Tego ranka, kiedy Louise postanowiła wyjechać do Paryża, nie zmrużyła oka.

Do świtu siedziała na zapleczu Serca Tkanin, otoczona szkicami, fakturami, szklankami zimnej herbaty, skrawkami materiału i tym szczególnym zmęczeniem, które bierze się nie tylko z ciała, ale również z marzenia zaczynającego kosztować zbyt wiele.

Na wystawie czerwona suknia wyglądała na odważniejszą od niej.

To było upokarzające.

— Nawet moje manekiny trzymają fason lepiej ode mnie — szepnęła.

Wstała, podeszła do lady i otworzyła szufladę, w której trzymała zestawienia. Liczby nadal tam były. Równie nieprzyjemne jak zawsze. Sprzedaż nie wystarczała. Klientki wchodziły, podziwiały, rozmawiały, czasem wracały, ale za rzadko. Niektóre kupowały apaszkę tak, jak kupuje się wymówkę. Inne przymierzały suknię, długo oglądały się w lustrze, odkrywały, że są piękne, a potem wychodziły, mówiąc:

— Muszę się zastanowić.

Louise zaczynała nienawidzić tego zdania.

„Zastanowić się” w sklepie często znaczyło: dziękuję, że mogłam wyobrazić sobie lepszą wersję siebie, ale odwagę zostawię w przymierzalni.

Pascal Pascal wcale nie pomagał.

Odkąd zamieszkał nad sklepem, stał się obecnością nie do uniknięcia. Klientki go zauważały. Pracownice o nim mówiły. Przechodzące kobiety omijały go albo się do niego uśmiechały. Pisał zdania na wystawę, a potem zachowywał się tak, jakby sklep oddychał już tylko jego słowami. Nie kradł z kasy, o nie. Robił coś gorszego: kradł atmosferę.

Jean Chauvet natomiast zaglądał od czasu do czasu, by śledzić powolny rozwój katastrofy, niczym człowiek, który niemal ma nadzieję, że okaże się mieć rację.

„Ostrzegałem cię” — mówiło jego spojrzenie, zanim jeszcze otworzył usta.

Louise nie zamierzała dawać mu tej satysfakcji.

Tego ranka pierwsza przyszła Élodie. Miała na sobie ciemnozielony sweter.

Louise od razu to zauważyła.

— To Pascal doradził ci ten kolor?

Élodie się zarumieniła.

— Powiedział tylko, że wydobywa blask mojej duszy.

— Przypominam, że twoja dusza zaczyna pracę o dziesiątej.

— Tak, pani Lang.

Potem zajrzała Claire z sąsiedniej kawiarni, przynosząc dwie kawy i rogalika.

— Wygląda pani, jakby podjęła niebezpieczną decyzję.

— Jadę do Paryża.

Claire odstawiła kawy.

— A właśnie. Wiedziałam.

Élodie szeroko otworzyła oczy.

— Do Paryża?

— Tak.

— Na jak długo?

— Kilka dni. Tydzień, jeśli będzie trzeba.

— A sklep?

— Wy go poprowadzicie.

Obie kobiety spojrzały na nią, jak gdyby właśnie oznajmiła, że powierza im statek w samym środku burzy.

— Ja? — spytała Élodie.

— Ty, Claire, jeśli zgodzi się od czasu do czasu zajrzeć, i Marie-Soleil do podejmowania niemożliwych decyzji.

— Jestem kelnerką — przypomniała Claire.

— Właśnie. Potrafisz rozpoznać głodne klientki.

— Głodne ubrań?

— Odwagi.

Claire przyjrzała jej się przez chwilę, a potem się uśmiechnęła.

— Ładnie powiedziane. Powinnaś umieścić to na tabliczce.

— Nie. Pascal zrobiłby to lepiej, a mnie by to zdenerwowało.

O dziewiątej przybyła wezwana pilnie Marie-Soleil. Wysłuchała planu, nie przerywając, co było rzadkie i niepokojące.

— Paryż — powiedziała wreszcie.

— Tak.

— Pokażesz swoje projekty?

— Tak.

— Komu?

— Wszystkim, którzy nie wyrzucą mnie za drzwi.

— Masz umówione spotkania?

— Dwa. Może trzy. Reszta to będą próby.

— Nie umiesz sprzedawać własnych projektów.

— Wiem.

— Będziesz drżeć.

— Prawdopodobnie.

— Ubierzesz się zbyt poważnie, żeby dodać sobie odwagi.

— Możliwe.

— Zapomnisz, że jesteś ciekawsza niż twoje własne wyjaśnienia.

Louise westchnęła.

