλαδή;
— Υπακούει με τον τρόπο του.
Η Louise έσφιξε τη ρίζα της μύτης της ανάμεσα στα δάχτυλα.
— Τι έκανε;
Η Claire πήρε το τηλέφωνο.
— Τίποτε σοβαρό. Απλώς πρότεινε ένα χαϊκού σε μια πελάτισσα που δοκίμαζε ένα παλτό.
— Claire.
— Αγόρασε το παλτό.
— Α.
— Ρώτησε όμως και αν ο ποιητής περιλαμβανόταν στην αγορά.
— Δεν είναι αστείο.
— Λίγο.
Ύστερα πήρε τη γραμμή η Marie-Soleil.
— Μην ανησυχείς. Τον επιτηρώ.
— Κι αυτό με ανησυχεί επίσης.
— Η μπουτίκ σου κρατιέται. Συγκεντρώσου στο Παρίσι.
Η Louise ανάσανε καλύτερα.
— Ίσως έχω μια ευκαιρία εδώ.
— Το ήξερα.
— Δεν μπορούσες να το ξέρεις.
— Μπορούσα να το νιώσω.
— Φυσικά.
— Και ο Jean τηλεφώνησε δύο φορές.
Η Louise σφίχτηκε.
— Τι ήθελε;
— Να μάθει πού ακριβώς βρίσκεσαι. Του απάντησα: ότι γίνεσαι όλο και πιο δύσκολη στον έλεγχο.
— Marie!
— Θα προτιμούσες να πω ψέματα;
— Ναι.
— Την επόμενη φορά θα πω ψέματα ποιητικά.
Η Louise έκλεισε το τηλέφωνο σχεδόν ανάλαφρη.
Την επόμενη μέρα ξανατηλεφώνησε. Όλα πήγαιναν ακόμη περίπου καλά. Οι πωλήσεις δεν ήταν εξαιρετικές, όμως η μπουτίκ ανέπνεε. Μια πελάτισσα είχε παραγγείλει μια μεταποίηση. Μια άλλη είχε ρωτήσει αν το κόκκινο φόρεμα υπήρχε σε μαύρο. Ο Pascal είχε βοηθήσει να μεταφέρουν κουτιά χωρίς δημόσια δήλωση. Ήταν πρόοδος.
Το τρίτο τηλεφώνημα άλλαξε τα πάντα.
Η Louise έβγαινε από τη Maison Valombre. Έβρεχε στο Παρίσι, μια λεπτή βροχή που έκανε τις πέτρες να φαίνονται πιο έξυπνες. Κατέφυγε κάτω από το στέγαστρο ενός κτιρίου και πληκτρολόγησε τον αριθμό της μπουτίκ.
Απάντησε η Élodie.
— Καρδιά από υφάσματα, καλημέρα.
— Εγώ είμαι.
Σιωπή.
Υπερβολικά μεγάλη.
— Élodie;
— Κυρία Lang…
Η φωνή της νεαρής γυναίκας έτρεμε.
— Τι συμβαίνει;
— Δεν ξέρω πώς να σας το πω.
Ο θόρυβος του δρόμου έμοιασε να απομακρύνεται.
— Η μπουτίκ;
— Όχι. Δεν είναι η μπουτίκ.
— Τότε τι;
Η Élodie ανέπνευσε δύσκολα.
— Είναι ο κύριος Chauvet.
Η Louise ένιωσε το στομάχι της να δένεται κόμπος.
— Ο Jean;
— Ναι.
— Τι έκανε;
Η ερώτηση της είχε βγει αυθόρμητα. Με τον Jean, οι καταστροφές έπαιρναν συχνά τη μορφή πράξης.
Αυτή τη φορά όμως η Élodie δεν απάντησε αμέσως.
— Πέθανε, κυρία Lang.
Η Louise δεν κατάλαβε.
— Τι;
— Πέθανε. Ξαφνικά. Σήμερα το πρωί.
Η παρισινή βροχή συνέχισε να πέφτει.
