«تئو-فیکشن»: چرا؟ (یک نیاز اساسی؟) ایدهٔ «تئو-فیکشن»... نوعی محافظت؟ اما دقیقاً چیست؟ «تئو-فیکشن» یا «دئو-فیکشن»؟ تازه است یا نه؟ آیا فقط اصطلاح آن تازه است؟ چیزی آشنا؟ این متن برداشت من از «تئو-فیکشن» را توضیح می‌دهد.
نام «تئو-فیکشن» بی‌هیچ تلاش فکری، خودبه‌خود به ذهنم آمد. بااین‌حال «دئو-فیکشن» دقیق‌تر می‌بود، چون کاملاً ریشهٔ لاتینی دارد. اعتراف می‌کنم هیچ پژوهشی انجام ندادم تا بررسی کنم آیا این واژهٔ مرکب در انواع متن‌ها پیش‌تر وجود داشته است یا نه.
«تئو-فیکشن» همان‌قدر می‌تواند پیش از «بازی مقدس» بیاید که پس از آن. این دو ایده عمیقاً به هم پیوسته‌اند. می‌توان آن را به رؤیا نزدیک دانست، زیرا میل به عرش رساندن قهرمانان، راهنمایان و دلیرانمان، میلی انسانی است. «تئو-فیکشن» از همین ایده‌های نخستین زاده می‌شود.
درست مانند «بازی مقدس»، «تئو-فیکشن» در دسترس هر کسی است که تخیلی خوب داشته باشد.
ادعا ندارم الهی‌دانم. هنرمندی هستم که دربارهٔ زندگی معنوی تأمل می‌کند. دین در کودکی‌ام بسیار مهم بود و هنوز هم ذهنم را قلقلک می‌دهد، زیرا هم شکل می‌دهد، هم آگاه می‌کند و هم از شکل می‌اندازد. همان‌قدر که مرا به عمل واداشته، در آفرینشم واکنش نیز برانگیخته است. گویی نوعی بازی میان اصول دینی و آفرینش من وجود دارد؛ و از همین‌جاست تعبیرهای «بازی مقدس»، «هنر اسپیریتوفیل (spirituphile)» و «تئو-فیکشن».
جهان آفرینش را همچون منطقه یا کشوری در قلمرو خیال تصور کنیم؛ جهانی که در آن می‌توان هرچه خواست آفرید. در این مکان‌ها تصویرها یا مدل‌های سه‌بعدی‌ای هستند که الهاممان می‌کنند. آن‌ها تجربه‌های زیسته و اندوخته‌های ما هستند. اما... مزدوران و نگهبانانی هم هستند که وقتی از قوانین این مکان‌ها سرپیچی می‌کنیم مزاحممان می‌شوند. این‌ها همان دشواری‌های وجدان‌اند که از اصول دینی و اجتماعیِ انباشته‌شده از کودکی تا امروز ناشی می‌شوند. بااین‌حال هنرمندانی بوده‌اند که از دیوار این مأموران گذشته‌اند. ساده‌دلانه اینجا Madonna را نام می‌برم.
«تئو-فیکشن» همچنین دگرشکلیِ افسانه‌ها یا رؤیاهایی است که گرد آتش روایت می‌شدند: ساختارهایی ساده یا پیچیده که انسان‌ها از آغاز بشریت تا امروز برای پاسخ به پرسش‌های وجودی خود تصور کرده‌اند. اما می‌تواند به سادگیِ یک داستان علمی‌تخیلی باشد که جهان‌های الهی ــ منشأها یا ساختارهایشان ــ را توصیف می‌کند، بی‌آنکه با قصدِ به‌کاربردن آن در یک «بازی مقدس» ساخته شده باشد.
«تئو-فیکشن» می‌تواند آگاهانه یا ناآگاهانه باشد. آگاهانه است وقتی ساختار الهی اندیشیده، تصور و پیشنهاد می‌شود. کافی است به آموزه‌های گوناگونی بیندیشیم که در کشورهای مختلف پدید آمده‌اند. «تئو-فیکشن» می‌تواند ناآگاهانه باشد اگر اندیشهٔ بنیادین از نیازی در ناخودآگاه سرچشمه بگیرد.
اما آیا «تئو-فیکشن» ضروری است؟
نوعی «تئو-فیکشن» با هدفی جدی، حتی سخت‌گیرانه، وجود دارد که در خدمت بعضی سازمان‌های دینی است. نوعی «تئو-فیکشن» بامزه، حتی بی‌گناه هم هست، مانند نسخه‌های 1.0 و 2.0 داستان مصور من. واقعیت دارد! خودم هم در این بازی افتادم. مثل خیلی‌های دیگر، «تئو-فیکشن» («دئو-فیکشن») ساخته‌ام، اما جز اندکی و به شیوه‌ای حاشیه‌ای، به «بازی مقدس» دست نزده‌ام. برای پایان... همه قهرمان باشیم، هرکدام در اندازهٔ خود؛ و اگر نوادگان یا هم‌عصران این قهرمانان تصمیم گرفتند «تئو-فیکشن» بسازند... خب، بد به حال خودشان، چون با وجدان دیگران بازی خواهند کرد! چیزی که یادم رفته بود بگویم... این است که در خانه دو صلیب با پیکر مسیح دارم که تربیتم را به یادم می‌آورند و بسیار برایم عزیزند. حالا می‌توانید بخندید!