— Marie, potrzebuję praktycznej pomocy, a nie intuicyjnej autopsji.

— Doskonale. Praktyczna rada: jedź.

Louise podniosła wzrok.

— Tak myślisz?

— Tak. Tutaj się dusisz. Liczysz wieszaki jak skazańców. W Paryżu przynajmniej sprawdzisz, czy twoje modele potrafią oddychać gdzie indziej.

— A sklep?

Marie-Soleil rozejrzała się wokół.

— Przetrwa kilka dni bez ciebie. Albo nauczy się drżeć, stojąc na własnych nogach.

Louise nic nie powiedziała.

Na górze dały się słyszeć kroki Pascala przemierzającego mieszkanie. Powolne. Jakby słyszał.

Oczywiście, że słyszał.

Kilka minut później zszedł na dół.

Miał na sobie czarną koszulę, bordową apaszkę i minę człowieka zawczasu zranionego.

— Paryż — powiedział.

— Dzień dobry, Pascal.

— Wyjeżdża pani do Paryża, nie pytając mnie o zdanie?

— Nie wiedziałam, że mój paszport potrzebuje pańskiego błogosławieństwa.

— Nie. Ale pani powieść być może.

— Moje życie nie jest pańską powieścią.

Uśmiechnął się łagodnie.

— Jeszcze nie.

Louise natychmiast poczuła irytację. Miał dar przenikania do jej decyzji niczym przeciąg pod drzwiami.

— Zostawiam sklep dziewczynom — powiedziała. — Jadę pokazać moje projekty.

— Doskonały pomysł.

Przygotowała się na sprzeciw. Ta aprobata ją rozbroiła.

— Naprawdę pan tak uważa?

— Oczywiście. Tutaj broni pani sklepu. Tam będzie pani bronić własnego nazwiska. To niebezpieczniejsze. A więc bardziej pożyteczne.

— Zaskakuje mnie pan.

— Potrafię zdobyć się na wielkoduszność, kiedy nic mnie to nie kosztuje.

Claire zachichotała.

Pascal zignorował ją z urażoną godnością.

— Mogę napisać pani list polecający.

— Nie.

— Krótką notatkę.

— Nie.

— Jedno zdanie.

— W żadnym razie.

— Nie ma pani racji. Paryż kocha zdania.

— Paryż lubi też ludzi, którzy umieją milczeć.

Położył rękę na sercu.

— Cios poniżej pasa. Ale elegancki.

Louise poszła po płaszcz.

— Pod moją nieobecność, Pascal, nie będzie pan schodzić, żeby uwodzić moje klientki. Nie będzie pan udzielać rad moim pracownicom. Nie będzie pan przerabiać moich tabliczek. Nie będzie pan dotykać witryny. I nie będzie pan opowiadać przechodzącym kobietom, że mają tragiczną szyję.

— To była szczera obserwacja.

— To była stracona klientka.

— Niezbyt dobra klientka.

— Nie pan o tym decyduje.

Ukłonił się.

— Będę posłuszny.

Marie-Soleil utkwiła w nim spojrzenie.

— Nie. Będzie pan interpretować posłuszeństwo.

Pascal się uśmiechnął.

— Zna mnie pani coraz lepiej.

— I to mnie martwi.

Louise wzięła torbę ze szkicami. Była ciężka. Zbyt ciężka jak na kilka kartek. Włożyła do niej miesiące stresu, dumy, strachu i piękna.

Przy drzwiach po raz ostatni odwróciła się ku sklepowi.

— Élodie, zapisuj każdą sprzedaż. Claire, odmawiaj nieplanowanych dostaw. Marie, nie dopuść, by Pascal stał się oficjalną atrakcją.

— A jeśli przyjdzie Jean? — spytała Élodie.

Louise zawahała się.

— Powiedz mu, że pracuję.

— W Paryżu?

— Nie. Powiedz tylko, że pracuję. To zdenerwuje go jeszcze bardziej.

Wyszła.

Na ulicy powietrze wydało jej się inne.

Nie lżejsze.

Ale rozleglejsze.

________________________________________

Paryż nie powitał Louise dźwiękiem skrzypiec.

Powitał ją kolejką na odprawie celnej, zbyt drogą taksówką, walizką uwięzioną w bagażniku i kierowcą, który uznał za stosowne wyjaśnić jej, że moda nie jest już tym, czym była kiedyś.

— Dzisiaj, proszę pani, wszyscy chcą być oryginalni. Skutek? Nikt już nie jest.

Wyczerpana Louise odpowiedziała:

— Tego właśnie ja też się obawiam.

Zarezerwowała mały pokój w dyskretnym hotelu w dziewiątej dzielnicy. Wykładzina pamiętała szczęśliwszych podróżnych, winda jęczała jak zapomniany stary aktor, ale okno wychodziło na kawałek cynkowego dachu, dwa kominy i delikatnie szare paryskie niebo.

Louise położyła torbę ze szkicami na łóżku.

— Dobrze.

Spojrzała na siebie w lustrze.

Kobieta naprzeciwko miała ściągnięte rysy, podkrążone oczy, lecz wokół ust widać było nową determinację. Nie przyjechała do Paryża udawać turystki, choć obiecała sobie przejść obok kilku świątyń mody, tak jak zwiedza się kościoły.

Następnego ranka zaczęła od alei Montaigne.

Wystawy miały tam doskonały chłód rzeczy niedostępnych. Suknie zdawały się nie tyle wystawione, ile strzeżone. Sprzedawczynie miały wyprostowane sylwetki, dokładnie odmierzane uśmiechy i spojrzenia zdolne ocenić cenę płaszcza, zanim jeszcze przekroczył próg.

Louise weszła do pierwszego domu mody.

Poprosiła o możliwość pokazania projektów.

Zapytano ją, czy jest umówiona.

Powiedziała, że nie.

Uśmiechnięto się do niej z uprzejmością, która zamyka drzwi skuteczniej niż zamek.

W drugim domu mody dostała wizytówkę.

W trzecim pozwolono jej zostawić portfolio w recepcji.

W czwartym usłyszała:

— Proszę pani, otrzymujemy ogromną liczbę propozycji.

Odpowiedziała:

— Domyślam się.

— Może pani przysłać dokumentację pocztą.

— Przyjechałam z Montrealu.

— Może więc pani wysłać ją z jeszcze większej odległości.

Zdanie nie było złośliwe. Było po prostu francuskie w sposób, który budzi ochotę nauczenia się oddychać inaczej.

Louise wyszła na ulicę, z torbą cięższą niż wcześniej.

Długo chodziła.

Rue du Faubourg-Saint-Honoré. Place Vendôme. Rue Cambon. Nie wchodziła wszędzie. Niekiedy poprzestawała na oglądaniu wystaw, obserwowaniu krojów, objętości, klientek, mężczyzn w czerni otwierających drzwi i młodych asystentów niosących pokrowce, jakby transportowali relikwie.

Szybko zwróciła uwagę na tych młodych ludzi ze świata mody.

Niektórzy trzymali się bardzo prosto, byli szczupli, niemal surowi. Inni nosili ubrania tak zwiewne, jakby odmówili wyboru między żakietem a szalem, między koszulą a kwiatem. Wielu poruszało się z niezwykłą delikatnością. Wyraziste dłonie. Łagodne głosy. Wąskie ramiona. Sposób bycia, za który nie zamierzali nikogo przepraszać.

Louise obserwowała ich bez cienia drwiny.

Wręcz przeciwnie.

Wydawali się wolni w sposób, który ją wzruszał. Nie dlatego, że życie było dla nich łatwe. Nie. Byli wolni, bo przekuli własną odmienność w styl. Nie ukrywali swojej kruchości. Nosili ją jak linię kroju. Jak elegancję. Jak podpis.

W pracowni niedaleko Marais ujrzała młodego mężczyznę o rozjaśnionych włosach, który przemierzał pomieszczenie z rolką różowego tiulu na ramieniu. Szedł niczym zmęczony, ale szczęśliwy książę. Inny, starszy, z nadgarstkami obwieszonymi delikatnymi bransoletkami, jednym precyzyjnym ruchem poprawiał układ rękawa na manekinie.

Louise pomyślała:

— Mają prawo być bardziej wymyśleni niż ja.

Ta myśl towarzyszyła jej przez cały dzień.

________________________________________

Trzeciego dnia straciła już część pewności siebie.

Mówiła zbyt szybko, gdy poświęcano jej dziesięć minut. Tłumaczyła swoje projekty, zamiast pozwolić im oddychać. Mówiła „to tylko pomysł”, zanim ktokolwiek zdążył pomysł ocenić. Umniejszała to, co przyjechała sprzedać. Niemal przepraszała za swój talent.

W domu mody haute couture o nazwie Maison Valombre spotkała wreszcie kogoś, kto poświęcił czas jej szkicom.

Valombre mieścił się w dyskretnym budynku przy małej uliczce niedaleko place des Victoires. Na fasadzie nic ostentacyjnego. Mosiężna tabliczka. Czarne drzwi. Domofon. Wewnątrz kamienne schody, białe ściany, bukiety bez przesadnie mocnego zapachu i cisza dobrze opłacanej pracy.

Kazano jej czekać w pomieszczeniu, w którym cztery krzesła wyglądały na droższe niż jej bilet lotniczy.

Potem weszła szczupła kobieta z krótkimi włosami i ciemnymi okularami, trzymając pod pachą teczkę.

— Pani Lang?

— Tak.

— Solange Arvay. Kieruję pracownią projektową.

Louise wstała zbyt gwałtownie.

— Bardzo mi miło.

Solange Arvay wskazała jej krzesło.

— Proszę pokazać.

Louise otworzyła portfolio.

Tym razem spróbowała milczeć.

Solange przeglądała szkice jeden po drugim. Nie uśmiechała się. Prawie niczego nie komentowała. Od czasu do czasu przesuwała kartkę, wracała do poprzedniej, zatrzymywała się dłużej przy kołnierzyku, rękawie, ukośnej linii.

— Ma pani rękę do rysunku — powiedziała wreszcie.

Louise poczuła szybsze bicie serca.

— Dziękuję.

— Ale za często pani przeprasza.

— Na rysunkach?

— W sposobie ich przedstawiania. Wygląda pani tak, jakby prosiła o wybaczenie, zanim w ogóle zacznie istnieć.

Louise nie wiedziała, co odpowiedzieć.

Solange zatrzymała się przy sukni „Ucieczka”.

— Ta.

— Tak.

— Uszyła ją pani?

— Jeszcze nie.

— Dlaczego?

— Brak czasu. A może i środków.

— Zła odpowiedź. Środki przychodzą po działaniu. Nie zawsze, ale trzeba w to wierzyć, jeśli chce się przetrwać w tym zawodzie.

Zamknęła portfolio.

— Nie mogę niczego pani obiecać.

Louise poczuła, jak te słowa opadają jej na ramiona.

— Rozumiem.

— Nie. Nie rozumie pani. Powiedziałam, że niczego nie mogę obiecać, a nie że mnie pani nie interesuje.

Louise podniosła wzrok.

Solange wyjęła wizytówkę i położyła ją na portfolio.

— Proszę zostawić mi kopie trzech modeli. Tego. Tamtego. I sukni ze skośną linią.

— „Ucieczki”.

— Nazwa trochę zbyt literacka.

— Wiem.

— Proszę ją jednak zachować. Śmieszne nazwy czasem sprzedają się lepiej niż dobre.

Louise roześmiała się nerwowo.

— Jak długo zostaje pani w Paryżu?

— Jeszcze kilka dni.

— Proszę przyjść jutro późnym popołudniem. Ani wcześniej, ani później.

— Dziękuję. Naprawdę.

— Proszę nie dziękować przesadnie. To męczy.

Louise opuściła pokój z ostrożną radością. To nie było zwycięstwo. Raczej nić. Ale nić była lepsza niż pustka.

W holu, tuż przed wyjściem, zauważyła małe ogłoszenie przy wejściu dla personelu.

MAISON VALOMBRE

POSZUKUJE ASYSTENTA PRACOWNI

Dyskretna obecność, dbałość o szczegóły, możliwość natychmiastowego rozpoczęcia pracy.

Zgłoszenia w recepcji.

Louise przeczytała je raz.

Potem drugi.

Asystenta.

Nie asystentki.

Znieruchomiała.

W tej samej chwili z korytarza wyszło dwóch młodych mężczyzn obładowanych pokrowcami. Jeden miał na sobie szerokie spodnie, lakierki i bluzkę w kolorze kości słoniowej z wiązanym kołnierzem. Drugi nosił dopasowaną marynarkę, miał bardzo delikatnie umalowane oczy i starą broszkę w klapie. Rozmawiali z ożywieniem, śmiali się, poprawiali nawzajem w sprawie niuansu satyny, znikali, wracali, znów odchodzili. Nie byli śmieszni. Nie byli przebrani. Byli w swoim żywiole.

Co więcej.

Wyglądali na szczęśliwych.

Nie było to szczęście naiwne. Było to szczęście płynące z precyzji. Bycia dokładnie tam, gdzie ich gesty, upodobania i odmienność stawały się użyteczne.

Louise spojrzała na ogłoszenie.

Potem na swoje odbicie w szybie drzwi.

Przez całe życie starała się wyglądać poważnie, uspokajać mężczyzn, bankierów, dostawców, Jeana, niezdecydowane klientki. Nauczyła się wzbudzać zaufanie. Być schludną. Wyprostowaną. Kobiecą, ale nie za bardzo. Artystką, ale wypłacalną. Śmiałą, ale dobrze się prezentującą.

A gdyby tym razem trzeba było wejść inaczej?

Nie jako Louise Lang, zmartwiona właścicielka sklepu w Montrealu.

Jako ktoś inny.

Otworzył się w niej pomysł szalony, nieostrożny, niemal dziecinny.

Odepchnęła go.

Wrócił.

Pomyślała o Pascalu.

O jego pelerynie, kapeluszu, o nieznośnym sposobie, w jaki zamieniał kostium w pozwolenie na wszystko.

Po raz pierwszy zastanowiła się, czy jej błędem nie było pozostawienie innym prawa do teatralności.

— Nie — szepnęła. — Nie zrobię tego.

Co w ustach wyczerpanej kobiety czasami oznaczało: zapewne właśnie to zrobię.

________________________________________

Wieczorem w swoim małym hotelowym pokoju Louise opróżniła walizkę.

Ułożyła ubrania na łóżku.

Czarna marynarka. Proste spodnie. Biała koszula. Ciemna apaszka. Płaskie buty. Długi płaszcz. Nic ściśle męskiego. Ale wystarczająco dużo, by stworzyć niejednoznaczną sylwetkę, jeśli zatrze pewne linie, zwiąże włosy, trochę usztywni ruchy.

Spojrzała na siebie w lustrze.

— To śmieszne.

Zdjęła kolczyki.

— Całkowicie śmieszne.

Zaczesała włosy do tyłu, związała je nisko, a potem schowała ich masę pod niewielkim kapeluszem kupionym tego popołudnia w sklepie z używaną odzieżą na Marais.

— Jean powiedziałby, że to żałosne.

Zawiązała apaszkę tak, by przełamać miękką linię szyi.

— Pascal powiedziałby, że to postać.

Włożyła czarną marynarkę.

— Marie-Soleil powiedziałaby, że to zrzucanie skóry.

Prawie się nie umalowała, ale na nowo narysowała brwi, pogłębiła cień, wymazała usta. Jej twarz się zmieniła. Nie dość, by stać się mężczyzną. Zbyt mocno, by pozostać całkiem Louise.

Spróbowała chodzić.

Za bardzo jak Louise.

Spróbowała ponownie. Mniej bioder. Więcej kątów. Bez karykatury. Po prostu inaczej. Nowa powściągliwość. Sposób, by nie odsłaniać twarzy, zanim zaznaczy swoją obecność.

Pomyślała o asystentach z Maison Valombre.

O ich swobodnej elegancji.

O wrażeniu, że wywalczyli sobie prawo do istnienia, wysublimowując własną osobliwość.

Louise otworzyła terminarz.

Na pustej stronie napisała:

Louis Lang.

Spojrzała na imię.

Zbyt proste.

Dopisała:

Louis Langel.

Nie.

Louis Lange.

Lepiej.

Nazwisko podobne do jej własnego, lecz nieprzyznające się do tego.

Wyszeptała:

— Dzień dobry. Przychodzę w sprawie stanowiska asystenta pracowni.

Jej głos był zbyt wysoki.

Spróbowała ponownie, niżej.

— Dzień dobry. Przychodzę w sprawie stanowiska asystenta pracowni.

Uśmiechnęła się mimo woli.

W lustrze Louis Lange również się do niej uśmiechnął.

Nie całkiem mężczyzna. Nie wymazana kobieta. Fortel. Tajemne przejście. Postać wystarczająco krucha, by wejść tam, gdzie Louise Lang być może nie ośmieliłaby się nalegać.

Położyła rękę na torbie ze szkicami.

— Jutro spróbujemy szczęścia.

Potem położyła się do łóżka, nie rozbierając się od razu, jak gdyby zdjęcie kostiumu groziło już zniknięciem odwagi.

Przed zaśnięciem pomyślała o Sercu Tkanin.

O Élodie, Claire i Marie-Soleil.

O Jeanie, który z pewnością przygotowywał już zdanie, by wypomnieć jej nieobecność.

O Pascalu, który być może układał już opowieść wokół niej.

Nagle usiadła na łóżku.

Pascal.

Zrozumiałby zbyt szybko. Wyczułby przemianę. Zrobiłby z niej scenę. Symbol. Pułapkę.

Louise zgasiła lampę.

— Niech tylko spróbuje mi to ukraść — szepnęła w ciemności.

W ciasnym pokoju Paryż nie odpowiedział.

Ale na zewnątrz, gdzieś na ulicach, przy których wystawy wciąż śniły o tkaninach, moda nadal czuwała niczym elegancka bestia.

KONIEC ROZDZIAŁU IV

Dalej »