Η Louise κοίταξε τους περαστικούς, τις ομπρέλες, τα ταξί, τις κίτρινες αντανακλάσεις στις λακκούβες. Όλα συνέχιζαν να κινούνται με μια άσεμνη αδιαφορία.
— Πώς;
— Δεν ξέρουμε ακόμη ακριβώς. Η Marie-Soleil λέει πως μάλλον ήταν η καρδιά. Βρισκόταν στο γραφείο του. Κάποιος τον βρήκε. Λυπάμαι.
Η Louise ακούμπησε στον τοίχο.
Jean.
Ο Jean Chauvet, με τις φράσεις ενός ανθρώπου που πίστευε πως του ανήκει ο κόσμος, τις συμβουλές του που έμοιαζαν με απειλές, τα φιλιά-υπογραφές του, τα χρήματά του, τους όρους του, τον τρόπο του να θέλει να τη βοηθήσει δένοντάς την.
Νεκρός.
Η λέξη δεν του ταίριαζε. Ο Jean ήταν υπερβολικά απασχολημένος για να πεθάνει. Υπερβολικά πεπεισμένος πως είχε φακέλους να διευθετήσει. Υπερβολικά βέβαιος πως τα σημαντικά πράγματα όφειλαν να περιμένουν ώσπου να μπει εκείνος στο δωμάτιο.
— Κυρία Lang; Είστε εκεί;
— Ναι.
Η φωνή της έμοιαζε να έρχεται από αλλού.
— Θα… θα επιστρέψετε;
Η Louise έκλεισε τα μάτια.
Να επιστρέψει.
Καρδιά από υφάσματα. Οι υπάλληλοι. Τα χρέη. Ο Pascal. Ο θάνατος του Jean. Η Maison Valombre. Τα σχέδιά της. Ο Louis. Ο Lou. Όλα άρχισαν να περιστρέφονται μέσα της.
— Δεν ξέρω.
Τότε άκουσε μια άλλη φωνή στην άλλη άκρη της γραμμής. Η Marie-Soleil πήρε το ακουστικό.
— Louise;
— Ναι.
— Ανάπνευσε.
— Αναπνέω.
— Όχι. Απαντάς. Δεν είναι το ίδιο.
Η Louise εισέπνευσε αργά.
— Τι συνέβη;
— Ο Jean βρέθηκε νεκρός στο γραφείο του. Μιλούν για καρδιακό επεισόδιο. Έγινε τόσο ξαφνικά. Ο William Lee τηλεφώνησε. Ήθελε να σε βρει.
— William Lee…
— Ναι.
— Γιατί;
— Νομίζω πως υπάρχουν έγγραφα. Ίσως πράγματα που σχετίζονται με τη μπουτίκ. Δεν κατάλαβα τα πάντα. Θέλει οπωσδήποτε να σου μιλήσει.
Η Louise ένιωσε μια καινούργια ανησυχία να ανεβαίνει μέσα της.
Ακόμη και νεκρός, ο Jean κατάφερνε να αφήνει πίσω του χαρτιά.
— Και ο Pascal;
— Είναι σιωπηλός.
— Ο Pascal;
— Ναι. Σπάνιο πράγμα.
— Ξέρει;
— Όλη η γειτονιά αρχίζει να το μαθαίνει.
Η Louise έβαλε το χέρι στο στόμα.
Δεν αγαπούσε πια τον Jean όπως αγαπά κανείς έναν άντρα. Ίσως να μην τον είχε αγαπήσει ποτέ έτσι. Είχε όμως καταλάβει τεράστιο χώρο στη ζωή της. Την είχε στηρίξει, πληγώσει, εντυπωσιάσει, μικρύνει, παρακινήσει. Είχε πιστέψει σε εκείνη με τον όρο να παραμένει μέσα στο πλαίσιο όπου μπορούσε να την καταλάβει.
Και τώρα δεν ήταν πια εκεί.
Θα ήθελε να κλάψει.
Δεν ήρθε τίποτε.
Μόνο μια απέραντη κούραση.
— Louise, είπε η Marie-Soleil, μην αποφασίσεις τίποτε αμέσως.
— Είμαι στο Παρίσι.
— Ακριβώς.
— Δουλεύω στη Valombre.
— Τότε δούλεψε σήμερα. Κλάψε αργότερα, αν έρθει.
— Είναι φρικτή συμβουλή.
— Όχι. Είναι πρακτική. Οι νεκροί δεν έχουν πια ωράριο. Οι ζωντανοί έχουν.
Από τη Louise ξέφυγε ένα σπασμένο γέλιο.
— Είσαι απίστευτη.
— Το ξέρω. Τηλεφώνησε στον William Lee όταν μπορέσεις. Όχι νωρίτερα.
— Εντάξει.
Έκλεισε το τηλέφωνο.
Για πολλή ώρα έμεινε κάτω από το στέγαστρο, ακίνητη, ντυμένη ως Louis, κρατώντας στην τσάντα της τα σκίτσα της Louise.
Ο Jean ήταν νεκρός.
Και το Παρίσι γύρω της συνέχιζε να πουλά φορέματα.
________________________________________
Όταν επέστρεψε στο ατελιέ, η Solange Arvay πρόσεξε αμέσως το πρόσωπό της.
— Τι συνέβη;
Η Louise δίστασε.
— Κάποιος πέθανε στο Μόντρεαλ.
Η Solange δεν έκανε τις ερωτήσεις που θα έκαναν πολλοί. Ήταν κάποιος δικός της; Είχε συμβεί ξαφνικά; Αρκέστηκε να πει:
— Μπορείτε να φύγετε.
Η Louise κοίταξε τα υφάσματα πάνω στο τραπέζι. Το σκίτσο του λουκ είκοσι ένα. Τις καρφίτσες. Την κούκλα.
— Όχι.
— Όχι;
— Θέλω να δουλέψω.
Η Solange την παρατήρησε για πολλή ώρα.
— Πολύ καλά. Μην αγγίξετε όμως τα ψαλίδια αν τρέμουν τα χέρια σας.
— Δεν τρέμουν.
Ήταν ψέμα.
Ο Baptiste πλησίασε απαλά.
— Μπορώ να κάνω το τρύπωμα.
Ο Noé πρόσθεσε:
— Κι εγώ μπορώ να προσποιούμαι ότι δεν ανησυχώ. Είμαι εξαιρετικός.
Η Camille ακούμπησε ένα φλιτζάνι τσάι κοντά στη Louise.
— Πιείτε το. Μετά δουλεύουμε.
Η Louise κοίταξε αυτούς τους ανθρώπους που μόλις γνώριζε. Αυτούς τους συναδέλφους λίγων ημερών. Αυτούς τους συνεργούς του ατελιέ, γεννημένους από ένα ψέμα και μια ανάγκη. Κανείς δεν της ζήτησε να αφηγηθεί τη θλίψη της. Κανείς δεν προσπάθησε να την παρηγορήσει με μεγάλες φράσεις. Της έκαναν χώρο.
Αυτό τη συγκλόνισε περισσότερο από τα συλλυπητήρια.
Πήρε το τσάι.
Ύστερα επέστρεψε στην κούκλα.
Το φόρεμα της καθυστερημένης απόφασης περίμενε.
Η Louise πέρασε τα δάχτυλα πάνω στο ύφασμα, όπως αγγίζει κανείς το μέτωπο ενός ζωντανού πλάσματος.
— Ξαναπιάνουμε από εδώ, είπε. Η γραμμή πρέπει να κρατά, αλλά δεν πρέπει να φυλακίζει.
Ο Armand Vidal, πίσω της, μουρμούρισε:
— Ακριβώς.
Δούλεψε μέχρι το βράδυ.
Ο Jean Chauvet είχε πεθάνει το πρωί.
Και, μέσα σ’ ένα παρισινό ατελιέ, ένα φόρεμα που εκείνος ίσως να είχε κρίνει απούλητο άρχιζε να βρίσκει τη μορφή του.
ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ V